Druk zijn is niet stoer

Leven
beeld iStock, nd
Bekijk dit artikel in de Digitale Editie

Even een bad nemen om te ontspannen, helpt echt niet tegen drukte, zegt psycholoog Tony Crabbe. ‘Druk, druk, druk.’ Grote kans dat je dit antwoord krijgt wanneer je iemand vraagt hoe het gaat. Een slechte zaak, vindt de Britse psycholoog Tony Crabbe. Zíjn voorstel: minder doen, met meer aandacht.

We checken al ontbijtend onze mail, worden tijdens ons werk voortdurend onderbroken door appjes of vergaderingen, eenmaal thuis kijken we nog tv of zitten achter Facebook maar zijn te druk of te moe om te sporten of met vrienden af te spreken. En zo ploeteren we dag aan dag voort, gebukt onder een knagend gevoel tekort te schieten ten opzichte van onze echtgenoot, kinderen, vrienden, familie en collega’s.

Op de een of andere manier zijn we gaan denken dat het stoer is om te zeggen dat je druk bent. Daar moeten we nodig van af, vindt Tony Crabbe, auteur van het boek Nooit meer te druk. Want daarmee zeg je volgens hem alleen maar dat je geen controle hebt over je leven, dat je passief van alles najaagt maar geen harde keuzes durft te maken voor wat je écht belangrijk vindt in het leven.

De dag nadat hij bij RTL Late Night aan tafel zat, spreek ik hem in een hotel in Amsterdam. In plaats van zich te laten bevragen, stelt hij zelf als eerste een vraag. Hoe het met mij gaat. Stiekem voel ik me ook druk, geef ik toe. Ons dochtertje van zeven maanden is die ochtend ziek wakker geworden, waarna thuis het gepuzzel begon. Want ja, wij moeten werken, en de kinderopvang is met een ziek kind geen optie.

‘Dat is zo herkenbaar!’, zegt Crabbe. ‘Ik wilde zondagavond aan het werk, om de week goed te kunnen beginnen, maar mijn zoon van negen vroeg me om hulp bij een opdracht voor school. Ik wilde doorwerken en riep af en toe wat om ervan af te zijn, maar daar had hij weinig aan, waardoor hij juist om aandacht blééf vragen. Op zo’n moment moet je een keuze maken: wat is het meest belangrijk? Je kunt een kind niet aanrekenen dat het ziek is, of om onze aandacht vraagt. Uiteindelijk ben ik naar hem toe gegaan, na tien minuten was het goed en kon ik me weer met volle aandacht op mijn werk storten.’

Hoe kan het dat druk zijn iets stoers is geworden?

‘De mens is van oudsher gericht op schaarste. Van weinig willen we altijd meer maken. Dat is uitgemond in een obsessie met productiviteit. We denken: hoe meer werk we verzetten, hoe succesvoller we zullen zijn. Maar in een wereld die al overvol is, moet er niet nog meer bij. Aandacht is het meest schaarse goed geworden. Nog meer werken levert geen succes op; je moet zorgen dat je opvalt door je niet te laten leiden door ruis. Door minder te doen, maar beter.’

Ieder mens heeft aandacht nodig. Als we leegte ervaren, zoeken we de oplossing in de kick van drukte, volgens Crabbe. We checken onze mail en Twitter, terwijl de drukte die zij veroorzaken alleen maar de aandacht wegleidt van wat echt van waarde is. Daardoor wordt het gevoel van leegte sterker, en de neiging die op te vullen met drukte ook. Een vicieuze cirkel dus.

Zat u zelf in zo’n vicieuze cirkel toen u het licht zag?

‘Ik ben nooit zo druk geweest als toen ik dit boek schreef. Soms voel ik die drukte nog als ik passages uit het boek teruglees. Tegelijk was het schrijven therapie, een medicijn. Gaandeweg werd ik beter in het negeren van e-mails, in tijd doorbrengen met mijn kinderen. Maar het blijft een strijd om keuzes te maken.’

Drukte schaart u onder een van de zeven hoofdzonden: gemakzucht.

‘Ja. Gemakzucht is niet alleen niks doen. Zonder aandacht als een malle door het leven rennen, is net zo goed gemakzuchtig. Het is de makkelijke weg. Harde keuzes maken voor wat je belangrijk vindt, en nee zeggen tegen andere dingen, is moeilijk. Ik wilde al heel lang een boek schrijven, maar zei steeds dat ik het te druk had. Later ontdekte ik dat ik de drukte als excuus gebruikte. Ik was bang dat als ik er echt aan zou beginnen, zou blijken dat ik niks te melden had.’

U geeft aardig wat adviezen die zo uit de Bijbel gehaald kunnen zijn. ­Geven is beter dan ontvangen. Geluk zit niet in materie, maar in innerlijke waarden.

‘Ik ben sterk gevormd door mijn katholieke opvoeding. Ik wilde zelfs priester worden, maar een vriend van mijn ouders, ook priester, dacht dat ik vrouwen daarvoor te leuk vond. Hij zei: ga eerst maar eens studeren. Dat heb ik gedaan, en daarna heb ik een ander pad gevolgd. In dit boek benadruk ik dat die lessen uit de Bijbel ook wetenschappelijk bewezen zijn. Altruïsme maakt gelukkiger dan egoïsme. Wie als doel heeft rijk of populair te worden, wordt ongelukkig. Je kunt je beter als doel stellen andere mensen te helpen, of ergens goed in te zijn.’

Opvallend vond ik dat volgens u ontspannen niet helpt tegen het gevoel van drukte.

‘Als ik ’s avonds thuis tv kijk, of achter Facebook of Twitter duik, blijf ik veel van mijn hersenen vragen. Die komen niet tot rust. Uit onderzoek blijkt ook dat je stemming is gedaald na een uur op Facebook. Dat heeft te maken met het feit dat dingen die ons vreugde en energie bezorgen, niet veel met ontspannen te maken hebben. Sterker nog, vaak krijgen we energie van uitdagingen waar we ook een beetje moeite voor moeten doen. Mijn vrouw en ik schilderen elke week met vrienden. Ik bak er niks van, en heb er ook geregeld geen zin in, maar achteraf zeggen we telkens weer: dit was gaaf! Het heeft alles te maken met wat jij belangrijke waarden vindt. Als je je richt op die waarden, laad je je op, ook al kost het soms moeite. Naar de kerk gaan, een goed gesprek met vrienden. Met je zoon met lego spelen, of je dochter met wiskunde helpen. Als je die dingen met aandacht doet, krijg je er energie van. Meer dan van in bad liggen of met een biertje op het strand hangen.’

Wees zelf de andere norm, zegt u. Ik zie mezelf al aankomen bij mijn baas met uw voorstel een siësta in te voeren …

‘Ha, dat lijkt vreemd inderdaad, maar een powernap is heel goed voor je. Ik bedoel er vooral mee te zeggen dat je niet zomaar de kudde moet volgen. Iemand vroeg eens geïrriteerd aan mij waarom ik niet zo snel op e-mails reageer. Toen ik hem uitlegde dat ik niet in mijn mailbox leef, dat ik tijd wil hebben om na te denken en creatief te zijn en daarom maar eens per dag mijn e-mails check, reageerde hij positief. Dat inspireerde hem. Het vergt moed om te zeggen wat je belangrijk vindt en daarnaar te leven, maar het wordt meestal wel gewaardeerd.’

Ik moet nog iets bekennen: ik heb het niet zo op zelfhulpboeken. Alsof het leven maakbaar is, een trucje. De realiteit is altijd weerbarstiger.

‘Ik begrijp wat je bedoelt. Soms vraagt iemand mij: wat is de oplossing? Dan zeg ik: “Het is net als met roken: stop nooit meer een sigaret in je mond.” Maar zo makkelijk is het natuurlijk niet. Het antwoord zit niet in de oplossing. De meeste mensen die naar me toe komen met een probleem, weten zelf de oplossing al. De vraag is: waarom lukt het dan toch niet om ons gedrag te veranderen? Wat drijft mij? Waarom voel ik me druk en vind ik het moeilijk om te kiezen? Ik geef in dit boek adviezen die je kunt uitproberen, maar ik hoop vooral dat ik je over die vragen aan het denken heb gezet.’ ■

tien tips voor een minder druk leven

1 Gebruik het woord ‘omdat’ als je een verzoek afwijst. De kans dat het wordt ingewilligd is dan dubbel zo groot, volgens een Harvard-onderzoek.

2 Geef je brein rust. Check je mail dus niet voortdurend, maar met volle aandacht op een paar momenten. En nooit vlak voor je naar bed gaat (de wereld kan best een paar uur zonder jou)!

3 Kantoorpersoneel leert dat mensen elke drie minuten van taak switchen. Telkens moet je brein zich weer heroriënteren. Grote boosdoener is de melding bij een e-mail of appje. Dus schakel de meldfunctie uit als het nodig is.

4 Schrap deze week minstens één vergadering. De waarde ervan is vaak twijfelachtig, en ze creëren een hoop drukte.

5 Voor je een taak aanneemt, bedenk je hoeveel tijd je daarvoor nodig hebt, en die tijd verdubbel je. We overschatten hoeveel we kunnen doen.

6 Onderzoek leert dat we productiever zijn wanneer we ons bewust zijn van de tijd. Dus als je even moet vlammen, zet dan een grote klok voor je, of laat elk halfuur een wekker afgaan. Voor je gevoel heb je veel meer tijd.

7 Bepaal aan het begin van je dag wanneer je stopt met werken, of de datum waarop een project klaar moet zijn. Want zodra je de tijd en ruimte in je agenda oprekt, zul je die extra tijd en ruimte ook gaan vullen.

8 Denk twintig minuten na over een komende taak en laat het daarna rusten. Wanneer je echt aan het werk gaat, kun je gerichter denken en komen de ideeën veel makkelijker.

9 Blijf niet rondlopen met gedachten, zorgen en ideeën in je hoofd, maar schrijf ze in een boekje of je smartphone. Check het lijstje geregeld, zodat je weet dat je erop kunt vertrouwen.

10 Lach, neem het allemaal niet te serieus. Dat vermindert de stress, en bovendien schatten anderen je bekwaamheid hoger in als je veel lacht.

Nooit meer te druk. Een opgeruimd hoofd in een overvolle wereld

Tony Crabbe. Luiting-Sijthoff, Amsterdam 2016. 368 blz. € 17,99

Bijlagen

Fotoserie, 3 foto's
PDF Print Stuur door