'Kinderen zijn gevoelig voor spiritualiteit'

Kinderen kun je serieus nemen in hun spiritualiteit door bijvoorbeeld met hen te mediteren. Geloof
Kinderen kun je serieus nemen in hun spiritualiteit door bijvoorbeeld met hen te mediteren. | beeld istock
Bekijk dit artikel in de Digitale Editie

Zaterdag leren predikanten en kinderwerkers hoe je kunt mediteren met kinderen. ‘Een kind wil heel serieus ­genomen worden in zijn of haar spiritualiteit.’

Amersfoort

Kinderen doen vaak diepzinnige, ­spirituele uitspraken, zegt Kitty Bouwman. Ze is hoofdredacteur van het tijdschrift Herademing en schreef tien jaar geleden het boek De spiritualiteit van je kind. Ze begeleidt zaterdag een inspiratiedag ‘Mediteren met kinderen’, voor predikanten, kerkelijk werkers en kinderwerkers in de Protestantse Kerk in Nederland.

Als een kind iets zegt als: ‘In de ­hemel zijn de blaadjes altijd groen’, doen volwassenen daar soms ­lacherig over, zegt Bouwman. Er wordt gekscherend over gesproken op een verjaardag, of in de kerk wordt er gelachen als een kind iets in de microfoon zegt. Jammer, vindt ze. ‘Een kind wil heel serieus genomen worden in zijn of haar spiritualiteit.’ Dat kan bijvoorbeeld door met kinderen te mediteren, waarbij de ervaring centraal staat.

Wat bedoelt u met meditatie?

‘Mensen denken bij mediteren vaak aan mindfullnes. Daarbij mag je aan niks denken, moet je heel stil worden en in contact komen met jezelf. Ik versta meditatie vanuit de christelijke traditie. Daarin gaat het niet om contact met jezelf, maar de ziel, waarin een sprankje eeuwigheid is. Als christen ga je ervan uit dat we er niet zomaar zijn, dat het leven geen toeval is. We zijn door onze Schepper uit de klei van de aarde getrokken en God heeft ons leven ingeblazen met zijn eigen adem. Als we daarmee in contact komen, ervaren we de uit­nodiging van het leven, dat je er mag zijn. Het gaat dan niet om het ­overdragen van kennis, maar om het oproepen van de werkelijkheid van God.’

Hoe kan dat er concreet uitzien met kinderen?

‘Wat ik wel eens doe, is met een groep kinderen een kerk inlopen, waar ze de heilige ruimte mogen ervaren van Gods huis. Dan zeg ik tegen hen: ‘Kijk eens naar het kruis, naar de paaskaars, naar de lampen.” Eerst kijken. En dan zeg ik: “Welke geluiden hoor je? Welke geuren ruik je?” Dan nodig ik ze uit om een plekje uit te zoeken waar ze zich rustig voelen en vraag ik: “Waar zit je nu, welk gevoel geeft het jou?” Ik vertel dat het Gods huis is, dat ze met Jezus kunnen praten en dat ze alle dingen aan God kunnen toevertrouwen. En dan mogen ze hun ogen sluiten en worden we stil.’

Kinderen reageren ook vaak op ­elkaar. Gaan vriendinnen niet gewoon naast elkaar zitten?

‘Ja, dat gebeurt. Door die fase moet je ze heen helpen. Het kan dat ze zich dan wel veilig voelen. En als dat zo is zeg ik: “sluit je ogen maar even en dan gaan we het héél stil maken. Sssst.” Dat werkt.’

Wat werkt er dan?

‘Het kan dan zo stil worden dat ze zichzelf niet meer horen en voelen dat God bij hen is. Dan komt er een stilte die niet alleen van onszelf uitgaat, maar die iets met Gods aanwezigheid te maken heeft.’

Is dat niet zweverig voor kinderen?

‘We werken heel concreet met wat ons uit de christelijke traditie wordt aangereikt. Bij kerkvader Augustinus was dat mystagogie, inwijding in de geheimen. Het gaat daarbij niet zozeer over het overdragen van kennis, maar om het oproepen van de werkelijkheid van God. Deze kan worden opgeroepen met een verhaal uit de Bijbel, een symbool, een ritueel. Dat is niet vaag. De omgang met God, dat gebeurt concreet.’

Draait kinderwerk te vaak om ­kennisoverdracht?

‘Ja, terwijl geloven en vertrouwen niet alleen in je hoofd zit, maar is een kwestie van hart en handen. Mediteren zit meer op het niveau van het hart. Het gaat erom mensen de kans te geven het zelf te ervaren. Leg dus niet alles uit. Als in een protestantse kerk een kaars wordt aangestoken, wordt daarbij soms van alles gezegd, waar die kaars voor kan staan. Dan maak je het mysterie kapot en kan het ritueel zelf niet meer spreken.’

Hebben kinderen behoefte aan meditatie?

‘Wel als hun verbeeldingskracht wordt geprikkeld en ze daar iets mee kunnen doen. Ik heb jarenlang met kinderen gewerkt, op scholen en in de zorg voor verstandelijk gehandicapten. Ik heb eens op een school de hele week gewerkt met de ark van Noach. Dan maakte ik een regenboog van stof aan de wand van de gymzaal en zette ik een boot in het midden. Er stonden speelgoedbeesten en echte dieren. Zo voer je mensen een verhaal binnen, waarin ze ervaringen kunnen opdoen. Dat is ook meditatie. Dan kan het hun rust, vertrouwen en geloof geven. Het gevoel dat ze gedragen worden. Kinderen worden tegenwoordig overspoeld met prikkels. Bij een meditatie kunnen ze ervaren dat ze er gewoon mogen zijn. Op school moeten ze al zo veel presteren.’

Zijn er andere godsdiensten waar het meditatieve meer ruimte krijgt in de geloofsopvoeding van kinderen?

‘In het jodendom is dat zo. Denk aan het ongedesemde brood, de loofhutten, het voorbereiden op de sabbat. Zelf ben ik van rooms-katholieke huize. Wij hadden een kerststalletje, waarvan de beeldjes waren ingepakt in krantenpapier. Ieder jaar pakten we de beeldjes uit en dan moesten we als kinderen zeggen: “Dit is Jozef, dit is het kindje Jezus.” De geur van wierook is me ook erg bijgebleven.’ <

PDF Print Stuur door

Wil je elke dag onze nieuwsbrief met gratis artikel?