Kerkloos uit overtuiging

‘Mensen zijn te veel afhankelijk van de kerk, alsof je alleen daar je geestelijk voedsel kunt krijgen’, vindt Mark Eikema, initiatiefnemer van De Kerklozen. Geloof
‘Mensen zijn te veel afhankelijk van de kerk, alsof je alleen daar je geestelijk voedsel kunt krijgen’, vindt Mark Eikema, initiatiefnemer van De Kerklozen. | beeld istock
Bekijk dit artikel in de Digitale Editie

Sommige mensen zijn klaar met de kerk, in welke vorm dan ook. Mark en Elsa Eikema begonnen voor hen De Kerklozen, een beweging van mensen die geloven zonder kerk.

Zwolle

Vraag je Mark Eikema waarom hij zich christen noemt, dan is zijn antwoord: ‘Ik geloof in God, die een bedoeling heeft met zijn schepping, en in de sleutelrol die Jezus daarin speelt door zijn sterven en opstanding. Ik ben christen, ik heb niet veel dingen losgelaten, mijn geloof is denk ik best orthodox.’

Toch is hij niet meer lid van een kerk. Niet uit afkeer of andere negatieve gevoelens, maar domweg omdat de diensten voor hem geen meerwaarde hebben. Om te ontdekken of er nog andere christenen zijn die om vergelijkbare reden geen kerk bezoeken, begon hij met zijn vrouw Elsa met het initiatief De Kerklozen.

De Kerklozen heeft een pagina op Facebook, een Twitteraccount en een website in wording. Op 3 januari verscheen het eerste bericht op de sociale media en sindsdien komen er veel reacties binnen. Ook de vrijgemaakt-gereformeerde dominee Jos Douma prees het initiatief aan als ‘boeiend en inspirerend’.

geagendeerd dingetje

De Eikema’s waren de laatste zeven jaar lid van de vrijgemaakt-gereformeerde Opstandingskerk in Utrecht. Twee maanden geleden verhuisden ze met hun twee jonge kinderen naar Zwolle en besloten ze zich niet bij een lokale kerk aan te melden. Ze waren geen passieve kerkleden. Mark: ‘We waren lid van het missionair kernteam in de gemeente, maar de nadruk lag daar te veel op persoonlijke spiritualiteit. Ik zei daarom vaak: ga gewoon iets doen!’

Cruciaal voor hem was zijn betrokkenheid bij de oprichting van een buurthuis in de Utrechtse wijk Overvecht. ‘Toen heb ik gezien hoe het Evangelie vorm kan krijgen. Een groep mensen die elkaar van tevoren niet kenden en die elkaar ook niet snel zouden ontmoeten, ging samenwerken en ziet elkaar nu als familie. Het werd bijna een soort kerk.’

Op Facebook prijst De Kerklozen het boek Unchurching aan, geschreven door een voormalige voorganger. Onkerkelijk christen zijn is een internationaal fenomeen. In Nederland is er, behalve in Zwolle, ook een vergelijkbaar initiatief in Utrecht.

Eikema staat niet negatief tegenover de kerk. Hij laat zich inspireren door christelijke denkers als Tom Wright en Richard Rohr, die zelf wél stevig in de kerk geworteld zijn. ‘Rohr geeft mijn mening goed weer als hij zegt: “ik haat niet wat achter me ligt, maar heb lief wat ik voor me zie”.’

De beweging van ongebonden gelovigen, die niet meer naar de kerk gaan maar zich wel christen noemen, is moeilijk in kaart te brengen. Het onderzoek God in Nederland constateerde dat mensen die wel geloven, maar niet aan een kerk gebonden zijn moeite hebben om hun overtuigingen over te dragen aan een volgende generatie. Godsdienstfilosoof Taede Smedes beschreef in zijn laatste boek allerlei manieren om buiten de kerken gelovig te zijn.

Op de Facebookpagina van De Kerklozen reageren mensen die weinig hebben met de termen ‘christen’ en ‘kerk’: ‘alsof je alleen dan meetelt’. Anderen geven aan dat ze af wilden van de focus op de zondag. Ze willen de hele week door, elke dag, leven als christen in gemeenschap met de mensen om hen heen. En weer anderen hebben in geen enkele lokale gemeente hun plek gevonden en merkten toen dat ze de kerk niet missen.

corrupte uitvinding

Eikema zelf is kerkloos omdat hij denkt dat het huidige kerkmodel niet door Jezus is beoogd. ‘Het is een corrupte, Romeinse uitvinding. Mensen zijn te veel afhankelijk van de kerk, alsof je alleen daar je geestelijk voedsel kunt krijgen. In de eerste 350 jaar van het christendom lukte het om zonder kerk een levende beweging te hebben en om het geloof op nieuwe generaties over te dragen.’

‘De zondag is zo leeg zonder kerkdienst’ – dat type reacties is prominent aanwezig op de Facebookpagina. De Eikema’s vroegen daarom aan de bezoekers van de pagina hoe ze die leegte invullen – want dat moet wel.

‘Samen eten, samen leven. Dat is in onze tijd al heel wat’, licht Mark toe. Ze hadden zondag twaalf mensen te gast, variërend van vrienden uit Utrecht tot mensen uit de Zwolse wijk Holtenbroek, waar ze wonen. Om vier uur gingen ze borrelen, daarna volgde een maaltijd. Het geloof hoeft niet per se onderwerp van gesprek te zijn: ‘Huilen om wat slecht gaat, lachen om wat goed gaat.’ Eikema heeft de kerk overigens nog niet definitief vaarwel gezegd. ‘Het is niet ondenkbaar dat ik eens per maand nog een dienst bezoek. Gewoon, voor het entertainment.’ <

PDF Print Stuur door

Elke dag onze nieuwsbrief?