Er staat een paard in de kerk

Wietske Lycklama à Nijeholt en het houten paard in de open replica van de kerk van Langezwaag. Geloof
Wietske Lycklama à Nijeholt en het houten paard in de open replica van de kerk van Langezwaag. | beeld Maarten Boersema
Bekijk dit artikel in de Digitale Editie
Op een grasveld in Langezwaag staat tijdelijk een houten kerk, een replica van de kerk in het dorp. Het is een plek voor verbeelding en verhalen, maar ook voor verwarring, verwondering en verbazing.

Langezwaag

Aan de rand van de begraafplaats in Langezwaag staat een kleine houten replica van de even verderop gelegen Mattheuskerk. Door het ‘dak’ van de houten kerk kun je de échte kerk zien. De buitenkant van de kunstzinnige houten kerk is behangen met portretten van dorpsbewoners. Binnen in de kerk vind je onder andere een houten paard, een abstract ­Mariabeeld, een pruik en een kam.

De houten kerk is gratis te bezoeken van april tot en met oktober en is onderdeel van het project ‘Under de Toer’, dat onderdeel is van het hoofdprogramma van Leeuwarden-Fryslân Culturele Hoofdstad 2018. ‘Under de Toer’ is de naam voor 32 manifestaties die in 2018 plaatsvinden rondom Friese kerken en daarbij behorende kerktorens – van eenmalige voorstellingen tot exposities die langer te bewonderen zijn.

Het project ‘Haren in de wind’ in Langezwaag is een van deze projecten en werd bedacht door kunstenares Wietske Lycklama à ­Nijeholt. Ze vertelt dat het verhaal van ‘de kam’ haar heeft geraakt en geïnspireerd. Kerkgangers die door weer en wind naar de kerkdienst in Langezwaag kwamen, maakten namelijk gezamenlijk gebruik van deze ene kam in de hal van de kerk. De gezamenlijke kam zorgde ervoor dat al deze verschillende kerkgangers met gekamde haren de kerkzaal betraden. ‘Ik zag de schoonheid, het kwetsbare en de intimiteit van haarkammen.’

Naast de kam is paardenhaar ook een belangrijk object in dit kunstproject. Dat heeft te maken met het feit dat Langezwaag in vroegere tijden een rijk dorp was met veel paardenhandelaren. Bij de herbouw van de kerk in 1782 werd door deze handelaren een windvaan in de vorm van een paard aan de kerk geschonken.

honderd paarden

Op een strook gras bij de ingang van de begraafplaats staat een honderdtal paarden, gemaakt door basisschoolkinderen – het ene van hout, het andere van roestvrijstaal, het ene groot, het andere klein. Het is een bijzonder welkom, dat laat zien dat het kunstproject iets is van, voor en met het dorp. Sommige paarden moesten van de kinderen richting het graf van opa of oma worden geplaatst, vertelt Lycklama à Nijeholt.

‘Paardenhaar werd het belangrijkste materiaal waaruit ik de objecten heb gemaakt die in de installatie zijn geplaatst.’ De kam en het paardenhaar onderstrepen de vraag die Lycklama à Nijeholt via het project aan de bezoeker wil stellen. ‘De kunstwerken zijn ontstaan door geloof in mezelf en geloof en vertrouwen in de kracht van de dorpsgemeenschap. Waarin geloof jij?’

De objecten in en rondom de houten kerk nodigen dan ook uit tot interactie en confrontatie met die vraag. Van aanraken, laten omhelzen tot heel dichtbij komen.

zelf denken

Normaliter komen bezoekers alleen in de kerk en moeten ze het doen met de korte beschrijvingen bij de objecten. Lycklama à Nijeholt let er tijdens de rondleiding die ze geeft dan ook op dat ze niet te veel invult. ‘Willen jullie eerst zelf een ronde over het terrein maken, want mijn uitleg is een interpretatie en kan al heel veel invullen.’ Die woorden maken duidelijk dat dit kunstproject graag de bezoekers zelf aan het denken zet. De een zal terugdenken aan zijn of haar jeugdjaren en het zich klaarmaken voor de kerkgang op de zondagmorgen. De ander zal schrikken als er een hoepel met paardenhaar vanuit de hoogte naar beneden valt. De een raakt in verwarring door het Mariabeeld met daarop allerlei gebeden tot Maria in een protestantse omgeving. De ander wordt bij het aanraken van het houten paard geconfronteerd met zijn of haar strijd in het geloof. Want op een bordje staat de vraag: ‘Staat dit paard klaar voor de race met de duivel of voor een ontmoeting met jou?’

PDF Print Stuur door

Elke dag onze nieuwsbrief?