De kerk als op de draad versleten

Als voorgangers de Heilige Geest in hun hart toelaten, kan er een heleboel in de kerk veranderen, zegt Hans Maat. Geloof
Als voorgangers de Heilige Geest in hun hart toelaten, kan er een heleboel in de kerk veranderen, zegt Hans Maat. | beeld ap
Bekijk dit artikel in de Digitale Editie
Met een grote conferentie wil het Evangelisch Werkverband dominees laten ervaren hoe de Heilige Geest kan werken. ‘Een traditionele predikant kan te snel tevreden zijn met de situatie waarin hij zich bevindt.’ Terschuur

Missioloog Stefan Paas noemde het net verschenen rapport God in Nederland 1966-2015 in deze krant een om de tien jaar terugkerende, koude douche. Dat beeld spreekt Hans Maat wel aan. Maat is directeur van het Evangelisch Werkverband in de Protestantse Kerk in Nederland, de grote protestantse volkskerk die fors in ledental blijft dalen door verdere ontkerkelijking en vergrijzing, voorspelt het rapport. ‘Maar een koude douche laat je niet alleen schrikken, je wordt er wakker van en je bent helemaal fris om iets nieuws op te pakken.’

Wat vindt u van het rapport?

‘Het is schrikken als je het aandeel van de Protestantse Kerk ziet slinken van 14 naar 8,6 procent. Maar het is een trend waar we al heel lang in zitten. De kerk als instituut is op zijn retour, heeft iets van een op de draad versleten jas. We leven in een samenleving van het individu, dat zich afvraagt: wat werkt voor mij? Er zit een appel in het rapport als kerk beter tegemoet te komen aan die individuele behoefte van kerkleden. God ervaren, dat zou in de kerk centraal mogen staan, en minder de dogma’s en de rechte leer die jarenlang centraal stonden. God is toch bij uitstek “ervaarbaar” omdat Hij de levende is? Cultuurtheoloog Frank Bosman signaleert een dubbele secularisatie: de mens verdwijnt uit de kerk, en het geloof verdwijnt uit de mens. Dat mogen plaatselijke gemeenten zich aantrekken: mij valt op dat ze nog op een verbaal en rationaal niveau het geloof proberen te communiceren waardoor de aansluiting met individuele kerkleden volledig wordt gemist. Dat vind ik triest en het maakt me ook wel boos.’

Zorgt de verdere afkalving van de PKN voor mindering van de inzet van het Evangelisch Werkverband?

‘We hebben veel kerkleden kunnen behouden en in een verdiepte relatie met Christus mogen brengen. Dat zien we als onze opdracht. Maar grote woorden dat we het secularisatietij gaan keren, dat is niet realistisch, en is ook onze inzet niet meer. We pionieren er lustig op los, willen de hoop in stand houden en mee zoeken naar nieuwe vormen.’

U komt op veel plekken, wat ziet u: berusting over de ontkerkelijking of verlangen naar vernieuwing?

‘Ik zie vooral veel berusting, en een sterke hang naar continuïteit. De oudere generatie, de zestigers, die nu de kerk financieel en organisatorisch dragen, willen per se hun verzorgingsmodel van de kerk in stand houden. Een comfortkerk met voldoende pastorale zorg, liefst van de dominee. Ze geven mondjesmaat toe aan een andere liedcultuur en zijn moeilijk in staat om het in handen te leggen van jongere generaties. Veel gemeenten zullen over tien jaar bij het volgende rapport niet meer bestaan. De urgentie wordt onvoldoende gevoeld op lokaal niveau. Wat dat betreft is het geen vijf voor twaalf maar kwart over twaalf. De leiding van de PKN ziet wel hoe belangrijk de uitdaging is een nieuwe generatie te bereiken. Ook zijn er lokaal mensen die hunkeren naar vernieuwing, maar zij trekken in een minderheid de kar en dat leidt tot uitputting. De rest heeft er gewoon geen zin in. Ook in de kerk zitten veel cultuurchristenen – in allerlei soorten en maten – die niet innerlijk gemotiveerd zijn. Het is een kwestie van tijd voordat zij afhaken. Ik zie het aantal op de kerk betrokken Nederlanders nogmaals halveren in tien jaar tijd.’

Wanneer heeft de kerk toekomst?

‘Waar de Bijbel opengaat, waar Jezus Christus oprecht gezocht wordt en in het middelpunt mag staan, waar mensen leren over de Heilige Geest, waar ze gemeenschappelijk werken aan diaconaal en missionair werk. Dat kan in een ontzettend frisse jas, voluit in het gewone leven.’

Voor september kondigt het EW een grote leidersconferentie aan voor dominees uit de traditionele kerken over het werk van de Heilige Geest. Waarom?

‘Ik kan niet geloven dat het evangelie niet krachtig kan zijn. Ik was twee weken terug in Kenia en zag hoe mensen op een pure manier tot geloof komen. Zijn onze oren doof geworden, of is ons hart vet?

Het evangelie wordt niet meer als bevrijdende boodschap gezien, terwijl dat per definitie wel zo is. Voor ons is daarbij het werk van de Heilige Geest erg fundamenteel, ook zijn bijzondere werk: we willen door de conferentie bij uitstek voorgangers de kans geven de Heilige Geest te ontmoeten, om door Hem bekrachtigd te worden.’

Wat gebeurt er tijdens deze conferentie?

‘Er komen twee Engelstalige sprekers, Randy Clark en Paul Martini. Er zijn allerlei sessies waarin het gaat over genezing en geestelijke gaven, en dat willen we direct praktiseren. De wonderwerken die God óók nu nog doet zullen ook op deze conferentie plaatsvinden. We hopen op een uitstekende leerschool van de Heilige Geest, en dat in een veilige setting voor alleen voorgangers. We verwachten tussen de 500 en 800 deelnemers. De conferentie is in Ede, er is nog overleg over een groot afsluitend evenement in Rotterdam.’

Er is vaak scepsis over meer van de Geest, Hij werkt nu toch ook al?

‘Oh ja, de Geest werkt allang en op heel veel fronten, dat belijden we ook. Maar veel christenen hebben niet door dat ze zelf vervuld mogen raken door de Heilige Geest. Ze hebben een dunne Bijbel en slaan verhalen over een krachtige verkondiging, genezing van zieken en bevrijding over. Mensen die sceptisch reageren hebben vaak weinig zicht op de geestelijke gaven. Ik merk weleens teleurstelling en gebrek aan kracht onder hen die leiding geven aan gemeenten. Een traditionele predikant kan te snel tevreden zijn met de situatie waarin hij zich bevindt. Ik wil dat zij vanuit frisheid en geloof én in een voluit Bijbelse praktijk de gemeente voorgaan.’

PDF Print Stuur door

Dagelijkse nieuwsbrief