Luister naar

Hoe kon het toch zo misgaan bij ING?

Nieuws
Het kon wel weer, zo’n salarisverhoging voor de topman – dachten ze bij ING. Hoe president-commissaris Jeroen van der Veer even briljant als wereldvreemd kan zijn.
Wilco Dekker redactie vk
woensdag 14 maart 2018 om 03:00
Jeroen van der Veer
Jeroen van der Veer anp

Amsterdam

Zoek de verschillen: ‘We hebben onvoldoende ingeschat welk signaal er van de variabele beloning uitging naar de samenleving.’ En: ‘Wij realiseren ons dat we de publieke reactie in Nederland op deze duidelijk gevoelige kwestie hebben onderschat.’

Het eerste citaat is van toenmalig ING-topman Jan Hommen, die in maart 2011 in de Volkskrant liet weten dat hij vanwege de grote maatschappelijke ophef afzag van zijn bonus van 1,25 miljoen euro. Oud-Shell-topman Jeroen van der Veer was destijds commissaris bij ING. Het tweede citaat is van dinsdagochtend, van inmiddels president-commissaris Van der Veer, die aankondigde dat ING na drie werkdagen het voorstel intrekt om topman Ralph Hamers een loonsverhoging van 50 procent te geven, tot 3 miljoen euro. Dat had Hamers volgens Van der Veer verdiend omdat hij ‘eredivisie is maar Jupiler League wordt betaald’.

schuldig aan de crisis

In de zeven jaar tussen beide mea culpa’s was er in het van de crisis herstellende en bezuinigende Nederland geregeld ophef over stijgende topinkomens. Bankiers werden met de nek aangekeken omdat ze (mede)schuldig waren aan die crisis. En ‘bonusbaron’ Rik van Slingelandt kreeg in 2015 nog alle hoeken van de Tweede Kamer te zien, omdat hij ABN Amro-baas Gerrit Zalm een ton bonus wilde geven. GroenLinks-voorman Jesse Klaver wilde toen al niet weten ‘in welk universum’ commissarissen leefden die bankiers extra wilden belonen.

Hoe kon het de afgelopen dagen dan toch weer zo misgaan bij ING?

Naar het antwoord is het gissen, want Jeroen van der Veer wil het besluit niet verder toelichten; daarmee het advies van pr-specialisten negerend dat je je in dit soort gevallen kwetsbaar moet opstellen door je fout openlijk toe te geven in een interview, in plaats van via een korte persverklaring. Maar duidelijk is dat Van der Veer, nadat de ING-commissarissen al een paar jaar hadden gewaarschuwd dat de beloning van Hamers ‘zorgwekkend’ ver achterbleef bij zijn vergelijkbare Europese collega’s, dacht dat het wel weer kon. Ook al zijn er volgende week verkiezingen, waarmee hij politici een scoringskans bood die ze niet konden laten lopen, al hadden ze gewild.

Die formidabele inschattingsfout is om een aantal redenen opmerkelijk. Sinds beloningsplannen voor de top weleens worden weggestemd, weten commissarissen dat het verstandig is, gevoelige plannen vooraf te toetsen bij grote aandeelhouders. Van der Veer weet dat ook, want in 2008 werd zijn eigen langetermijnbonus als baas van Shell weggestemd. En vorig jaar nog trok Philips op de valreep het plan in om president-commissaris Van der Veer 22,2 procent meer te betalen. Dit om via ‘verdere discussies met aandeelhouders eerst bredere consensus’ te krijgen. Maar de 50 procent extra voor Hamers, die de afgelopen dagen tot woedende reacties leidde, lijkt niet vooraf gesondeerd te zijn bij grote beleggers.

Dat Van der Veer een verhoging van 2 naar 3 miljoen euro geen probleem vond, is op zich begrijpelijk. In zijn laatste jaar als topman van Shell (2009) was zijn eigen beloning 9,4 miljoen euro. Die jaren als Shell-baas bracht hij vooral in vliegtuigen door, op weg naar onderhandelingen met de groten der aarde. Zoals in 2006, in de datsja van de Russische president Vladimir Putin, zoals de VVD sinds het aftreden van Halbe Zijlstra nooit meer zal vergeten. Om het clichébeeld van een topman uit de elite zonder contact met het gewone volk te vervolmaken woont Van der Veer ook nog eens in Wassenaar en is hij voorzitter van Het Concertgebouw Fonds.

Zo bezien is zijn falende maatschappelijke antenne misschien begrijpelijk. Maar collega-commissarissen als Henk Breukink (de voorzitter van de beloningscommissie van ING, in 2015 aanwezig in de Kamer) en oud-CDA-premier Jan Peter Balkenende (van de naar hem genoemde norm, en van de normen en waarden) zagen blijkbaar ook geen probleem. Of ze zagen dat wel, maar wilde Van der Veer niet luisteren. Volgens mensen die met hem werken kan de oud-Shell-baas even briljant als wereldvreemd zijn. En hij wilde deze klus nog even klaren, voordat hij stopt als president-commissaris van ING.

Toen de klanten en werknemers van ING steeds luider begonnen te morren en een directe confrontatie met het kabinet dreigde, werd Van der Veer maandagavond, na een kleine week stoïcijns volharden in het eigen gelijk, alsnog gedwongen de voorgestelde beloningssprong in te trekken. Dat bezorgt hem een kras op zijn reputatie. Hamers moet het door alle commotie dit jaar doen met een loonsverhoging van 2,2 in plaats van 50 procent; de hele dag werd op sociale media smalend gevraagd of hij met deze Jupiler League-beloning nu dus vertrekt naar de City of naar Wall Street.

nieuwe poging

ING gaat volgend jaar een nieuwe poging doen de bestuursvoorzitter een ‘concurrerende’ beloning te geven. De grootste bank van Nederland vindt namelijk nog steeds dat Hamers te weinig verdient in vergelijking met zijn internationale collega’s. Het voorstel voor de salarisverhoging is volgens de verklaring ingetrokken vanwege de publieke ophef, niet vanwege de inhoud. Dat nieuwe voorstel komt niet meer van Jeroen van der Veer, die na de aandeelhoudersvergadering van 23 april stopt bij ING, maar van zijn opvolger als president-commissaris, Hans Wijers. De oud-AkzoNobel-topman lag vier jaar geleden al eens onder vuur, toen hij als president-commissaris van Heineken de eisen voor een bonus voor het topmanagement tussentijds verlaagde.

Van een voormalig D66-minister en internationaal gelouterd commissaris en bestuurder mag verwacht worden dat hij de volgende loonsverhoging voor Hamers beter voorbereidt, na het tweede fiasco in zeven jaar. Maar met de slecht afgestelde maatschappelijke antenne van ING is dat toch even afwachten. <

Mail de redactie
Mail de redactie
Heeft u een tip over dit onderwerp, ziet u een spelfout of feitelijke onjuistheid? We stellen het zeer op prijs als u ons daarover een bericht stuurt.
Afbeelding

Waarom stijgt de inflatie opeens weer en hoe kan het dat andere landen daar minder last van hebben?

In Nederland blijven de prijzen maar verder oplopen, terwijl er in omliggende landen wel enige verbetering zichtbaar is. Wat is er aan de hand met de inflatiecijfers?

Afbeelding

Hoe kan goedkope kleding eerlijk zijn? 'Wij proberen zo veel mogelijk schakels in beeld te krijgen'

Kledingketen Zeeman betaalt werknemers in vier fabrieken in Bangladesh, India en Turkije meer dan het minimumloon. Kan goedkope kleding onder fatsoenlijke omstandigheden worden geproduceerd?

Afbeelding

Eindeloos stoplichten taggen en praten met Alexa. Wie zijn de mensen achter ChatGPT?

De opmars van AI leidt tot discussies over banen die verloren zouden gaan, maar er zijn veel banen bijgekomen. Elke dag trainen miljoenen platformwerkers algoritmen die bepalend zijn voor toepassingen als ChatGPT.

Afbeelding

'Bedrijven denken steeds vaker: 'Dan maar een oudere, die is nog goedkoper ook'

Door de personeelstekorten kiezen bedrijven steeds vaker voor een AOW'er. Waar het aantal uitzenduren al jaren daalt, groeit uitzendbureau Actief 65-plus juist. Oprichter Jack Wiebenga is 78 en denkt ook nog niet aan stoppen.

Afbeelding

Terug van weggeweest: driejarige energiecontracten, maar wel met nieuwe voorwaarden

Vanaf 1 juni zullen energiebedrijven voor het eerst sinds ruim een jaar meerjarige, vaste contracten aanbieden. Hoe staat het er momenteel voor op de energiemarkt? En waar moet je als consument op letten?

Afbeelding

Investeringen: zonne-energie haalt olie in

De wereldwijde investeringen in zonne-energie zullen dit jaar voor het eerst de uitgaven aan fossiele brandstoffen overtreffen. Dat meldt het Internationaal Energieagentschap (IEA).