Luister naar

Wie vastloopt in zijn baan, komt maar moeilijk vrij. ‘Mensen schamen zich’

Achtergrond
Een op de vijf werknemers voelt zich opgesloten in zijn of haar baan en lukt het niet daar snel verandering in brengen. Zo’n situatie duurt gemiddeld tweeënhalf jaar, zegt onderzoeker Merel Feenstra-Verschure. ‘Het is een taboe om over te praten en dat levert uitputting en burn-outs op.’
Hans-Lukas Zuurman
dinsdag 4 oktober 2022 om 21:10 aangepast 5 oktober 2022 06:38
Een banenmarkt voor het werven van personeel voor beveiliging, bagageafhandeling, schoonmaak, catering en horeca.
Een banenmarkt voor het werven van personeel voor beveiliging, bagageafhandeling, schoonmaak, catering en horeca. beeld anp / Paul van Riel

Tilburg

Ze was ooit op een feestje waar een dame ‘in geuren en kleuren’ vertelde over haar baan bij een cosmeticabedrijf, vertelt arbeids- en organisatiepsycholoog Merel Feenstra-Verschure (36). ‘Daarna vroeg ze wat voor werk ik deed. Ik vertelde dat ik onderzoek deed naar mensen die zich opgesloten voelen in hun baan. Waarop zij reageerde: ‘Daar kijk je nu naar.’ Terwijl uit haar verhaal zojuist het tegendeel waar leek te zijn.’

lastig

Eerlijk vertellen dat je werk je niet bevalt is voor menigeen lastig, zegt Feenstra. ‘Mensen schamen zich.’ Onlangs promoveerde ze op onderzoek naar het fenomeen locked at the job, zoals ze het noemt. Daaruit blijkt dat twintig procent van de werknemers ontevreden is over zijn of haar baan en niet in staat is zelf actie daarop te ondernemen. 

‘Deze mensen ontbreekt het vaak aan moed om dit te veranderen’, licht Feenstra toe. ‘Omdat ze laagopgeleid zijn, denken ze dat hun kansen op een andere baan beperkt zijn. Of ze vrezen elders niet genoeg te verdienen om het financieel te kunnen redden. Anderen denken dat ze dusdanig specialistisch werk doen, dat ze nergens anders heen kunnen.’ Praten over hun onvrede doen ze niet snel. ‘Het past niet in een wereld waarin we via sociale media vooral laten zien hoe geslaagd we zijn.’ 

Het resultaat is dat werknemers die kampen met dat opgesloten gevoel in hun baan, daar gemiddeld tweeënhalf jaar mee worstelen, vertelt Feenstra. ‘Het kan zes maanden zijn, maar ook acht jaar.’

Feenstra onderscheidt in haar onderzoek een laag, medium en hoog niveau van de mate waarin een werknemer opgesloten zit. ‘In het laagste niveau gaat het om mensen die ergens ervaren dat het anders zou moeten, maar passief blijven. Om het werk vol te kunnen houden zoeken ze hun plezier in wat ze náást hun baan doen. Pas als mensen een levensveranderende gebeurtenis meemaken – iemand overlijdt, of er wordt een kind geboren – zie je vaak dat zij overgaan naar actief gedrag: ‘Ik moet wat anders.’ Maar zelfs dan kan het lang duren, voor er echt wat gebeurt.’ 

Op het medium-niveau ervaren mensen dagelijks stress van hun opgesloten situatie. ‘Ze lopen de hele dag met de ziel onder de arm en dat leidt tot uitputting van hun energie.’ In het hoogste niveau van vastzitten in de baan ontstaat een neerwaartse spiraal. ‘Deze mensen vallen op een gegeven moment uit. In mijn onderzoek zag ik een sterk verband tussen ‘opgesloten zijn in je baan’ en het ontstaan van een burn-out. Dat laatste treft een derde van alle mensen die kampen met dit probleem.’ 

literatuuronderzoek

Om vast te stellen hoe de vlag er onder werknemers bij hangt op het gebied van locked at the job, deed Feenstra uitgebreid kwantitatief, kwalitatief en literatuuronderzoek. Uiteindelijk ontwikkelde ze een model om het vastzitten in je baan sneller in beeld te krijgen. Ze pleit voor ‘een open dialoog’ op de werkvloer. ‘We moeten voorkomen dat mensen zo lang in een ontevreden situatie blijven zitten. Het leidt onnodig tot uitputting en burn-outs.’ 

‘Doordat het taboe is hierover te praten, weten te weinig mensen dat dit probleem bestaat en wat eraan te doen valt. De schaamte dat je niet perfect bent, moet er snel vanaf.’ Feenstra noemt haar bevindingen ‘baanbrekend’ omdat het onderwerp volgens haar nog nauwelijks onderzocht is. ‘Sommige werkgevers hebben weliswaar aandacht voor werkplezier, maar wat als jij het als werknemer gewoon echt niet naar je zin hebt? Daarom is mijn onderzoek niet alleen belangrijk voor werknemers, maar ook voor werkgevers. 

Er is een cultuuromslag nodig om die open dialoog aan te gaan. Een werkgever kan niet wegkomen met ‘O, je hebt het niet naar je zin? Dan vertrek je toch?’’


Merel Feenstra-Verschure - beeld nd

Mail de redactie
Mail de redactie
Heeft u een tip over dit onderwerp, ziet u een spelfout of feitelijke onjuistheid? We stellen het zeer op prijs als u ons daarover een bericht stuurt.
Afbeelding

Zo onderhandel je als zzp’er over je tarief: ‘Focus op je kwaliteiten en de waarde die jij biedt’

Wie als zzp’er niet regelmatig zijn of haar tarief verhoogt, gaat - door de inflatie - steeds minder verdienen. Het is belangrijk om je opdrachtgevers te overtuigen dat ze meer moeten betalen voor je diensten. Maar hoe?

Afbeelding

Wie vastloopt in zijn baan, komt maar moeilijk vrij. ‘Mensen schamen zich’

Een op de vijf werknemers voelt zich opgesloten in zijn of haar baan en lukt het niet daar snel verandering in brengen. ‘Het is een taboe om over te praten’, vertelt onderzoeker Merel Feenstra-Verschure.

Afbeelding

30 uur werken als nieuwe standaard: ‘Jongeren vinden dat er meer in het leven is dan geld verdienen’

Terwijl werkgevers schreeuwen om personeel, pleit CNV voor een 30-urige werkweek. Aan de cao-tafel is de hoge inflatie nu een groter thema, erkent voorzitter Piet Fortuin: ‘Maar dit is wel het moment om anders te gaan denken over werk.’

Afbeelding

Terwijl de ene crisis de andere opvolgt, maakt dit techbedrijf handige uitvindingen

Techbedrijf Demcon begon ooit met een boter-kaas-en-eieren-spelende robotaap, maar vindt nu producten uit die van pas komen bij crises. Zoals beademingsapparaten in de pandemie, en nu ‘ondersteunende’ middelen voor in de oorlog.

Afbeelding

ICT’ers zijn moeilijk te vinden

Van alle ICT-vacatures in 2021 is 63 procent moeilijk vervulbaar. Sollicitanten hebben onvoldoende werkervaring of niet de juiste vakkennis, zeggen werkgevers.

Afbeelding

Het inzetten van robots dreigt te zorgen voor banenverlies

Aan de Amerikaanse oostkust is de robotisering ver doorgedrongen: productiewerk is daar vrijwel helemaal overgenomen door robots. Er is weinig bekend over de impact op dit moment in Nederland.