Sint Pannekoek: een neptraditie die oprukt

Cultuur
beeld brrld nd
Bekijk dit artikel in de Digitale Editie

Wat in 1986 begon als een grap van striptekenaar Jan Kruis, wordt steeds meer een ‘echte’ feestdag. Op 29 november ‘vieren’ duizenden mensen Sint Pannekoek.

Rotterdam / Groningen

Het gebeurde in 1986 dat opa Tromp en zijn kleindochter Catootje uit de bekende strip Jan, Jans en de kinderen geen boontjes wilden eten. Striptekenaar Jan Kruis bedacht toen iets anders. ‘Vandaag is het Sint Pannekoek’, zei opa. Dan worden overal pannenkoeken gebakken en wordt de ‘heer des huizes’ ’s avonds begroet met ‘Een vrolijk en gezegend Sint Pannekoek’, waarbij alle tafelgenoten een pannenkoek op hun hoofd hebben.

Pas een jaar of tien geleden hoorde Kruis dat in sommige studentenkringen Sint Pannekoek op 29 november werd gevierd. Maar het duurde nog tot 2013 voor er een ‘officieel’ Sint Pannekoek-feest kwam. Dat was in de Koningskerk in Rotterdam.

Dit jaar wordt het daar voor de vierde keer gevierd. Vrijwilligers bakken pannenkoeken – waarvan de ingrediënten gesponsord worden door een bekende margarine- en meelfabriek. Van de eters wordt een bijdrage gevraagd voor een goed doel.

Een tweede stad waar Sint Pannekoek populair werd, is Groningen. Daar werd het feest voor het eerst in 2014 gevierd. Terwijl dat eerst op een of twee locaties gebeurde, kunnen de Stadjers dit jaar op minstens zeventien plekken terecht. Hoofdlocatie is ook hier een kerk, de middeleeuwse Der Aakerk.

Een belangrijk onderdeel van het feest is dat er een gift wordt gevraagd voor een goed doel. In Rotterdam is dat dit jaar de stichting Jarige Job. In Groningen gaat het geld naar het Stripmuseum dat een project heeft opgezet om vluchtelingen Nederlands te leren met behulp van strips.

nationaal comité

Precies dertig jaar na de strip van Jan Kruis komt het hele feest in een stroomversnelling. In oktober richtte de tekenaar een ‘Nationaal Comité Sint Pannekoek’ op, samen met de organisatoren in Groningen en Rotterdam. Het comité opende kort daarna een website vol tips voor mensen die het feest ook willen vieren. Clubs en verenigingen die mee willen doen, kunnen op de site onder meer tekeningen en ontwerpen van Jan Kruis over Sint Pannekoek downloaden.

Tot de informatie behoort ook een antwoord op de vraag waarom de naam van de nepheilige niet met een tussen-n wordt gespeld. De reden is simpel: de tussen-n kwam er pas bij de spellingshervorming van 1995. ‘Toen we met de mensen uit Groningen bij Kruis waren, opperde hij dat ik maar voorzitter van het comité zou moeten worden’, zegt Joris van der Spek, de initiatiefnemer uit Rotterdam. ‘Waarop ik zei dat hij dan ere-voorzitter moest zijn. Dat wilde Kruis niet, hij is ‘beschermheer’.’

Nadat de striptekenaar vorig jaar de neptraditie al had opgeleukt met een legende, Het evangelie van Sint Pannekoek, over een Rotterdams klooster waar de traditie in de middeleeuwen zou zijn ontstaan, gaat hij dit jaar nog een stapje verder. Er zijn nu ook een wenskaart, ansichtkaart en bijbehorende postzegel uitgebracht. Ook hier gaat de opbrengst naar enkele goede doelen, zoals de Leprastichting waarvan Kruis ambassadeur is.

Momenteel is het aantal officiële vieringen nog betrekkelijk gering – behalve in Groningen en Rotterdam is er ook een feest in Nieuw-Vennep. Al valt te verwachten dat de nieuwe site zal leiden tot meer plaatselijke comités die op grote schaal gaan bakken.

Intussen stijgt de populariteit onder de bevolking. Dat blijkt onder meer uit het grote aantal vermeldingen en plaatsing van foto’s op sociale media. Volgens Kruis is in 2015 de hashtag #sintpannekoek 250.000 keer gebruikt. Zijn wens: ‘Dat de koninklijke familie nog eens op 29 november op het bordes staat met een pannenkoek op het hoofd.’ <

kerk voor de stad

Sint Pannekoek begon in 2012 in Rotterdam heel kleinschalig, vertelt Joris van der Spek, kerkelijk werker van de Koningskerk in de wijk Feijenoord. ‘In dat jaar was het nog een huiskamerfeest.’ Maar in 2013 werd het grootschaliger aangepakt. ‘Ik werkte toen met Serve the City, een christelijke organisatie die zich inzet voor de samenleving. Vanuit die gedachte leek het me mooi om Sint Pannekoek groter op te zetten. We nodigden mensen uit de omgeving van de kerk uit, ze mochten gratis pannenkoeken eten. Naar draagkracht mochten ze een gift geven voor een doel dat gelieerd is aan de Voedselbank.’

Twee jaar lang gingen de giften naar Sint voor Kint, een actie van Serve the City om arme kinderen met Sinterklaas een cadeau te geven. ‘Dit jaar gaat het geld naar Jarige Job, een actie voor kinderen die anders geen verjaardagscadeau krijgen.’

Van der Spek is blij met het jaarlijkse pannenkoekenfeestje. ‘De kerk is meer dan evangelieverkondiging, het is goed om je in te zetten voor bloei van de stad. Dan gaat het jou ook goed, zeg ik met een verwijzing naar Jeremia 29. Zo’n Sint Pannekoekviering is drempelverlagend.’

De pannenkoeken worden niet in een zaaltje gegeten, maar in de kerkzaal. ‘Dat is geen heilig gebouw, maar de ‘woonkamer’ van de gemeente. Avondmaalstafels zijn heel geschikt om aan te eten.’

Volgens Van der Spek moet de kerk laten zien dat die er ook voor de omgeving is. ‘Als je als kerk iets wilt betekenen voor mensen in de wijk, is het goed om naast je gewone werk ook dergelijke dingen te doen.’

Bijlagen

Fotoserie, 6 foto's
PDF Print Stuur door

Elke dag onze nieuwsbrief?