#jesuischarlie

Commentaar

In 2014 kwamen wereldwijd 135 verslaggevers om het leven tijdens de uitoefening van hun beroep. De meesten stierven in het harnas terwijl ze zich wijdden aan wat kerntaken zijn van de journalistiek: ze zochten waarheid en deden verslag. Ze registreerden met camera of pen wat ze zagen gebeuren, en hadden de moed zich daarvoor in ramp- en oorlogsgebieden te begeven.

Slechts enkele van die 135 overlijdensberichten kregen mondiale aandacht - de onthoofding van James Foley en Steven Sotloff door ISIS vooral, omdat er beeld van was. Maar geen journalist ter wereld haalde het in z'n hoofd op sociale media te koketteren met de hashtag #iamfoley. Woensdag daarentegen solidariseerde de beroepsgroep zich massaal achter het motto #jesuischarlie (ik ben Charlie): om tot uitdrukking te brengen dat er een aanslag is gepleegd die de pers, alias 'het vrije woord', in haar collectieve ziel geraakt heeft.

Charlie Hebdo riep zoveel haat en agressie op, dat uiteindelijk een zwaarbewapend moordcommando bij de redactie binnenviel om haar voorgoed het zwijgen op te leggen. Dat was niet omdat verslaggevers van het blad moedige waarheidsvinders waren die wekelijks onthullende reportages van het slagveld brachten. Kennelijk kan de vrije pers op een andere manier nog bedreigender zijn. Charlie Hebdo leverde commentaar. Vanuit een fundamenteel atheïstische identiteit nam het blad onder meer de drie monotheïstische godsdiensten op de korrel.

Blijkbaar is het ene commentaar het andere niet. Wij voelen ons als altijd vrij en veilig om in deze krant te schrijven dat de islam een valse godsdienst is; dat Allah niet de enige God is, de Vader van onze verlosser Jezus Christus; dat Mohammed zijn volgelingen heeft vergiftigd met een dodelijke dwaalleer die hun ziel, de wereldvrede en alles daartussenin bedreigt. Het kan hier allemaal geschreven worden.

Dat juist Charlie Hebdo de bloeddorst en moordzucht ten dode toe tergde, had te maken met de satirische, spottende prenten waarin het zijn commentaren consequent vorm gaf. Er gingen geregeld stemmen op dat het blad daarmee onverantwoord bezig was. En er zijn ook wel christenen die menen dat blasfemische spot nergens toe dienen kan. Maar juist in de reacties die satire teweegbrengt, kan een radicale scheiding zichtbaar worden tussen ware en valse godsdienst.

Ook Jezus werd vermoord op de beschuldiging van godslastering. Hij noemde zich Gods zoon - dat is volgens moslims een blasfemische aanspraak. En terwijl Mohammed dichters liet executeren die hem hadden beledigd, onderging Jezus alle beschimping en spot; hij verweerde zich zelfs niet toen hij op de pijnlijkste en diepst krenkende manier zou worden omgebracht. 'Doe je zwaard weg', zei Hij tegen wie hem wilden beschermen; 'Ieder die geweld gebruikt, zal door geweld sterven'.

Satire kan, zelfs wanneer ze de waarheid niet kent, wel de waarheid aan het licht brengen.

PDF Print Stuur door

Elke dag onze nieuwsbrief?