Verkiezingen in zeer verdeeld Irak

Een Iraakse soldaat geeft een vingerafdruk af als hij zijn stem uitbrengt. Vooraf aan de ‘publieke’ verkiezingen vandaag in Irak konden soldaten en overheidspersoneel al hun stem uitbrengen. Buitenland
Een Iraakse soldaat geeft een vingerafdruk af als hij zijn stem uitbrengt. Vooraf aan de ‘publieke’ verkiezingen vandaag in Irak konden soldaten en overheidspersoneel al hun stem uitbrengen. | beeld ap / Ali Abbas
Bekijk dit artikel in de Digitale Editie

Als er een woord van toepassing is op het hedendaagse Irak is het wel ‘verdeeldheid’. Vandaag wordt een nieuw parlement gekozen, waarvan de leden op hun beurt de taak hebben een president en een premier te kiezen en een regering te vormen.

Bagdad

De nieuwe Iraakse leiders zullen er een harde dobber aan krijgen om de huidige verdeeldheid te verminderen. Veel zal afhangen van hun bereidheid tot samenwerking bij de wederopbouw van het land. De parlementsverkiezingen van vandaag zijn de vierde sinds de val van dictator Saddam Hussein in 2003 en de eerste sinds de opkomst en (bijna) ondergang van ISIS in het Aziatische land.

Na vele jaren van grote onrust moet er nog veel puin geruimd worden. Uit peilingen blijkt dat de Iraakse kiezers vooral hopen op veiligheid, kans op werk en verbetering van de economie.

wantrouwen

Dat zal zeker niet lukken als het onderlinge wantrouwen – zichtbaar geworden in onder meer tal van sektarische moorden – blijft bestaan. Wapens om nieuwe moorden mee te plegen, zijn ruim voorhanden. Als de nieuwe machthebbers in staat zijn de problemen van Irak aan te pakken los van sektarische verdeeldheid, is al veel gewonnen.

De Irakezen mogen hun stem uitbrengen op kandidatenlijsten voor het eenkamerparlement, dat 329 zetels telt.

Er zijn ditmaal maar liefst 87 lijsten waaruit ze kunnen kiezen. Daarop staan bijna 7000 kandidaten, onder wie meer dan 2000 vrouwen. Een kwart van de zetels (83) is gereserveerd voor vrouwen. Negen zetels zijn gereserveerd voor minderheden.

beloning

Welke kandidaten straks gekozen zijn, hangt af van de plaats die zij innemen op de lijst. Zij worden gekozen voor vier jaar.

De belangrijkste lijsten waarop gestemd kan worden, zijn sjiitische soennitische en Koerdische. De sjiitische partijen hebben sinds de val van Saddam Hussein de grootste invloed gehad op de Iraakse politiek. De drie meest waarschijnlijke kandidaten voor het ambt van premier zijn allen sjiieten.

Een boeiende vraag is in hoeverre de Iraakse kiezers groepen die geholpen hebben in de strijd tegen ISIS belonen voor hun inspanningen. Dat betreft dan vooral de al-Hashd al-Shaab-groep, die gesteund werd door Iran, en de Koerdische PUK. <

de sjiitische groepen

Pogingen van sjiitische groepen om zich te verenigen, zijn mislukt. Het gevolg is dat er vijf afzonderlijke shia-facties zijn waarop ditmaal gestemd kan worden.

De belangrijkste daarvan is de Nasr-coalitie van zittend premier Haidar al-Abadi, een pragmaticus die in staat is gebleken samen te werken met zowel de Verenigde Staten als Iran. Op de lijst van deze coalitie staan niet alleen sjiieten, maar ook mensen van andere overtuigingen. Een andere belangrijke lijst is die van de Dawlat al-Qanoon van voormalig premier Nouri al-Maliki.

Ook de Fatah-coalitie van Hadi al-Amiri is een factor om rekening mee te houden. Al-Amiri leidde de strijders van de al-Hashd al-Shaab in hun strijd tegen ISIS. De kandidaten op deze lijst zijn tegen de aanwezigheid van Amerikaanse troepen in Irak en vinden dat Al-Abadi te nauwe banden heeft met de Amerikanen.

De vierde sjiitische factie is de Hikma-coalitie van Amar al-Hakim, die zegt een einde te willen maken aan sektarische en nationalistische polarisatie. Tot slot is er de Sairoon-coalitie van Muqtada al Sadr, die samenwerkt met de Iraakse Communistische Partij. Zij eisen hervorming van het op etnische groepen en sekten gebaseerde kiesstelsel.

de Koerden

In het Koerdische kamp doen vanouds mee de Koerdische Democratische Partij van Bahram Salih en de Patriottische Unie van Koerdistan van Masoud Barzani. De laatste partij is versplinterd geraakt. Daardoor zijn er nu nóg twee Koerdische lijsten waarop gestemd kan worden. Zo is er de Gorran van Omar Said Ali. Die partij vindt dat KDP en PUK in Bagdad de belangen van de Koerden te weinig behartigen en zegt te willen strijden tegen corruptie. En dan is er de ­Komal, van Ali Bapir, een Koerdische islamitische groep die wil samenwerken met alle islamitische groepen in Irak.

de soennieten

De soennieten vormen zo’n veertig procent van de bevolking. Ze konden het niet eens worden over het vormen van een lijst. Het gevolg is dat er nu twee primaire soennitische lijsten zijn: die van de Al Qarar al-Iraqi Alliantie van Osama al-Nujaifi en Khamis al-Khanjar en die van de Wataniya Alliantie van de seculiere oud-premier Iyad Allawi, huidig parlementsvoorzitter Salim al-Jabbouri en voormalig ­vice-premier Saleh al Mutlaq.

De verwachting is overigens dat veel stemmen van door de soennieten gedomineerde provincies naar de sjiitische Nasr-coalitie van al-Abadi zullen gaan.

de minderheden

Negen parlementszetels zijn gereserveerd voor minderheidsgroepen. Daarvan krijgen de Mandaeërs, de jezidi’s, de Shabak en de Feijli-Koerden er elk een. De overige vijf zijn voor de christenen: een in Bagdad, een in Erbil en de andere in de provincies Duhok, Kirkuk en Mosul. De onderlinge christelijke concurrentie is het zwaarst in Duhok. De belangrijkste christelijke partijen zijn de Chaldean Syriac Assyrian Popular Council en de Assyrian Democratic Movement. Christelijke leiders roepen op te stemmen op diegenen die ‘de burgers en het vaderland het beste zullen dienen’.

PDF Print Stuur door

Elke dag onze nieuwsbrief?