Terug in Erbil: van tanks naar regenbogen

‘s Avonds spelen de kinderen op het veldje dat is aangelegd door WorldVision. Buitenland
‘s Avonds spelen de kinderen op het veldje dat is aangelegd door WorldVision. | beeld Sjoerd Mouissie
Bekijk dit artikel in de Digitale Editie

De Iraakse stad Erbil geldt als veilig voor christenen. Maar of ze er gelukkig zijn? In het containerkamp bij de Mar Eliakerk wonen nog grotendeels ­dezelfde mensen. En toch wordt het langzaam ­anders.

Afbeelding

‘Hé, ik ken jou nog, waar is mijn krant?’ Tussen de wooncontainers door komt Sally me tegemoetlopen. Ik herken haar direct aan de zwarte bandana, die ze ook op had toen ik haar vorig jaar interviewde en fotografeerde. Ze werd de hoofdpersoon in mijn reportage over de situatie van christenen in Irak (Zeven, 24 oktober 2015). Na het interview beloofde ik haar plechtig een exemplaar van de krant te geven, en die kan ik haar nu persoonlijk overhandigen. Ze wenkt, want hier moet uiteraard thee op worden gedronken.

Midden in Ankawa, de christelijke wijk van Erbil, staan nog steeds veel wooncontainers rond de Mar Eliakerk. En nog steeds wonen er zo’n 550 mensen, al is er wel wat veranderd. Zo is Nissan, de enthousiaste buurman die vorig jaar nog kwam buurten, vertrokken naar Slowakije. Het Oost-Europese land heeft vijftig mensen uit het containerkamp uitgenodigd daar te komen wonen, zegt pater Daniël, die verantwoordelijk is voor het kamp. ‘Daar zijn hier weer andere gezinnen voor in de plaats gekomen, uit de grote vluchtelingenkampen rond de stad.’

wijsvingerAfbeelding

In oktober vorig jaar had Sally (32) het erg moeilijk. Haar man was twee maanden eerder overleden, waarschijnlijk aan een hartaanval. Dat leidde ertoe dat ze met drie kinderen onderdak moest zoeken bij de familie van haar schoonzus, die al rond de Mar Eliakerk woonde. ‘Ik wil niets liever dan opnieuw een thuis hebben’, zei ze toen. ‘Het leven is hier zo moeilijk. De kinderen kunnen hier niet naar school, en hebben zo geen toekomst.’

Hoe is het nu? ‘Ietsje beter’, zegt ze, terwijl ze haar duim en wijsvinger een krap centimetertje van elkaar houdt. ‘Ik heb nu wat werk. In de ochtend maak ik schoon, in de middag geef ik les.’ Zoon Meral en dochter Dany gaan naar school, en kunnen dus bouwen aan hun toekomst. Dochtertje Mila is nog te jong. ‘Maar ja, het blijft zwaar, als alleenstaande moeder.’ Het portret van haar overleden man staat nog op dezelfde plek in de container – naast de televisie.

Net als bij Sally is de situatie van de christenen rond de kerk het laatste halfjaar iets verbeterd, zegt pater Daniël (26). ‘Ze hebben wat werk gevonden, de kinderen gaan naar school.’ Waar hij vorig jaar nog hondsmoe over het terrein liep (‘Ik ben kapot, ik ga slapen’), is ook zijn leven wat rustiger geworden. ‘Ik hoef minder discussies te voeren in de wijk om hulp te krijgen. We zijn nu bekend. De situatie stabiliseert zich.’

Dat leidde in de afgelopen weken tot een verrassende ontwikkeling, vertelt de pater. ‘Er kwam een gezin terug uit Frankrijk. Ze waren daar naartoe gevlucht en hadden een verblijfsvergunning, alles. Na zes maanden hielden ze het er niet meer uit, in Europa is alles zó anders. Het eten, het weer, de cultuur. Dat gemis was zo sterk dat ze een container hier verkozen boven een goed huis in Frankrijk.’

scheurenAfbeelding van spelende kinderen in een vluchtelingenkamp bij Erbil

Ook Sally kent mensen die teleurgesteld terugkomen uit het buitenland. Zelfs uit Slowakije, dat vooral gastvrij is voor christenen. ‘Het buitenland lijkt mooi, maar het leven is er hard. Ze werden bijvoorbeeld enorm gediscrimineerd in Slowakije. Dat gebeurt hier ook wel, maar dan is de omgeving hier tenminste vertrouwd.’ Vorig jaar twijfelde ze nog, maar nu weet Sally zeker dat ze niet naar het buitenland vertrekt. ‘Nee, zeker niet. Als ik die verhalen allemaal hoor …’

Toch geeft pater Daniël het kamp nog slechts ‘een jaartje, misschien anderhalf’. Dan moet het kamp opgedoekt zijn, vindt hij. ‘Langer blijven is onmogelijk. De containers zijn niet gemaakt voor vijf jaar permanente bewoning, er komen al scheuren in.’ Zijn kerk werkt nu aan een project om appartementen te huren voor de gezinnen.

Inmiddels komt de doorgaans snikhete zomer er weer aan. En die is niet alleen een probleem door de scheuren in de containers. ‘Veel mensen hier vluchtten in de zomer uit Mosul. De hitte herinnert hen aan wat er gebeurde.’ In die periode zijn er meer mensen prikkelbaar, merkt de pater.

Het is voor hem sowieso vechten om te voorkomen dat ze het niet opgeven, vertelt hij. ‘Een paar dagen geleden sprak ik met de ouders van een achtjarig meisje. Ik probeerde hen over te halen haar naar school te sturen, maar dat lukte niet. Het brak mijn hart. Kinderen en jongeren willen graag vooruit, maar veel van hun ouders leven nog in het verleden. Maar meer dan een verhaal van hoop kan ik hun niet bieden.’

bioscoop
Afbeelding

’s Avonds buitelen de kinderen over elkaar heen in een zaaltje van de kerk. Het kost ‘vader Daniël’, Sally en een paar oudere jongens de nodige moeite en stemverheffing om ze in het gareel te krijgen. Als ze eenmaal zitten, krijgen ze speelkaarten en A4’tjes met getekende scènes uit het leven van Jezus.

‘Om in de container op te hangen’, zegt Daniël. Er moet een foto gemaakt worden, om de katholieke stichting uit Hongarije te bedanken voor het drukwerk. Als dat eindelijk achter de rug is, vinden ze het weer tijd voor volleybal – op een veldje betaald door WorldVision en de Canadese regering.

‘We proberen te stimuleren dat kinderen negatieve emoties omzetten in motivatie om het steeds beter te doen, bijvoorbeeld op school. Ik weet hoe dat werkt, omdat ik het zelf heb meegemaakt.’ In 2005 vluchtte het gezin van de toen vijftienjarige pater uit Bagdad. ‘Mijn vader moest me meesleuren, ik wilde niet gaan. Ik heb de hele weg naar Erbil gehuild. Maar nu begrijp ik dat mijn vader het voor ons eigen bestwil deed. Maar ik snap dus goed dat je moedeloos wordt als je de winkel waaraan je dertig of veertig jaar gewerkt hebt, in vijf minuten kwijt bent.’

Daniël laat een boek met kindertekeningen zien. Kleurrijke regenbogen, huisdieren, dokters en politieagenten — de toekomstdroom van nogal wat kinderen — spatten van de pagina’s.

‘Mooi hè? Toen ze hier net waren, tekenden ze alleen maar tanks, raketten en vernielingen. Moet je nu eens kijken. Binnenkort willen we weer met 160 kinderen naar de bioscoop, naar de nieuwe film Angry Birds. De eigenaar van de bioscoop, Pierre, is christen en geeft ons een mooie korting. Eerdere uitjes waren erg rumoerig, de kinderen waren vaak agressief. Maar de laatste keer moesten we Pierre opbellen toen we bij de deur stonden, omdat hij de groep niet had horen aankomen. Dat is een mooi compliment.’ ◆

Bijlagen

Fotoserie, 8 foto's

Links

PDF Print Stuur door

Dagelijkse nieuwsbrief