Christenen Syrië gebonden aan Assad

<p>John van Schaik</p> Buitenland

John van Schaik

| beeld nd nd.nl/hoopvoor
Bekijk dit artikel in de Digitale Editie

Het Westen en ook de christenen daar hebben nauwelijks een idee van de positie van Syrische christenen, stelt godsdienstwetenschapper John van Schaik. Christenen in Syrië worden ook nu tegen wil en dank verdedigd door Assad – en verdedigen op hun beurt het Syrische regime.

Harderwijk

‘Wist u dat een aantal generaals van de Syrische president Assad christen zijn? Zij zijn dus medeverantwoordelijk voor de bommen op burgerdoelen.’ Met deze prikkelende stelling van John van Schaik werden afgelopen weekeinde deelnemers uitgenodigd voor een studieweekend van de Doopsgezinde Sociëteit over het Syrische christendom en vooral de historische positie daarvan.

onbegrip

De stelling raakt aan de huidige positie van de christenen in Syrië en het onbegrip dat daarover in het Westen volgens Van Schaik vaak bestaat. ‘Veel kerken in het Westen namen de kerken als die in Syrië nauwelijks waar en hadden geen idee van de positie ervan. De Rooms-Katholieke Kerk had van oudsher nog wel enige banden, maar vooral de protestantse kerken hadden nauwelijks een beeld van de kerk in Syrië’, aldus Van Schaik in een gesprek. Dat christenen Assad vaak nog steunen, valt ongemakkelijk in het Westen. Maar Van Schaik wijst op zowel de positie van christenen in Syrië als op het begin van de opstand: ‘Er waren voor de Arabische opstand begon ongeveer anderhalf miljoen Syrisch-orthodoxe christenen in het land, naast nog eens honderdduizenden in de Melchitische Kerk, Grieks-orthodoxen en rooms-katholieken. Bij elkaar heb je het dan over ongeveer tien procent van de bevolking. Op het moment dat de Baath-partij aan de macht kwam (in 1963, JvB) nam deze ook de christelijke minderheid in bescherming. De alawieten die de leiding in de partij kregen, kenden een geseculariseerde, liberale vorm van de islam en namen minderheden op in de regering.’

Onder dat regime konden de christenen in betrekkelijke vrijheid leven. Daarbij komt, aldus Van Schaik, dat het begin van de protesten en de opstand in Syrië vooral een politiek karakter had. ‘Pas later is de opstand geradicaliseerd en gingen ideologie en religie een belangrijke rol spelen.’ Westerse media hadden dat volgens Van Schaik in het algemeen niet goed in beeld omdat ze ‘vrijwel exclusief westers georiënteerd zijn’.

bombardementen

In die situatie waren ook christelijke officieren en generaals actief in het onderdrukken van de opstand. Van Schaik wijst op het voorbeeld van de in 2012 bij een aanslag omgebrachte minister van Defensie, generaal Rawoud Rajiha: ‘Deze christelijke generaal is wel degene die samen met de zwager van Assad, Assef Shawkat, is begonnen met de bombardementen op burgers.’

Ook nu staan de traditionele kerken in Syrië vaak nog achter Assad en ook achter zijn Russische bondgenoot, president Putin. ‘Kijk bijvoorbeeld naar wat de Melchitische bisschop Jean-Clément Jeanbart zei over de Russische interventie in Syrië. De orthodoxe kerkgenootschappen in Syrië herkennen de stijl van Putin.’

Bovendien hebben de kerken nauwelijks keuze meer. ‘Daarom zitten bisschoppen van de Syrisch-orthodoxe of de Melchitische Kerk nog steeds om tafel met Assad. Dat is niet meer dan logisch, je redt je eigen plek in het land.’ De vraag is of, met de vele doden die op het conto van Assad staan, christenen nog een brug kunnen slaan naar andere delen van de Syrische samenleving. Daarover is Van Schaik enigszins pessimistisch: ‘Ik ben bang dat ze te veel aan Assad gebonden zijn geraakt. Als hij het veld moet ruimen, kunnen zij het erg lastig krijgen, ook door de radicalisering die er heeft plaatsgevonden.’

De kerken in het Westen kunnen daar in Syrië zelf volgens hem nauwelijks een rol van betekenis bij spelen. ‘Omdat wij ons er nauwelijks bewust van waren dat er zo veel christenen zaten en omdat er zo’n huiver was om bij te dragen aan een “religie-oorlog”, stonden westerse kerken vanaf het begin toch vooral aan de zijlijn. De christenen in Syrië, in de bakermat van het christelijk geloof, worden tegen wil en dank verdedigd door Assad – hoe ironisch kan het worden.’ <

Bijlagen

Fotoserie, 2 foto's
PDF Print Stuur door

Dagelijkse nieuwsbrief