Luister naar

Irak wacht een turbulent jaar

Nieuws
Nu in Irak het geweld dit jaar aanzienlijk is afgenomen, maakt het Amerikaanse leger in 2009 een begin met de beëindiging van zijn gevechtsrol in Irak. Ook worden er verkiezingen gehouden waarvan de uitkomst mede zal bepalen of de op het gebied van de veiligheid geboekte vooruitgang beklijft.
Robert H. Reid AP
woensdag 31 december 2008 om 10:10
Irak wacht een turbulent jaar
Irak wacht een turbulent jaar

BAGDAD - Het is duidelijk dat 2009, zes jaar na de door de Verenigde Staten geleide invasie, voor Irak een cruciaal jaar wordt. Een jaar dat het begin kan vormen van een periode van relatieve stabiliteit. Maar als de zaken verkeerd uitpakken, kan er een nieuwe geweldsspiraal ontstaan. En de kans op een mislukking is groot.

Het wantrouwen en de bitterheid onder sjiieten, soennieten en Koerden die het conflict aanwakkerden zijn nog steeds groot, zelfs al is het aantal aanslagen volgens het Amerikaanse leger sinds maart met tachtig procent gedaald. Irak blijft een verscheurd land, waar het miljoenen ontbreekt aan veiligheid, schoon drinkwater, werk, elektriciteit en hoop. Toch zijn de vooruitzichten voor het land sinds het begin van de oorlog misschien nooit beter geweest dan nu. In 2008 kreeg het Iraakse leger de overhand in de strijd tegen soennitische en sjiitische opstandelingen. Het geweld in Bagdad en andere steden daalde naar het laagste niveau in vijf jaar. De Amerikaanse militaire missie is inmiddels eerder een vredesmissie dan een gevechtsmissie.

Verkiezingen

De verkiezingen die op 31 januari in veertien van de achttien provincies worden gehouden en de eind 2009 te houden parlementsverkiezingen, bieden de Irakezen de kans om die leiders te kiezen die in hun ogen hun belangen behartigen. De laatste regionale verkiezingen, in januari 2005, werden door de meeste soennieten en veel sjiieten geboycot. Veel Irakezen hebben evenmin het gevoel dat het later dat jaar gekozen nationale parlement hun belangen behartigt en verlangen naar verandering.

Veel hangt ervan af of de nieuwe Amerikaanse regering erin slaagt de voorgenomen vermindering van het troepenaantal soepel te laten verlopen. Aankomend president Barack Obama wil de aandacht en middelen verleggen naar Afghanistan en de bestrijding van de economische crisis in eigen land. Op grond van het onlangs aangenomen Amerikaans-Iraakse veiligheidsakkoord moeten alle Amerikaanse militairen zich eind juni hebben teruggetrokken uit de Iraakse steden.

Eind 2011 moeten ze het land volledig hebben verlaten. Het Pentagon wil begin februari al 8000 militairen naar huis hebben gehaald. Als het aan Obama ligt, zijn alle gevechtstroepen in de lente van 2010 weg uit Irak.

Vredessoldaten

Groot-Brittannië wil de laatste 4000 militairen die het in Irak heeft, in juni hebben teruggetrokken. Amerikaanse commandanten en sommige commentatoren zijn bang dat een snel vertrek tot een geweldsopleving zal leiden, omdat het Iraakse leger nog niet toe is aan meer verantwoordelijkheid.

,,Het is echt van het grootste belang dat we als vredessoldaten toezien op een wankel bestand'', zegt Stephen Biddle van de Raad voor Buitenlandse Betrekkingen. ,,De Irakezen vertrouwen elkaar nog niet zodanig dat de eigen Iraakse veiligheidstroepen een dergelijk angstig land kunnen stabiliseren.''

In het openbaar praten Amerikaanse functionarissen enthousiast over de vooruitgang binnen de Iraakse veiligheidstroepen, maar persoonlijk vragen sommige hoge legerofficieren zich af of de Irakezen als de VS in 2011 vertrekt wel in staat zijn om alleen te vechten.

Amerikaanse en Iraakse functionarissen benadrukken dat het Iraakse leger er deze lente in is geslaagd de sjiitische opstandelingen te verdrijven uit Basra en Sadr City in Bagdad. Dat succes was echter slechts mogelijk na muiterijen in de Iraakse gelederen en met uitgebreide Amerikaanse logistieke steun en luchtsteun, plus politieke bemoeienis van Iran, dat een staakt-het-vuren in Basra tot stand hielp brengen.

Over de prestaties van het Iraakse leger in de noordelijke stad Mosul, waar het Amerikaanse en Iraakse troepen grote moeite kost om soennitische opstandelingen te beteugelen, wordt veel minder gepraat. ,,Irak en de VS ondervinden er nu de consequenties van dat de vooruitgang in de ontwikkeling van de Iraakse veiligheidstroepen in het verleden te gunstig is afgeschilderd'', schreef de voormalige Pentagon-analist Anthony Cordesman onlangs. Volgens Cordesman, die geregeld in Irak komt, hebben veel Amerikaanse en Iraakse politici te veel waarde gehecht aan te rooskleurige berichten en moeten ze gaan inzien hoe lang de weg is die de Irakezen nog te gaan hebben.

Slijtplekken

De twee verkiezingen zullen een belangrijke test vormen. Amerikaanse commandanten gaan ervan uit dat opstandelingen de campagnes met geweld zullen proberen te verstoren en sommige Iraakse politici vrezen dat de regering de politie zal inzetten om oppositiekandidaten te intimideren.

Met de verkiezingen in aantocht beginnen oude politieke verbonden slijtplekken te vertonen. Het zal partijen, soennitische zowel als sjiitische, grote moeite kosten de leidende posities binnen hun gemeenschappen te behouden. De partij van premier Nouri al-Maliki probeert aanhang te werven onder de volgelingen van de radicale sjiitische geestelijke Muqtada al-Sadr. Diens positie is verzwakt sinds zijn Mahdi-leger zijn bases in Basra en Sadr City afgelopen lente kwijtraakte. Al-Maliki klaagt dat de autonomie die de Koerden sinds 1991 genieten de centrale regering verzwakt. Tot verontrusting van de Koerden heeft hij in dit verband gepleit voor grondwetswijzigingen.

Soennieten die zich tegen het terreurnetwerk al-Qaeda hebben gekeerd zijn bang dat de door sjiieten geleide regering haar belofte om hen aan het werk te helpen bij de overheid of de veiligheidstroepen zal vergeten.

Volgens Biddle van de Raad voor Buitenlandse Betrekkingen is het gevaar nog altijd groot dat er weer op grote schaal geweld uitbreekt, ,,als wij en de Irakezen niet het juiste beleid voeren''. ,,Doen we dat wel, dan is de kans op blijvende stabiliteit naar mijn idee groot. Doen we dat niet, dan is het gevaar denk ik groot dat wat is bereikt, teniet wordt gedaan.''

Mail de redactie
Mail de redactie
Heeft u een tip over dit onderwerp, ziet u een spelfout of feitelijke onjuistheid? We stellen het zeer op prijs als u ons daarover een bericht stuurt.
Afbeelding

Afscheid van Jiang Zemin

China heeft dinsdagochtend Jiang Zemin herdacht. Om 10.00 uur lokale tijd gingen in het hele land de sirenes af om drie minuten van stilte in te luiden voor de oud-president, die China leidde van 1993 tot 2003.

Afbeelding

Le Monde: ongedocumenteerde migranten bouwen aan olympisch dorp in Parijs

Terwijl het WK in Qatar nog gaande is, ligt het volgende evenement alweer onder het vergrootglas. Uit onderzoek van Le Monde blijkt dat het olympisch dorp mede wordt gebouwd door migranten zonder verblijfsvergunning.

Afbeelding

Chinese jongeren voelen zich in de steek gelaten: ‘Soms word ik overvallen door angst’

Bij protesten in China zijn het vooral jongeren die oproepen tot politieke verandering. Hun frustratie is omgeslagen in woede. En die draait niet alleen om de corona-aanpak, maar ook over de zwakke economische situatie.

Afbeelding

Natuurtop cruciaal voor behoud soortenrijkdom: ‘Rijke landen moeten arme landen helpen’

Op de natuurtop die woensdag begint, kan een akkoord worden gesloten om de soortenrijkdom op aarde te behouden. Als dit lukt, is er een deal die even belangrijk is voor de natuur, als het Parijs-akkoord voor het klimaat.

Afbeelding

Natuurverlies is een sluipmoordenaar. ‘Het is minder zichtbaar dan klimaatverandering’

Hoewel niet alle mensen bezorgd zijn over het snelle uitsterven van soorten, raakt de natuurcrisis wel iedereen. ‘Mensen hebben gezonde ecosystemen nodig, omdat we er onderdeel van zijn.’

Afbeelding

Droneaanvallen op Russische luchtmachtbases ver van de grens, Oekraïne claimt ze niet

Russische militaire bases zijn maandag het doelwit geworden van explosies die mogelijk het werk zijn van Oekraïne. Volgens Rusland werden twee luchtmachtbases honderden kilometers van Moskou aangevallen door drones en vielen er drie doden.