Luister naar

In Scholz herkent Merkel zichzelf

Nieuws
SPD’er Olaf Scholz wordt gezien als de derde hond die er met het been vandoor gaat bij de Duitse sociaal-democraten. Hij heeft tien jaar geduldig gewacht, nu grijpt hij zijn grote kans.
Sterre Lindhout redactie vk
dinsdag 6 maart 2018 om 03:00
SPD-leider Olaf Scholz tijdens de bekendmaking in het SPD-hoofdkwartier in Berlijn, het Willy Brandt-Huis. ‘De SPD zal toetreden tot de volgende Duitse regering.’
SPD-leider Olaf Scholz tijdens de bekendmaking in het SPD-hoofdkwartier in Berlijn, het Willy Brandt-Huis. ‘De SPD zal toetreden tot de volgende Duitse regering.’ epa / Felipe Trueba

Berlijn

De maandag na het duidelijke JA van de SPD tegen het regeerakkoord is Olaf Scholz (59) in Hamburg ontwaakt als machtigste sociaaldemocraat van Duitsland. Binnenkort verruilt hij het burgemeesterschap van de havenstad voor het ministerie van Financiën in Berlijn en zal hij als vicekanselier aan Merkels zijde staan.

Scholz, in het buitenland slechts bekend wegens de catastrofaal verlopen G20 in zijn stad, geldt in Duitsland als de sociaaldemocraat van wie iedereen wist dat hij er op een dag zou komen. In Brussel, waar ze gewend zijn aan de zuinige voorspelbaarheid van zijn voorganger Wolfgang Schäuble, vraagt men zich nerveus af wat Scholz zal brengen.

Geen grote omwentelingen en vlammende redes, zoveel is zeker. Olaf Scholz hanteert het politieke instrumentarium pragmatisch, tactisch en meestal geruisloos. Hij is een vaardige prater, dat wel, maar zo een die nooit te veel zegt en zelden iets spontaans.

burgemeester

‘De Scholzomaat’, luidt zijn bijnaam al een jaar of vijftien, omdat hij er een gewoonte van heeft gemaakt in lastige interviews over te gaan tot het ritmisch afvuren van campagneoneliners. Emotionele erupties als die van zijn partijgenoot Sigmar Gabriel zijn hem even vreemd als de korzelige bokkenpruik van Martin Schulz. Als de zaken naar zijn zin lopen, danst er een olijk lachje om zijn lippen. Zijn samengeknepen ogen blijven waakzaam.

In de zeven jaar burgemeesterschap heeft hij veel zaken voor elkaar gekregen die in andere Duitse metropolen niet lukken: tienduizenden nieuwe betaalbare woningen, genoeg gratis kinderopvang voor iedereen. Scholz is populair in zijn gespleten stad, bij de arbeiders en migranten uit de stadsdelen rond de haven net zo goed als bij de in heel Duitsland beruchte Hamburgse snobs uit de villa’s in het noorden van de stad.

De nieuwe machtigste man bij de SPD is een politicus van het type derde hond: het dier dat ervandoor gaat met het been waarom twee andere honden hebben gevochten. Die andere twee zijn Scholz’ partij- en leeftijdgenoten Gabriel, de man die zo vurig hoopt dat hij minister van Buitenlandse Zaken mag blijven, en de afgedropen lijsttrekker/partijvoorzitter Martin Schulz, de meest geslagen hond van de Duitse en Europese sociaaldemocratie.

verstandhouding

Olaf Scholz heeft zijn kans op de sprong naar de politieke macht geduldig afgewacht, een jaar of tien. Maar niemand, vriend noch vijand, twijfelde eraan dat hij op een dag zou springen. Het is niet ondenkbaar dat zelfs Angela Merkel in de afgelopen jaren af en toe heimelijk op het balkon van haar kanselarij op de uitkijk stond. Zag ze al stofwolkjes opdoemen uit noordwestelijke richting? Merkel en Scholz mogen elkaar. Wellicht herkennen ze elkaars kalme pragmatisme, het ‘onopgewondende’, zoals de Duitsers zeggen. Hun goede verstandhouding bleek tijdens de vele gezamenlijke optredens in de aanloop naar de G20 vorige zomer.

Zoals bekend liep de top uit op een catastrofe. Terwijl Scholz de groten der wereldpolitiek ontving in zijn Elbfilharmonie, het concertgebouw waarop de havenstad zo trots is, werd de binnenstad kort en klein geslagen door linkse radicalen en reltoeristen. Miljoenenschade.

Hoe kan een burgemeester aanblijven na zo’n fiasco? Onder meer door de onvoorwaardelijke steun van de kanselier: ‘Het is niet de schuld van het stadsbestuur, maar van de relschoppers’, zei Merkel herhaaldelijk.

Maar de belangrijkste reden van Scholz’ aanblijven is toch Scholz zelf. Koning Olaf, zoals hij in de Duitse pers ook vaak wordt genoemd, regeerde gewoon door. Ja, de eerste weken zag hij wat pips om de neus en hij zorgde ervoor dat de vernielde panden snel werden gerestaureerd, maar schuld bekennen of excuses aanbieden deed hij niet.

Arrogantie, zeiden politieke tegenstanders. Ook dat verwijt achtervolgt Scholz al zijn hele loopbaan. Volgens het weekblad Die Zeit komt hij ermee weg omdat hij het compenseert met intelligentie en loyaliteit.

schröderiaan

Als student rechten was Scholz, oudste van drie zonen uit een ondernemersgezin, een onwankelbare marxist. De jonge man met de ruige bos roodbruine krullen hield eind jaren tachtig bij de sociaaldemocratische jeugdbeweging Jusos urendurende uiteenzettingen over het nakende einde van het kapitalisme. En dat, volgens een toenmalige observant van de Frankfurter Allgemeine Zeitung, ‘zonder een greintje humor’.

Toen hij in 1998 zijn debuut maakte in de Bondsdag hadden de krullen plaatsgemaakt voor getrimde millimeters, en het marxisme voor realisme. Scholz ontpopte zich tot overtuigd ‘schröderiaan’. Zijn loyaliteit aan Gerhard Schröder en diens omstreden liberalisering van de arbeidsmarkt, Agenda 2010, worden hem door linkse SPD’ers nog steeds nagedragen.

Op het afgelopen partijcongres werd hij met een magere 59 procent van de stemmen in het partijbestuur gekozen. Het vertrouwen in zijn competenties won het nipt van het wantrouwen over zijn ideeën.

‘De SPD vertegenwoordigt het linker deel van het politieke midden’, zei Scholz vorige week in een interview met Die Zeit over de toekomstige partijkoers. De komende vier jaar moet de SPD volgens hem vooral laten zien dat ze in het belang van haar kiezers handelt, en niet uit tactisch eigenbelang.

Die belofte inlossen, kan lastig worden, want Scholz vertegenwoordigt een partij in existentiële crisis. Toch zegt de toekomstig minister van Financiën in talkshows stoïcijns dat de SPD over vier jaar de kanselier levert.

Hoe die kanselier zal heten? Vorige zomer verscheen Scholz’ eerste boek: Hoopland, over een toekomstig Duitsland, welvarend en sociaal, dat van de komst van ruim een miljoen vluchtelingen heeft geprofiteerd. Veel duidelijker kan een Duitse politicus niet hinten op een toekomstig kanselierschap. <

leden SPD kiezen voor coalitie met CDU/CSU

De Duitse sociaaldemocratische SPD kan verder gaan met Angela Merkel. Het merendeel van de partijleden die hun stem hebben uitgebracht, gaf groen licht voor een nieuwe grote regeringscoalitie (GroKo) met de christendemocratische CDU/CSU. Ruim 378.000 van de ongeveer 464.000 stemgerechtigde leden brachten hun stem uit. Daarvan sprak 66 procent zich uit voor het regeerakkoord met de christendemocraten, aldus de penningmeester van de partij Dietmar Nietan. De weg is nu vrij voor bondskanselier Merkel om na de langste formatieperiode in Duitsland ooit, op 12 of 13 maart in de Bondsdag de eed af te leggen als regeringsleider. Het wordt dan haar vierde kabinet. De rechts-populistische AfD zal de grootste oppositiepartij zijn. De SPD-leden konden tot zaterdag hun stembriefjes inleveren over een eventuele regeringsdeelname. Ongeveer 120 vrijwilligers hebben in het SPD-hoofdkwartier tot zondagochtend de stemmen geteld.

Mail de redactie
Mail de redactie
Heeft u een tip over dit onderwerp, ziet u een spelfout of feitelijke onjuistheid? We stellen het zeer op prijs als u ons daarover een bericht stuurt.
Afbeelding

Oud-bondskanselier Angela Merkel: ‘In het buitenlands beleid heb ik totaal niets bereikt’

Ruim een jaar hield Angela Merkel zich uit het publieke zicht. In een lang interview met de Duitse krant Der Spiegel blikt ze terug op haar zestien jaar als bondskanselier.

Afbeelding

Team Australië is kampioen mensenrechten. ‘Migranten zijn niet alleen maar nummers’

Het nationale voetbalelftal van Australië verwierf bekendheid in de aanloop naar het WK door een duidelijk statement te maken tegen de mensenrechtenschendingen in Qatar.

Afbeelding

Nur Uddin Khan wacht nog op 8000 euro uit Qatar. ‘Ik heb niets overgehouden om mijn toekomst te verbeteren’

Mohammad Nur Uddin Khan werkte als metselaar en wacht nog op 8000 euro uit Qatar. Nu moet hij zijn ouders onderhouden, zonder baan of geld. ‘Ik heb minstens vier ongelukken zien gebeuren op werkplekken.’

Afbeelding

Impasse in EU door prijsplafond gas blokkeert andere voorstellen voor Europees energiebeleid

De diepe verdeeldheid tussen de EU-landen over een prijslimiet voor gas leidt tot een impasse in het Europese energiebeleid. Voorstellen waarover iedereen het eens is worden geparkeerd zolang de ruzie over het prijsplafond voortduurt.

Afbeelding

Geen bier, maar des te meer trots in de speciale fanzone voor migranten in Doha: ‘Ik ben dol op Qatar’

In een vervallen cricketstadion kijken de mannen die de stadions voor het WK hebben gebouwd naar de wedstrijden. Wanklanken zijn hier nauwelijks te horen, maar dat kan komen doordat de angst voor represailles er diep in zit.

Afbeelding

Na jarenlange oppositie vanuit de gevangenis wordt Anwar Ibrahim dan toch premier van Maleisië

Anwar Ibrahim moet als nieuwe premier van Maleisië de stabiliteit herstellen. Het is de kroon op een lange politieke loopbaan, die hij deels in de gevangenis doorbracht.