Luister naar

Draagmoederschap wordt al vanaf het prilste begin uitgebuit

Nieuws
Draagmoederschap is wereldwijd in handen van een dominante en commerciële markt. Geen wonder dat het belang van het kind ondersneeuwt.
zaterdag 8 december 2018 om 03:00
In India worden jonge vrouwen onder druk gezet om draagmoeder te worden.
In India worden jonge vrouwen onder druk gezet om draagmoeder te worden. afp / Narinder Nanu

Den Haag

‘Lachende kindergezichtjes en twee blije ouders. Op de foto lijkt het gezellig, maar dat is het in veel gevallen niet.’ Dat vertelt de Australische rechter John Pascoe in Den Haag tijdens een symposium van de International Social Service over draagmoederschap en kinderrechten.

Pascoe doelt op koppels van wie de kinderen geboren zijn na draagmoederschap. De wereld van draagmoederschap is internationaal booming business en leidt tot veel problemen. Dat komt vooral doordat ieder land eigen wet- en regelgeving heeft. Stel, een koppel kan geen biologische kinderen krijgen en mag in eigen land geen gebruik maken van draagmoeders of eicel-/zaaddonatie. Het stel kan dan afreizen naar landen waar dat wel kan, zoals Spanje en India. ‘Ik noem dat de nieuwe vorm van imperialisme en kinderhandel’, zegt Pascoe.

complexe situatie

Die kinderen worden in sommige landen verwekt door anonieme eicel- en zaaddonatie, ook al is het de bedoeling dat het kind in elk geval van een van de wensouders de genen krijgt. De biologische vader en moeder van het kind kunnen dus uit verschillende landen komen, maar die kunnen niet meer achterhaald worden. Het kind wordt vervolgens gedragen en geboren uit een andere vrouw (draagmoeder), en groeit op bij weer een ander stel.

‘Omdat dit vaak ook nog eens interlandelijk gebeurt, ontstaat er een complexe situatie. Er is veel verwarring in het juridische proces’, aldus kinderrechtenadvocaat Claire Achmad. Problemen zijn onder meer ontdekt in Zwitserland, Spanje, Frankrijk, Ierland, Israël en de Verenigde Staten. ‘Kinderen kunnen stateloos worden, doordat het land van de wensouders het kind niet erkent.’ De advocaat pleit er daarom voor het belang van kinderen in dit proces voorop te zetten. ‘Zij moeten geïnformeerd worden over het gehele traject. Het kind heeft er recht op te weten van wie zijn of haar genen zijn, wie zijn of haar draagmoeder was. Daarnaast heeft ieder kind recht op een nationaliteit en op ouders die juridische de zijne zijn.’

samen met anderen

Niet alleen de rechten van kinderen zijn ondergeschikt, ook die van draagmoeders, stelt Patricia Fronek, ze deed onderzoek naar commercieel draagmoederschap. In ontwikkelingslanden, waar meestal weinig regels zijn over draagmoederschap, worden met name jonge vrouwen met een laag inkomen uitgebuit. ‘In India worden negentienjarigen onder druk gezet door hun familie om draagmoeder te worden. Hun wordt een financiële compensatie beloofd.’

Of die wordt uitgekeerd, is niet altijd zeker. ‘Tijdens de zwangerschap zitten ze in een huis met andere vrouwen die hetzelfde traject ondergaan, en na de geboorte mogen ze het kind – dat bijvoorbeeld na enkele dagen of zelfs weken door buitenlandse ouders wordt opgehaald – meestal niet zien.’ Medische complicaties van de draagmoeder zijn vaak voor eigen rekening.

Mannen die zaad hebben gedoneerd komen soms ook in problemen. Hun is niet altijd bekend hoeveel kinderen ze hebben verwekt. Rechter Pascoe: ‘Velen van hen krijgen daardoor later relatieproblemen.’

Het gaat nu niet om de vraag of draagmoederschap goed of fout is, zegt kinderrechtendeskundige Nigel Cantwell. ‘Het gaat erom dat er internationale regelgeving komt, die onder andere de rechten van kinderen – zoals weten waar je vandaan komt – waarborgt.’ <

vertrouwen kwijt

Stéphanie Raeymaeckers (39) uit België kwam er op haar 25e achter dat haar ouders sperma van een donor hadden gebruikt. ‘Mijn moeder wilde koste wat kost kinderen krijgen’, vertelt ze tijdens het symposium. ‘De mensen die ik het meest vertrouwde, hadden mij bedrogen.’ Ze kan niet achterhalen van wie de andere helft van haar genen is. ‘Er wordt veel geld verdiend aan zulke praktijken, maar met de gevolgen moeten kinderen zelf dealen.’ Sinds 2012 is ze voorzitter van stichting Donorkinderen die pleit voor de opheffing van donoranonimiteit. Ook is ze bestuurslid van Donor Detectives, die mensen die zijn geboren vanuit (anonieme) zaad- en/of eiceldonatie ondersteunt.

Mail de redactie
Mail de redactie
Heeft u een tip over dit onderwerp, ziet u een spelfout of feitelijke onjuistheid? We stellen het zeer op prijs als u ons daarover een bericht stuurt.
Afbeelding

De tanks voor Oekraïne zijn niet het sluitstuk, maar eerder het begin van veel vragen

De tanks voor Oekraïne zijn geen niet het sluitstuk, maar eerder het begin van veel vragen. Want hoe ver moet je gaan om Rusland tot stoppen te dwingen en mogen westerse wapens dan ook letterlijk de grens over?

Afbeelding

Twee Britse vrijwilligers zijn in Oekraïne om het leven gekomen. 'Ze zullen worden herinnerd als helden'

De Britse vrijwilligers Chris Parry en Andrew Bagshaw, die sinds 6 januari vermist waren, zijn omgekomen in Oekraïne. Onderweg van Kramatorsk naar Soledar werd hun auto geraakt door Russisch vuur, terwijl ze er mensen probeerden te evacueren.

Afbeelding

Kremlin reageert met laconieke én dreigende taal op levering westerse tanks

Met het sturen van Leopards en Abrams-tanks gaat het Westen een ‘rode lijn’ over, klinkt het vanuit Rusland. Maar bang zegt men in Moskou niet te zijn: ‘Die tanks branden als alle anderen.’

Afbeelding

'Dader mesaanval Duitse trein is geen extremist'

De aangehouden dader van de mesaanval in een trein in Noord-Duitsland was waarschijnlijk geen extremist. Veiligheidsbronnen zien daar geen aanwijzingen voor en vermoeden eerder dat hij geestelijk in de war was.

Afbeelding

Hezbollah wil de grip op Libanon versterken terwijl het land in chaos is

Libanon zakt steeds verder weg in chaos. Maar temidden van een gierende inflatie, elf mislukte pogingen om een president te kiezen, zorgt het heropende onderzoek naar de explosie in de haven voor felle botsingen.

Afbeelding

Grote zorgen Spaanse regering over toename femicide, tweede crisisberaad in een maand

De Spaanse regering slaat alarm over het stijgende aantal vrouwen dat door hun (ex-)partner wordt vermoord. Sinds het begin van dit jaar zijn in Spanje al zes vrouwen en een jong meisje slachtoffer geworden van femicide.