Luister naar

Kroaten, Serviërs en Bosniërs broederlijk bijeen

Nieuws
In de evangelische kerk in Sarajevo komen gelovigen uit verschillende bevolkingsgroepen in Bosnië en Herzegovina elke zondag samen. ‘Er is hier weinig en misschien wel geen sprake van nationalistisch gedachtegoed.’
Marjolein Koster
maandag 28 januari 2019 om 03:00
Voorganger Slavko Hadžic bij het gebouw in Sarajevo waar de bijzondere gemeente samenkomt. ‘Door onze activiteiten en ons humanitair werk kennen mensen ons. Wij zijn er echt trots op dat we hier zo goed met elkaar omgaan.’
Voorganger Slavko Hadžic bij het gebouw in Sarajevo waar de bijzondere gemeente samenkomt. ‘Door onze activiteiten en ons humanitair werk kennen mensen ons. Wij zijn er echt trots op dat we hier zo goed met elkaar omgaan.’ Marjolein Koster

Sarajevo

Behalve het informatiebord in de voortuin en het groepje mensen dat op deze vroege zondagochtend richting het gebouw loopt, zijn er vanaf de buitenkant weinig aanwijzingen dat in dit woonhuis een evangelische gemeente samenkomt. Het is begin januari en vanuit de ramen van de kerk is er uitzicht over de besneeuwde daken van Sarajevo. Voorganger is ook deze morgen dominee Slavko Hadžic (49). ‘Ik herinner me dat er een keer anderhalve meter sneeuw lag en dat we dagenlang aan het scheppen waren om de toegang tot de kerk vrij te maken. Maar in de afgelopen vijftien jaar is de dienst altijd doorgegaan.’

Hadžic leidt vandaag een bijzondere samenkomst, want het is de laatste keer dat hij hier zijn gemeente toespreekt. Hij gaat zich richten op evangelisatie in de regio, onder andere door predikanten te trainen. ‘Ik deed dat al een tijdje en eigenlijk was het allemaal te veel. Nu hebben we in Dragan Nedic een goede opvolger gevonden die mijn taken hier kan overnemen. Natuurlijk blijf ik wel gewoon betrokken bij deze gemeente.’

twee legers

Dat Hadžic een evangelische gemeente in Sarajevo ging leiden, was allesbehalve logisch. Hij is geboren in het communistische Joegoslavië van maarschalk Tito, waar weinig ruimte was voor religie. ‘Ik kom uit een atheïstische familie en bovendien hadden mijn ouders een gemengd huwelijk. Mijn achternaam is islamitisch, maar mijn vader is Servisch en mijn moeder Kroatisch.’ Dat is geen unicum in Bosnië. Zeker niet in Mostar, de geboortestad van Hadžic en een van de meest diverse steden van het land.

Begin jaren negentig belandt Hadžic als jonge man in de georganiseerde misdaad. ‘Na de val van het communisme kwam er ineens meer ruimte voor criminaliteit. Ik kreeg een baan aangeboden in een net geopend casino en al snel stond ik aan het hoofd van drie casino’s. In het verleden zijn er weleens berichten voorbij gekomen dat ik bij de maffia zat. Dat klinkt spannender dan het is. We vervalsten de boekhouding en staken meer geld in onze zakken dan waar we recht op hadden.’

Eigenlijk gaat alles goed in het leven van Hadžic. Totdat in 1992 de oorlog uitbreekt. ‘Vanwege het gemengde huwelijk van mijn ouders werd ik zowel door het Kroatische als door het Servische leger opgeroepen. Ik was zo in de war, ik wist niet wat ik moest doen. Wat ik ook zou kiezen, ik zou tegen mijn eigen familie moeten vechten.’

Dat is het moment dat Hadžic voor het eerst in zijn leven gaat bidden. ‘Waarschijnlijk was het de eerste keer in mijn leven dat ik echt wanhopig was en dat ik niet zelf mijn problemen kon oplossen. En ineens kwam het in mijn gedachten dat er misschien een God was die me zou kunnen helpen.’

Samen met zijn vriendin vlucht Hadžic naar Cyprus, waar ze ook trouwen en enkele jaren wonen. ‘Ik heb mijn vrouw beloofd om nooit terug te gaan naar de Balkan. We waren echt beschadigd door de oorlog; niet fysiek, maar mentaal. We wilden niet dat onze kinderen daar zouden opgroeien.’

Hadžic en zijn vrouw maken plannen om naar het Westen te gaan, naar de VS of Canada. Religie begint ondertussen een steeds belangrijkere rol te spelen in hun leven. ‘In het begin ging ik alleen op zoek naar God als ik Hem nodig had, maar op de een of andere manier bracht Hij steeds allerlei mensen op mijn pad. Op den duur had ik sterk het gevoel dat ik terug moest naar Bosnië om daar Gods liefde te verkondigen.’

Hadžic keert terug naar zijn geboortestad Mostar, die dan ernstig beschadigd is door de oorlog. Hij volgt bijbelcursussen en wordt in 2003 gevraagd de kwijnende evangelische gemeente in Sarajevo nieuw leven in te blazen.

‘Ik was een vijand van religie en gaf religie de schuld van de oorlog. Nu was ik ineens een volgeling van Jezus.’

In die beginjaren bezoekt ook de Nederlander Albert Roskam de kerk van Hadžic. Hij woont dan in wisselende periodes enkele jaren in Bosnië vanwege een internationale politiemissie. Hij werkt daarin mee aan het bestrijden van corruptie bij de Bosnische politie. ‘Ik weet nog dat ik mijn tolk vertelde dat ik naar de evangelische kerk ging en dat Serven, Kroaten, Bosniakken en zigeuners daar samenkomen. Zij geloofde toen nauwelijks dat dat mogelijk was’, vertelt Roskam.

stichting

Telkens wanneer hij in Bosnië is, zoekt hij deze kerk op. Het valt hem op hoe moeilijk de kleine gemeenten financieel het hoofd boven water kunnen houden. Hij besluit de ‘Stichting Steun Christenen Bosnië’ op te richten, die inmiddels een paar jaar bestaat. Het leidt tot een maandelijkse bijdrage van 100 euro ter ondersteuning van voorganger Hadžic. De meeste mensen in Bosnië moeten rondkomen van een kleine 500 euro per maand.

‘Albert en zijn vrouw Willie hebben ons de afgelopen jaren erg goed geholpen’, vertelt Hadžic. ‘Door mij persoonlijk geld te geven, maar ook door op projectbasis activiteiten te financieren.’

Het geld van de stichting komt onder meer uit collectes en giften. ‘Ook na het vertrek van Slavko Hadžic blijft onze stichting de evangelische gemeente in Sarajevo steunen’, beklemtoont Roskam. ‘We steunen de kerk en niet Slavko persoonlijk.’

getuigenis

Op een doorsnee zondag komen tussen de dertig en vijftig mensen samen op de bovenverdieping van het woonhuis. Onder hen enkele expats en wat ouderen, maar verder oogt de gemeente relatief jong. Hadžic zegt in zijn preek hoe moeilijk het is om in Bosnië christen te zijn, om te leven als minderheid.

Verschillende gemeenteleden beamen dit, maar benadrukken dat ze door hun verbondenheid in Gods liefde hier de etnische verschillen kunnen overstijgen.

Tijdens de dienst worden twee jongemannen gedoopt. Ze geven beiden een getuigenis. De een prijst Gods genade dat hij in een christelijk gezin geboren is, de ander vertelt geëmotioneerd hoe hij tijdens de oorlog als baby verlaten is, opgroeide in een weeshuis en na een leven vol drugs in deze kerk eindelijk een thuis gevonden heeft.

Hadžic: ‘Onze kerk is gemixt, omdat de boodschap van het evangelie voor iedereen is. Jezus is voor iedereen gestorven, onafhankelijk van iemands afkomst. Zodra mensen verzoening met Jezus vinden, zijn er geen grenzen van nationaliteit meer.’

geen foto’s

Het is geen geheim dat politici in Bosnië via de kerken en moskeeën invloed uitoefenen op hun electoraat, waardoor religie in dit land sterk gepolitiseerd is. Maar het protestantisme is in Bosnië niet gelinkt aan een van de drie nationaliteiten in het land. Waarschijnlijk kan deze evangelische kerk in Sarajevo daardoor zo divers zijn.

Hoewel Hadžic vrijwel nooit negatieve reacties krijgt, ook niet wanneer hij op straat evangeliseert, erkent hij wel dat een bezoek aan de gemeente voor sommige mensen gevoelig ligt. Bij de open activiteiten, zoals de poppenkast voor kinderen of de vrouwengroep, worden daarom geen foto’s gemaakt. ‘Ik denk dat het overal in de wereld een probleem is als je je bekeert tot een ander geloof. Maar het probleem hier is dat religie en nationaliteit sinds de oorlog sterk met elkaar verbonden zijn. Als je je geloof verlaat, ben je meteen een verrader. En dat geldt zowel voor moslims, katholieken als orthodoxen.’

tegenslagen

Hadžic, die in zijn tijd als voorganger twee keer moest worden behandeld vanwege een kwaadaardige tumor en een nier moest afstaan, ziet de kerkgemeenschap als zijn familie. ‘Zij en mijn geloof hebben mij erdoorheen geholpen. Elke keer dacht ik dat ik dood zou gaan, maar blijkbaar heeft God andere plannen voor me.’

De kerk wil graag een voorbeeld zijn. ‘Doordat we veel activiteiten organiseren en humanitair werk doen, kennen mensen ons. Wij zijn er echt trots op dat we hier zo goed met elkaar omgaan, dat we Gods liefde en genade aan anderen kunnen laten zien.’ <

Mail de redactie
Mail de redactie
Heeft u een tip over dit onderwerp, ziet u een spelfout of feitelijke onjuistheid? We stellen het zeer op prijs als u ons daarover een bericht stuurt.
Afbeelding

Na tien weken van protesten kiest Iraanse bewind voor nog hardere lijn

Het Iraanse regime wil demonstranten als terroristen behandelen, en dreigt met het vaker toepassen van de doodstraf. Naast president Raisi is nu een tweede lid van de beruchte Doodscommissie op een cruciale post benoemd.

Afbeelding

Moldavië richt zich door Oekraïne-oorlog op Europa: ‘Wij zijn geen partij voor de Russen’

Moldavië is een arm landje, ingeklemd tussen Roemenië en Oekraïne. ‘Ik zal pas halleluja roepen wanneer het vrede is in Oekraïne en wij zonder kleerscheuren en in pais en vree de weg kunnen inslaan naar Europa.’

Afbeelding

In Israël gaan de alarmbellen af, over het geweld op de Westbank, over het leger en over Iran

Zowel het Israëlische leger als de VN slaan alarm over de situatie op de Westbank die ‘het kookpunt bereikt’. Naast die concrete zorg, bereidt Israël zich ook nog voor op een actie tegen die andere, grote dreiging Iran.

Afbeelding

Roep om snelle uitbreiding van de EU groeit: we zijn beter af met deze zes Balkanlanden

Lange tijd treuzelde de Europese Unie met uitbreiding naar het oosten. Nu schudt de Russische agressie veel politici wakker. Dinsdag praten zij over nauwere banden met zes Balkanstaten. Wat levert Nederland dan in?

Afbeelding

Britse hofdame per direct weg na rel over racistische opmerking

Een Britse hofdame, Susan Hussey, is uit haar functie ontheven nadat ze een racisme-rel had veroorzaakt tijdens een receptie op Buckingham Palace.

Afbeelding

Afzetting dreigt voor Ramaphosa

De Zuid-Afrikaanse president Cyril Ramaphosa hangt mogelijk een afzettingsprocedure boven het hoofd. Uit een onderzoek blijkt dat het staatshoofd bij een schimmige zakendeal zowel de grondwet als de anticorruptiewetten van zijn land zou hebben overtreden.