Luister naar

Een naam, een vlag en een volkslied: vijftig jaar geleden kozen de Roma hun eigen identiteit

Achtergrond
De Roma kozen vijftig jaar geleden hun naam, een vlag en een volkslied. Ze hebben geen land, waardoor ze op veel plekken op de wereld worden achtergesteld.
Petra Noordhuis
donderdag 8 april 2021 om 03:00 aangepast 12:06
Roma-wijk in Oekraïne.
Roma-wijk in Oekraïne. beeld christian roma support

Rotterdam

In Europa wonen ongeveer tien miljoen Roma. Die naam betekent ‘mensen’. Precies vijftig jaar geleden kozen Roma-vertegenwoordigers deze naam, tijdens het eerste Internationale Romani Congres op 8 april 1971 in Londen. Op dit congres kwamen ze bijeen, omdat ze meer gerechtigheid en gelijkheid wilden voor hun volk, na de genocide van de Tweede Wereldoorlog, vertelt Anneke Steinmann van Christian Roma Support.

Wie zijn de Roma?

‘De voorouders van de Roma komen uit Noordwest-India. Dat is door taalonderzoek en genetisch onderzoek vastgesteld. Ze kwamen in verschillende migratiegolven. Het is niet precies bekend wanneer en waarom ze naar het westen zijn getrokken. De Roma zijn lang in het Byzantijnse gebied gebleven. Daar werden ze ‘astinganoi’ genoemd, wat ‘onaanraakbaren’ betekent. Zo is het woord ‘tigan’ of ‘zigeuner’ ontstaan.

In de vijftiende eeuw kwamen ze Europa binnen. Sommige groepen zeiden dat ze pelgrims uit Egypte waren. Het Engelse woord ‘gypsies’ komt daar vandaan. Het zou kunnen dat groepen Roma via Egypte naar Europa zijn gekomen. Er is weinig over hun geschiedenis vastgelegd, omdat ze geen geschreven traditie hebben, maar een van mondelinge overlevering.

Voor de Roma zijn allerlei benamingen in omloop. In het Midden-Oosten worden ze Domari of Dom genoemd, in Armenië Lom en in Europa zigeuners. Groepen noemden zichzelf vaak naar een stamhoofd, een gebied waar ze lang verbleven of naar een ambacht waarin ze zich hebben bekwaamd, zoals ketellapper of muzikant. Er was vroeger ook al een stam die Roma genoemd werd.’

Sinti worden vaak in één adem met Roma genoemd. Wat is het verschil tussen Sinti en Roma?

‘Sinti hebben dezelfde achtergrond als de Roma. Hun voorouders komen ook uit Noordwest-India. Ze spreken een dialect van de Roma-taal. Sinti waren al langer in Nederland. Roma die nu vaak in het nieuws komen, zijn pas in de jaren zeventig naar Nederland gekomen. Sinti zien zichzelf daarom als een andere groep.’

Wordt het jubileum gevierd?

‘In het westen van Europa wordt het gevierd door de Roma, in Oost-Europa niet. Daar is zoveel achterstand en verpaupering. De Roma zijn er aan het overleven. Ze koesteren daar wel de vlag. Die zie je overal.’

Kunt u de situatie in Oost-Europa omschrijven?

‘In Roemenië, een EU-land, leven veel Roma nog in zelfgebouwde, lekkende hutten van afvalmaterialen zonder enige voorzieningen. De hutjes staan in de modder en de klei, er is geen bestrating. Mensen slapen op matrasjes op de grond. We zien er kinderen bij wie ratten aan neusjes en vingertjes hebben geknabbeld. De mensen kunnen er vaak geen stookhout betalen, terwijl het in de winter in Oost-Europa nog heel koud kan zijn.’

Wat doet Christian Roma Support?

‘Christian Roma Support is gevestigd in Rotterdam en is in acht landen actief. De stichting is opgericht door Nederlanders die veel naar Oost-Europa gingen en zagen hoe slecht de Roma er in de Balkan aan toe zijn. We ondersteunen ook een groep in India en een groep in Israël. We zetten ons in voor duurzame hulpverlening. We zorgen ervoor dat kinderen naar school gaan. Ouders kunnen een startbedrag ontvangen als ze als zelfstandige iets gaan ondernemen. We steunen arme Roma-gezinnen ook met stookhout en voedselhulp. Wij zijn een christelijke organisatie. Evangelisatie gaat hand in hand met hulpverlening.’

Waarom kiest Christian Roma Support voor die combinatie?

‘Je ziet dat de Roma als ze Jezus leren kennen hoop krijgen, zelfwaardering en inspiratie om stappen te zetten. Mensen veranderen als ze met God gaan leven. Het geloof in Jezus heeft eeuwigheidswaarde.’

Wat voor geloof hebben de Roma vanouds?

‘Roma zijn gelovige mensen. Ze nemen vaak het geloof aan van het land waar ze wonen. In Finland zijn ze luthers, in Rusland orthodox, in Bulgarije christen of moslim. In het zuiden van Nederland wonen veel katholieke Roma.’

Waarom zijn de Roma vaak zo achtergesteld?

‘Ze hebben geen eigen land. Als minderheidsgroep ben je in een zwakkere positie. Roma zien er anders uit, met hun donkere haar en donkere huid. Oost-Europese landen zijn geen multiculturele samenlevingen. Roma worden er gezien als vreemd en slecht. Omdat de Roma discriminatie en afwijzing ervaren, sluiten ze zich af. Ze gaan afgezonderd van de wereld leven. Het versterkt elkaar. Ouders laten hun kinderen bijvoorbeeld niet naar school gaan, omdat ze daar toch maar achterin zitten en buitengesloten worden. Een moeder zei tegen mij: niet de armoede is het ergste, maar de vernederingen.’ <


Anneke Steinmann - beeld christian roma support

Mail de redactie
Mail de redactie
Heeft u een tip over dit onderwerp, ziet u een spelfout of feitelijke onjuistheid? We stellen het zeer op prijs als u ons daarover een bericht stuurt.
Afbeelding

Protest in Frankrijk escaleert, bezoek van koning Charles aan Parijs gaat niet door

In Frankrijk wint het protest tegen de omstreden pensioenhervoming aan kracht en geweld. Het staatsbezoek van de Britse koning Charles aan Parijs is uitgesteld na een week van stakingen en gewelddadige confrontaties.

Afbeelding

Het spook van de Irakoorlog is nog springlevend en ondergraaft de geloofwaardigheid van het Westen

De Amerikaans-Britse invasie in Irak, deze week twintig jaar geleden, is ook nu nog voor veel niet-westerse landen een overtuigend bewijs van westerse hypocrisie. Zo speelt deze oorlog 20 jaar later nog een grote rol.

Afbeelding

Duitsland verwacht toch een snelle deal met EU over verbod op verbrandingsmotor

Duitsland en de Europese Unie zijn ‘op de goede weg’ om hun geschil over het einde van de verbrandingsmotor in 2035 op te lossen.

Afbeelding

India jaagt op een voortvluchtige prediker die ageert voor een eigen staat voor de sikhs

Spoken uit het verleden herleven in India. De politie jaagt op een voortvluchtige prediker die ageert voor een eigen staat voor de sikhs.

Afbeelding

VS voorzien moeilijke weken voor Oekraïne, Poetin zou offensief willen opvoeren

Het Russische offensief in Oost-Oekraïne nadert zijn hoogtepunt. De VS verwachten dat de komende weken ‘moeilijk’ zullen worden, omdat Moskou de aanvallen wil opvoeren.

Afbeelding

Het nieuwe Comité Iran Vrij wil dat de Iraanse Revolutionaire Gardes op de Europese terreurlijst komen

Zet om te beginnen de Iraanse Revolutionaire Gardes op de Europese terreurlijst, is de eerste concrete oproep van het nieuwe Comité Iran Vrij richting de Nederlandse en Europese politiek.