Oud-SS'er Oskar Gröning staat terecht

Actueel

(Novum/AP) - Oud-SS'er Oskar Gröning (93) staat vanaf dinsdag in de Noord-Duitse stad Lüneberg terecht. Hij wordt beschuldigd van medeplichtigheid aan moord op driehonderdduizend mensen in Auschwitz, waar hij in de jaren veertig bewaker was.

Zijn proces is het eerste waarin de redenering dat iedereen die bij een vernietigingskamp van de nazi's bewaker was vervolgd kan worden wegens medeplichtigheid aan moord, juridisch op de proef wordt gesteld. Duitse rechters gingen mee in deze redenering in het proces van voormalig kampbewaker John Demjanjuk in 2011. Er is echter nog geen precedent, omdat Demjanjuk in 2012 overleed voordat zijn appel tegen het vonnis kon worden behandeld. De speciale afdeling van het Duitse federale ministerie van justitie voor de vervolging van oorlogsmisdadigers is op basis van de eerdere uitspraak wel tientallen nieuwe onderzoeken tegen verdachten begonnen; met enige haast, omdat zij inmiddels allemaal hoogbejaard zijn.

Gröning geeft toe dat hij als onderofficier van de SS dienst deed in Auschwitz, maar zegt geen misdrijven te hebben begaan. Wel heeft hij tien jaar geleden tegenover de BBC een levendige beschrijving gegeven van gruwelen die plaatsvonden bij de aankomst van transporten van joden in Auschwitz. "Een kind dat er lag werd gewoon bij de benen gepakt en in een vrachtwagen gesmeten om te worden weggereden. En toen het gilde als een zieke kip, beukten ze het tegen de wand van de vrachtwagen zodat het stil zou zijn."

Advocaat Hans Holtermann heeft er een stokje voor gestoken dat Gröning nieuwe interviews zou geven, maar zegt dat zijn cliënt bij de opening van het proces een verklaring zal afleggen. Eerder zei Gröning dat hij zich verplicht voelde om over zijn verleden te praten, om mensen die ontkennen dat de Holocaust heeft plaatsgevonden te weerspreken.

"Ik wil die ontkenners vertellen dat ik de crematoria heb gezien, de brandende putten en ik kan jullie verzekeren dat die gruweldaden hebben plaatsgevonden", zei hij. "Ik was erbij."

Wellicht dat zijn erkenning van zijn verleden hem helpt een lichtere straf te krijgen dan het maximum van vijftien jaar. Maar in het proces zal het vooral draaien om de vraag of Gröning strafrechtelijk als medeplichtig aan moord kan worden beschouwd.

In de periode dat Gröning in Auschwitz werkte, kwamen daar zo'n 425 duizend Hongaarse joden aan, van wie er minstens 300 duizend vrijwel direct naar de gaskamers werden gestuurd. Het werk van Gröning bestond er uit dat hij de eigendommen van de kampslachtoffers moest verzamelen en moest registreren hoeveel geld er werd ingenomen. Om die reden wordt hij in sommige Duitse media ook wel 'de boekhouder van Auschwitz' genoemd.

Nazi-jager Efraïm Zuroff van het Simon Wiesenthal Centrum stelt dat zelfs bewakers met de laagste rangen noodzakelijk waren om de moordmachine van Adolf Hitler te laten draaien. "Uiteraard is Oskar Gröning niet zo schuldig als (SS-baas) Heinrich Himmler (...) maar hij zette zijn talenten in om het systeem te helpen massamoord te plegen."

Volgens zijn eigen verklaringen trad Gröning in 1940 vrijwillig toe tot de SS. Hij werkte twee jaar in het kantoor van een betaalmeester voor hij in 1942 in Auschwitz werd gestationeerd. Hij kreeg 'perrondienst', waarbij hij bagage die van joodse gevangenen die bij het kamp aankwamen werd afgenomen moest bewaken, zei hij in 2005 tegen het Duitse tijdschrift Der Spiegel.

Hij kwam er al snel achter wat er gaande was in het kamp, toen een andere SS'er hem vertelde dat de joden alleen in het kamp werden opgenomen 'als ze geluk hebben'. Op de vraag van Gröning wat hij bedoelde, antwoordde de man dat 'sommige van hen worden verdelgd'.

Gröning kreeg 'geldadministratie van gevangenen' als taak. Hij moest het geld bijhouden dat de joden en andere gevangenen bij hun aankomst moesten afgeven. Naarmate het aantal mensen door de systematische deportatie van Hongaarse joden in 194 toenam, kreeg Gröning er taken bij als hulpbewaker op het perron. Hij vond het werk 'afschuwelijk', maar had ook het gevoel dat hij 'deel uitmaakte van iets wat noodzakelijk was'.

PDF Print Stuur door

Dagelijkse nieuwsbrief