Luister naar

De olympische erfenis van een Franse pater

Nieuws
De Franse dominicaan Henri Didon bedacht het olympische devies Citius Altius Fortius, geïnspireerd door de eerste moderne ‘Olympische Spelen’ in een Frans kleinseminarie. Didon is samen met Pierre de Coubertin de geestelijk vader van de olympische gedachte, maar zijn erfenis is veelal onbekend.
Hendro Munsterman
woensdag 7 februari 2018 om 19:42
Henri Didon
Henri Didon nd en wikipedia

Le Touvet

De Franse baron Pierre de Coubertin (1863-1937) blies de antieke Olympische Spelen uit het oude Griekenland nieuw leven in en richtte in 1894 het Internationaal Olympisch Comité op.

Beïnvloed door de Angelsaksische cultuur had De Coubertin in Frankrijk voor de introductie van sport op de Franse publieke scholen gevochten. En hij vond al snel een medestander in een 23 jaar oudere dominicaan, Henri Didon (1840-1900), die de idealen van de humanistische De Coubertin deelde. Het was het begin van een langdurige vriendschap. Didon leverde De Coubertin bovendien de drie Latijnse woorden die het officiële olympische devies vormen: Citius, altius, fortius: sneller, hoger, sterker.

sportfaciliteiten

Didon was in 1890 directeur en prior geworden van Albert-le-Grand d’Arcueil, een door de dominicanen in 1863 opgerichte middelbare school. En hij maakte werk van zijn idealen: hij bouwde onder meer een zwembad en liet verschillende sportterreinen aanleggen, waaronder een paardenrenbaan.

Didon betaalde dat allemaal met de opbrengsten van zijn twee dikke pillen van 1000 bladzijden over Jezus. Het werk kende tien jaar na verschijnen al 45 herdrukken en werd in verschillende talen vertaald. Maar er was ook kritiek: ‘Te katholiek om wetenschappelijk te zijn, en te wetenschappelijk om katholiek te zijn’, schreef een Britse krant.

Om de olympische idealen van Didon te begrijpen, moet je terug in de tijd. Didon, geboren in een dorp in de Franse Alpen, bezocht na de lagere school het kleinseminarie van het bisdom Grenoble. Daar werden sinds 1832, voor het eerst sinds de oudheid, zogenaamde ‘Olympische Spelen’ gehouden.

In het schrikkeljaar 1832 bleek de directeur te zijn vergeten om 29 februari op te nemen in de jaarplanning. Leerlingen, geïntrigeerd door de verhalen over de Griekse en Latijnse oudheid, stelden voor om die extra dag te gebruiken voor de organisatie van ‘Olympische Spelen’. Het werd een vierjaarlijkse traditie.

Didon werd op zeventienjarige leeftijd dominicaan. Zijn talent om in het openbaar te spreken, paste goed bij deze ‘Orde der Predikheren’, maar zijn vrije geest en vooral zijn vrije spreken werden niet overal even gewaardeerd – niet binnen de orde der dominicanen, en evenmin binnen de kerkelijke hiërarchie. Hij werd er jarenlang voor naar het eiland Corsica verbannen.

‘ga door!’

Hij had zijn religieuze naam Martin al laten vallen en zijn doopnaam Henri weer in gebruik genomen, omdat sommige van zijn tegenstanders hem met de vrijgevochten ‘Maarten Luther’ vergeleken. Maar paus Leo XIII was fan van Didon: ‘Geef uw kennis door aan de jeugd, evenals uw spreekvaardigheid en uw geloof. Ga door, Didon, ga door!’, sprak hij de dominicaan toe.

In Arcueil wist Didon dat hij de elite van Frankrijk aan het opleiden was. Karakters moesten gevormd worden, vond Didon. Sport leverde in zijn ogen daaraan een wezenlijke bijdrage.

Didon en zijn medebroeders liepen in pedagogisch opzicht voor de troepen uit. Het eigen initiatief van leerlingen werd gestimuleerd en er werd veel vrijheid geschonken en vertrouwen gegeven. ‘Het katholicisme is de leerschool van de vrijheid’, vond Didon.

De Coubertin had meermaals gepoogd om ook het invloedrijke katholieke onderwijs in Frankrijk voor sportcompetities te winnen, maar telkens nul op het rekest gekregen. De hevige strijd tussen openbaar en religieus onderwijs maakte samenwerking in de ogen van velen zo niet onmogelijk, dan toch minstens onwenselijk.

Maar Didon zag er geen enkel probleem in. In 1891 ontmoetten beide mannen elkaar en Didon begon met de organisatie van kampioenschappen waar zowel publieke als rooms-katholieke middelbare scholen aan deelnamen.

Paulus

Het oog van De Coubertin viel tijdens het evenement op het door Didon bedachte devies Citius, Altius, Fortius, geïnspireerd door de brieven van Paulus. Didon noemde de apostel ‘een eenzame atleet’. Het devies werd tijdens deze kampioenschappen door de verschillende teams onder de naam van de school op een vaandel gedragen.

Op het moment dat De Coubertin in 1891 in Parijs voorstelde om de drie woorden tot olympisch devies uit te roepen, was Didon echter afwezig. Hij bevond zich samen met een groep leerlingen in Griekenland, en wel in Olympus.

In 1896, tijdens de eerste moderne Olympische Spelen, was Didon van de partij en hield hij de allereerste ‘olympische mis’ voor vierduizend aanwezigen in de rooms-katholieke kathedraal van Sint Dionysius de Areopagiet.

Hij stierf vier dagen voor zijn zestigste verjaardag, op 13 maart 1900. Hij was net onderweg van Parijs naar Rome als onderhandelaar tussen het antiklerikale Frankrijk en het Vaticaan. ‘Wat een verlies voor de kerk!’, zou paus Leo XIII hebben uitgeroepen toen hij hoorde van Didons dood. <

omstreden in eigen geboortedorp

In het jaar 2000, een eeuw na Didons overlijden – tijdens de Olympische Spelen van Sydney – gaf de Franse post een postzegel uit met beeltenis van de geestelijke.

Het Vaticaan deed hetzelfde. In de linkse krant Libération werd daarop een fikse strijd uitgevochten tussen antiklerikale schrijvers en de enige biograaf van Didon, Alain Arvin-Bérod. Didon werd door zijn tegenstanders verweten tijdens de Dreyfusaffaire aan de verkeerde (antisemitische) kant te hebben gestaan.

Ondanks historische gegevens die het tegendeel bewijzen, werd het dorpsplein van Didons geboortedorp Le Touvet door de nieuwe linkse burgemeester in 2009 van de naam ‘Henri Didon’ ontdaan. Het heette weer Place de l’Ecole. Het plein was twee jaar voordien, gesteund door het IOC, omgedoopt om Place Henri Didon.

Maar in Frankrijk, met een strikte scheiding van kerk en staat, vinden sommigen dat een openbare plek niet de naam van een priester kan krijgen. De burgemeester heeft op vragen over de redenen niet willen reageren. Het geboortehuis, in privébezit, draagt nog wel een bordje.

Mail de redactie
Mail de redactie
Heeft u een tip over dit onderwerp, ziet u een spelfout of feitelijke onjuistheid? We stellen het zeer op prijs als u ons daarover een bericht stuurt.
Afbeelding

De zoektocht van oud-wielrenner Thomas Dekker: 'Of ik van mezelf hou? Nee, nog niet genoeg'

Als wielrenner ontwikkelde Dekker zich stormachtig, maar als mens raakte hij de weg kwijt. Een positieve dopingtest en depressies brachten hem ten val. Langzaam krabbelt hij overeind. ‘Als je het leven kleiner en simpeler houdt, geeft dat rust.’

Afbeelding

Op het veld komen mensen van alle kleuren bij elkaar, dat cliché klopt, maar het gaat niet vanzelf

Sportclubs die divers zijn of dat willen worden, verdienen extra steun van sportorganisaties of van de overheid. Dat vindt socioloog Arend van Haaften na uitgebreid onderzoek in het amateurvoetbal.

Afbeelding

Willem Vissers over het WK vrouwenvoetbal. 'Laten ze alsjeblieft de mannen niet nadoen'

Na 'Qatar' zijn dit jaar de vrouwen aan de beurt voor een WK voetbal. De verwachtingen van de Oranje Leeuwinnen zijn steeds hoger geworden, ziet Willem Vissers. Zijn oproep: ‘Ga niet teveel op het mannenvoetbal lijken.’

Afbeelding

Voetballer Pelé (1940-2022) was de beste, ook in omstreden zijn

De Braziliaanse voetballer, minister en lobbyist Pelé (82) is donderdag overleden. Hij lag een maand in het ziekenhuis met kanker. Voor velen was hij de beste voetballer aller tijden, maar hij was ook omstreden.

Afbeelding

Alle aandacht ligt zondag bij baltovenaar Messi. De wereldtitel kan de kroon op zijn carrière worden

Frankrijk tegen Argentinië, Mbappé tegen Messi. Beide landen wisten twee keer de titel binnen te slepen, en zullen daarom zondag gebrand zijn op de derde trofee. Argentinië werd tijdens het vorige WK door de Fransen uitgeschakeld.

Afbeelding

Frankrijk mikt op finaleplaats met gelovige Giroud: ‘Het brengt me veel nederigheid’

Aanvaller Olivier Giroud is een geroemde naam dit toernooi. Giroud is niet alleen bekend om zijn doelpunten, maar ook om zijn christelijke geloof - dat hij niet onder stoelen of banken steekt.