Luister naar

Stienen: ‘Iedereen kan zijn charisma vergroten’

Nieuws
Charisma heb je of je hebt het niet. Toch? Nee, zo simpel ligt het niet. Charisma kun je leren. Senator Petra Stienen schreef er een boek over. ‘Uiteindelijk is het een kwestie van veel oefenen.’
Marjon Snel
woensdag 2 oktober 2019 om 03:00
Petra Stienen: ‘Je charisma vergroten is een kwestie van oefenen, oefenen, oefenen. Zelfs iemand als Barack Obama oefent zijn speeches altijd.’
Petra Stienen: ‘Je charisma vergroten is een kwestie van oefenen, oefenen, oefenen. Zelfs iemand als Barack Obama oefent zijn speeches altijd.’ Franco Gori

De één wordt geboren als pennenlikker en ­verkiest een kantoorbaan in de luwte, terwijl de ander een flamboyante spreker is die op het grote podium in een mum van tijd de zaal aan zijn lippen weet te kluisteren. Charisma: je hebt het, of je hebt het niet. ‘Fout’, zegt Petra Stienen (54). ‘Charisma is een eigenschap die je kunt ontwikkelen, en daar kun je zelf veel aan doen. Ook charismatische personen zoals bijvoorbeeld Barack Obama of Robbert Dijkgraaf hebben veel tijd gestoken in het ontwikkelen van hun inhoud en het oefenen van hun spreekvaardigheid voor veel verschillende soorten publiek.’ Sterker nog, de voormalige Amerikaanse president Obama is volgens Stienen geen natuurtalent. ‘Hij heeft enorm veel vlieguren gemaakt in kleine zaaltjes. Dat vergeet ­iedereen. Het is oefenen, oefenen, oefenen.’

Petra Stienen, roze gympies, zwierige lange jas, wandelt met haar zwarte rolkoffertje en een glimlach de lobby van hotel Roermond binnen. Charisma is een thema dat haar op het lijf geschreven is. Ze geeft binnen- en buitenland managementtrainingen over charismatisch leiderschap in. Eerder maakte ze naam als diplomaat, ze spreekt vloeiend Arabisch en komt al meer dan dertig jaar in het Midden-Oosten. Ze woonde en werkte in Caïro en Syrië en is lid van de Eerste Kamer voor D66. Deze maand verscheen haar boek Vergroot je charisma. Ze schreef het samen met managementcoach Maximiliaan Winkelhuis.

Charisma, wat is dat precies?

Stienen: ‘Vertaald uit het Oudgrieks betekent het ‘gift van de goden’. In de Griekse maatschappij waren verhalen namelijk heel belangrijk. Er werd waarde aan gehecht als je door te spreken mensen kon raken en overtuigen. ‘Sommige mensen zijn van jongs af aan bijzonder innemend en trekken automatisch anderen naar zich toe, maar er zijn ook mensen die dat pas op latere leeftijd bereiken. Iedereen kan zijn charisma versterken.’ Goed nieuws dus voor mensen die denken dat ze echt geen charisma hebben en die eigenlijk altijd eerst op de inhoud focussen. ‘Iedereen kan zijn autoriteit vergroten of versterken’, is de stellige overtuiging van Stienen.

Ze is net terug uit Jordanië. ‘Juist in een samenleving die cultureel gedomineerd wordt door mannen, zie ik in het Midden-Oosten een enorm charisma bij vrouwen. Zij durven heel goed hun rebelse en invoelende stem in te zetten, waarmee ze in discussies hun charisma vergroten.’ Ze gaf er een lezing over het thema ‘Storytelling in politics’. Een deel van de training deed ze in het Arabisch. ‘Het Midden-Oosten is een deel van mijn DNA. Maar hier in Roermond voel ik me thuis.’

Het is de stad waar ze werd geboren en opgroeide. In een gewoon arbeidersgezin, een ­milieu dat ze in haar tienerjaren ontworstelde door te gaan studeren en haar vleugels uit te slaan.

veervrouw

Petra Stienen omschrijft zichzelf als een veervrouw tussen verschillende culturen. ‘Ik ben een verhalenverteller en dat probeer ik met overtuiging te doen, charisma zo je wilt. Soms steek ik even over naar de andere kant, en dan neem ik verhalen uit het Midden-Oosten mee naar hier. Ik ben een verbinder van mensen. Daar heb ik ongelooflijk veel plezier in.’

Ze wijst vanuit het cafeetje aan het Roermondse Stationsplein naar de torenspits van de ­kerktoren die hoog boven de terrasjes van het centrum uittorent. ‘Sint Christoffel is ­beschermheilige van de reizigers. Alleen die ­gedachte al maakt dat ik me verwant voel met Roermond.’

Wie zijn uw voorbeelden?

‘Sonja Barend is voor mij een rolmodel. De ­manier waarop zij vroeger op televisie vraaggesprekken voerde, vond ik heel gedurfd. Ze was een tikkeltje rebels, en ze maakte plezier met haar gasten aan tafel. In die tijd was dat beslist niet gewoon. Een ander voorbeeld voor mij is de Amerikaanse schrijfster en burgerrechtenactivist Maya Angelou (1928-2014, red.). Als je haar hoort praten, voelt het alsof ze het rechtstreeks tegen jou heeft. Lees haar boeken of kijk de Netflix-documentaire met haar levensverhaal. Ik heb erom gehuild. Je voelt meteen dat deze vrouw charisma heeft. Angelou weet het gevoel over te dragen dat ze op de achtergrond met je meeleeft, rechtstreeks door je heen kijkt, je zwakke plekken ziet, en toch, misschien wel juist daarom, vertrouwen in je heeft. Ze is in staat om een wij-gevoel te creëren, heel belangrijk als je charisma uit wilt stralen.’

Stienen vertelt met verve, iets waar ze zichzelf in de loop der jaren in heeft getraind en ontwikkeld. ‘Vroeger kon ik duizend doden sterven als ik voor een grote zaal mijn verhaal moest houden. Nu kan ik zelf ook genieten als ik op dat podium sta; en dat is iets wat je ook weer uitstraalt naar je publiek. Dat maakt dat mensen je verhaal gemakkelijker onthouden. Natuurlijk moet een verhaal kloppen, maar dat is niet allesbepalend voor de vraag of je de boodschap ook kunt overbrengen.’

Stienen raadt mensen die hun charisma willen vergroten altijd aan om naar rolmodellen te zoeken. ‘Kijk wat hen uniek maakt.’ Probeer daar elementen uit te destilleren. Uiteindelijk is het een kwestie van veel oefenen. Basisbegrippen die van belang zijn en in het boek stuk voor stuk verder worden uitgediept: authenticiteit, missie en visie, wij-gevoel, taal en stem plus lichaamstaal.

diplomatieke dienst

Het onderwerp charisma ging een grotere rol spelen in Stienens leven toen ze bezig was met een boek over haar werk als mensenrechten-diplomaat in het Midden-Oosten. ‘Ik werkte ­zeventien jaar in dienst van Buitenlandse ­Zaken toen ik besloot mijn leven over een andere boeg te gooien.’ Juist toen ze de beslissing had genomen om de diplomatieke dienst achter zich te laten, stuurde haar moeder haar een kaartje met de tekst: ‘Als je hoog wilt vliegen, moet je je vleugels uitslaan.’ Voor Stienen was het een bevestiging dat ze de juiste keuze had gemaakt.

In diezelfde periode ontmoette ze managementcoach Maximiliaan Winkelhuis voor het eerst. Ze zocht zijn advies om de inhoud van de boodschap in haar boek Dromen van een Arabische lente (2008) scherp te stellen. Het werd een proces waarbij ze haar eigen charisma verder ontwikkelde. Ze omschrijft zichzelf nu als ‘rebels maar respectvol’.

Winkelhuis zette haar aan het denken met een theaterervaring die hij met haar deelde: acht dansers die allemaal hun rondje dansen op het toneel. Technisch perfect, maar de spanning ontbreekt. Totdat de laatste danser in actie komt. Ogenschijnlijk danst hij op dezelfde manier als de anderen, maar er is een fundamenteel verschil. Deze danser straalt speelsheid uit. Hij heeft plezier in elke beweging die hij maakt. Hij kijkt uitdagend, bijna rebels de zaal in. ‘Kijk, dit voorbeeld illustreert voor mij precies wat charisma is.’ ¦

zo presenteer je met meer charisma

Iets meer charisma kan je leven een stuk aangenamer maken, zegt Stienen. ‘Ook van een presentatie op het werk of een toespraak bij een huwelijk kun je iets maken wat de mensen echt bijblijft.’ Dit zijn haar tips om charismatischer over te komen:

1. Presenteer ook jezelf

‘Je uiterlijk is een gegeven, maar wat je aanhebt, bepaal je zelf. Dus trek iets leuks aan en ga een dag ervoor nog even naar de kapper. En kijk van tevoren ook even naar de kleuren in de zaal. Als je roze jurkje vloekt met de rode muur, wil je de foto’s niet terugzien. Heb je groen aan voor een groen achterdoek, dan verdwijn je.’

2. Zoek een charismatisch voorbeeld

‘Zoek inspiratie. Kijk naar wie jij charismatisch vindt en waarom. Bij onze workshops noemen mensen vaak de zangeres Pink. Wat maakt haar aansprekend? Je ziet haar visie naar voren komen in alles wat ze doet. Ze wil dat vrouwen het podium pakken, net als zij doet. Ook durft ze emotie te laten zien. Daarmee komt ze authentiek over. Vraag je af, hoe zou jouw voorbeeld deze presentatie geven?’

3. Vat je verhaal samen in een paar zinnen

‘We willen vaak te veel vertellen, waardoor ons gehoor door de bomen het bos niet meer ziet. Vat je verhaal daarom samen in drie kernachtige zinnen: voor elke belangrijke boodschap één zin. Daarna voeg je er nog een spannende openingszin en sluitzin aan toe. Die vijf zinnen zijn de ruggengraat van je verhaal. Ze geven je rust, waardoor je beter communiceert.’

4. Zoek bijpassende materialen

‘Verwerk bij een langere toespraak foto’s en ander beeldmateriaal in je verhaal. Spreek je over meer kansen creëren voor arme kinderen, laat dan een foto van die kinderen zien. Vermijd daarnaast te veel woorden op slides. Dat kan afleiden van je verhaal.’

5. Oefenen, oefenen, oefenen

‘Geloof me, iedereen vindt op een podium staan doodeng, en zelfs de beste sprekers oefenen. Bij Barack Obama lijkt het misschien vanzelf te gaan, maar hij oefent zijn speeches altijd, zelfs voor publiek bij een kleinere bijeenkomst. En dan pas gaat hij ermee op televisie en vinden wij hem daar zo natuurlijk staan.’ Dus heb je over twee weken een werkpresentatie? Oefen hem net zo lang totdat je de tekst uit je hoofd weet. ‘Als het kan, oefen hem ook een keer in de ruimte waar je hem gaat geven. Dan weet je meteen waar de knoppen voor de beamer zitten en of de microfoon het doet. Daar kun je veel gestuntel voor publiek mee voorkomen. En het geeft je rust en zekerheid. Zie dat podium als jouw plek en pak je moment.’

Vergroot je charisma & krijg meer aandacht voor je verhaal

Petra Stienen en Maximiliaan Winkelhuis. Uitg. Nw A’dam, Amsterdam 2019. 256 blz. € 24,99

Mail de redactie
Mail de redactie
Heeft u een tip over dit onderwerp, ziet u een spelfout of feitelijke onjuistheid? We stellen het zeer op prijs als u ons daarover een bericht stuurt.
Afbeelding

Marieke en Frankwin wonen in het Haagse klooster, naast het werkpaleis van de koning

Na drie jaar wonen in Azië moest de familie Colijn terug naar Nederland. Ze woonden overal en nergens, totdat ze een huurappartement vonden in het Haagse klooster. ‘Het voelde als op adem komen.’

Afbeelding

Vandaag vertelt: Wabe Bakker uit Leusden.

Afbeelding

Michelle (12) stuitert bij het zien van Formule 1: ‘Ik volg veel coureurs op Instagram‘

In de serie ‘Mag ik je telefoon even zien?’ geven jongeren hun - vaak dierbare - telefoon uit handen aan een journalist. Wat zegt hun telefoon over wie ze zijn en wat ze belangrijk vinden?

Afbeelding

Wil je extravert overkomen? Dan moet je snel antwoorden bij je sollicitatie

Iemand die kort pauzeert, voordat hij op een vraag antwoordt, wordt sneller als introvert beoordeeld dan iemand die onmiddellijk antwoord geeft. Dat schrijven onderzoekers. Hoe komt dat?

Afbeelding

Huisartsen Miranda en Eva zijn goede vriendinnen: ‘Onze band voelt als een vangnet’

Via hun Instagram-account Beroepsgeheimen delen ze anonieme verhalen uit hun spreekkamers. Privé zijn huisartsen Miranda Tjeerdsma-Kraan (34) en Eva Elbert-Haitsma (32) uit Friesland daarnaast hechte vriendinnen.

Afbeelding

Annemiek wil haar werk doen ‘zoals Jezus deed’: ‘Mensen opzoeken en helpen met hun problemen’

Als ambulant begeleider bij Stichting Ontmoeting helpt Annemiek Bolle (22) midden in Rotterdam Kralingen mensen hun leven weer op de rails te krijgen. ‘Ik ben altijd weer verrast hoeveel we als mensen gemeen hebben.’