Luister naar

Achter de historische tuinmuur van Willem III vond Esther Kuiler haar moesgeluk

Nieuws
Culinair verslaggever Marco Bosmans trekt deze zomer van moestuin naar moestuin, op zoek naar groene vingers en vruchtbare aarde. Hij poot, zaait, teelt en oogst. Derde halte: de Ommuurde Tuin in Renkum.
Marco Bosmans
zaterdag 20 juli 2019 om 03:00
De Ommuurde Tuin van Renkum heeft ook een tuinwinkel.
De Ommuurde Tuin van Renkum heeft ook een tuinwinkel. Marco Bosmans

Vreemd genoeg roept een moestuin vaak associaties op met gepensioneerde, schoffelende mannetjes, maar er zijn ook andere tuinders. Zo was er een koning in 1880 die een tuinmuur liet bouwen in het Renkums beekdal. En een jonge studente die 120 jaar later binnen die muren haar moesgeluk vond. Met dank aan Willem III plukken we deze week de vruchten van Esther Kuiler.

Het is met recht een tuin met een grote historische waarde, de moestuin op Landgoed Oranje Nassau’s Oord. Dat valt af te lezen aan de scheuren in de robuuste ‘koninklijke’ muur. Willem zal hem vast niet zelf gemetseld hebben, maar het idee ontlokt in ieder geval enige verbeelding.

‘Onderdaan’ Esther heeft persoonlijk niet zoveel met oranje. Meer met groen, al zijn de vingers op dit moment zwart en schudden we noodgedwongen ellenbogen. ‘Ja, het verhaal dat dit de theetuin van Emma was en dat Willem III hier rozen kweekte, vinden veel gasten intrigerend. Ik ook, hoor. We wilden dan ook heel graag dat de tuin weer de sfeer van een historische moestuin zou ademen, maar dat was makkelijker gezegd dan gedaan. Toen ik hier twintig jaar geleden begon, lag er klapzand. Hier hadden jarenlang kerstbomen gestaan en het was ook verwilderd. Voor mij als bodemkundige was daarom de eerste missie: hoe ga ik hier gezonde grond van maken?’Het is haar gelukt. Met 8,6 procent organische stof op zandgrond mag je spreken van gezonde grond. Het streven is tien, zo laat ik me al wandelend vertellen. Over de natuurlijke habitat van Esther Kuiler bestaat geen twijfel. Met stralende ogen en zwaaiende armen praat ze met gemak vier ND-pagina’s vol. Wat wil je ook, met ruim 400 (!) verschillende eetbare planten.

‘Tuinieren zit een beetje in de genen, mede dankzij mijn grootouders. En met mijn studie-ervaring in Wageningen zag ik al snel mogelijkheden toen ik in 1999 toevallig een keertje over deze muur keek. Het was een woestenij, maar daar had ik gek genoeg wel zin in, samen met mijn toenmalige partner. En eigenlijk was ons plan al snel bedacht. We liepen hier rond en konden het op gevoel al een beetje inrichten. Hier komt het centrum, daar willen we mensen ontvangen, enzovoort. We zijn inmiddels twintig jaar verder, maar de basis van dat plan is er nog steeds. Zoals de cirkels vanuit een centrum. Dat idee van taartpunten was pragmatisch niet echt ideaal, maar het hoort hier wel.’

ondernemer zonder ervaring

‘De eerste jaren moest ik de tuin combineren met een betaalde baan, maar na verloop van tijd konden we er ineens van leven. Wie had dat ooit durven denken, haha. Maar daarbij werd ineens wel een beroep gedaan op de ondernemer in mij. Hoezo, welke ondernemer?! Nou ben ik wel eigenwijs, wat een goede eigenschap schijnt te zijn bij het ondernemen, maar ik had geen enkele ervaring, haha. Daar lag dus wel een uitdaging: er moest een boterham verdiend worden. Het was dus niet alleen boeren of tuinieren, maar ook meten en rekenen geblazen. Wat kost het, wat brengt het op.’

Esther zet grote stappen, in haar spoor de verslaggever. Her en der wordt een onkruidje geplukt, een tak gebonden en uitleg gegeven. Over luizen die belangrijk zijn voor sluipwespen, over verraderlijke lentevorst, het belang van vrijwilligers en oogstaandeelhouders, en over de Sint Jansrogge. ‘Die verbouwde ik eigenlijk om het zaad door te geven, omdat het een oud ras is. Maar daar komt nu zoveel van af, dat ik het gewoon ook eet als een soort rijst. Het is een beetje nootachtig, heel lekker. Zelfs mijn kinderen vinden het lekker.’

blijven leren

Maar hoeveel wetenschapper zit er nog in de tuinder? ‘Hm ... goeie vraag. Nou, ik probeer wel ieder jaar nieuwe dingen uit, dus daar heb je de onderzoeker in mij. Maar het zit ’m ook wel in de systemen. Bij de rotatie van de tuin, dus het wisselen van de velden, wil ik het laten kloppen. Wat past bij elkaar en past het ook een beetje bij de tijd en de behoeftes van planten? En als een bepaald gewas niet wil, dan duik ik wel de boeken in of achter het internet. Dat wil ik dan graag weten.’

Esther lacht. ‘Misschien is dat nog steeds de aard van het beestje, dat ik wil blijven leren, bijleren en experimenteren. Gelukkig heb ik wat dat betreft ook nog wat lijntjes lopen naar de universiteit in Wageningen. Zij helpen me graag, al moeten ze soms ook lachen. Dat die student nu al twintig jaar tuiniert. Eerlijk gezegd had ik zelf ook nooit gedacht dat ik hier goed van zou kunnen leven. Goed is relatief, trouwens. Ik verdien ruim onder modaal en werk wekelijks bijna zestig uur, maar ik ben wel gelukkig. Héél gelukkig. Ik deel hier ook niet alleen mijn tuin en groenten, maar ook mijn geluk.’ ¦

code zwart: schorseneren

De zwarte paal is een oud Duits ras schorseneren.

Kok Shamida Smulders (smulderskookt.nl): ‘Hij ziet er raar uit, deze ‘asperge voor de armen’, die na de oorlog flink op zijn retour ging. Des te meer indruk kun je maken bij een etentje. Houd het simpel: schil ze met een dunschiller en leg ze gelijk in water met citroen zodat ze niet verkleuren. Rol ze op in wat bakpapier met wat boter, olijfolie, knoflook, peper en zout. Leg dit pakketje een uur in de oven op 170 graden en je hebt een spectaculair bijgerecht.’

Voedingsdeskundige Sytske Scholze: ‘De zwarte paal heeft de schijn tegen, maar heb je je weerstand overwonnen, dan ontdek je de waarde van deze lekkere groente. In schorseneren zitten essentiële suikers (polysachariden) zoals inuline. Inuline is eigenlijk een vezelrijke koolhydraat, en daarmee een welkome gast in je darmflora. Je kweekt namelijk gezonde darmbacteriën in je eigen buik.’

Mail de redactie
Mail de redactie
Heeft u een tip over dit onderwerp, ziet u een spelfout of feitelijke onjuistheid? We stellen het zeer op prijs als u ons daarover een bericht stuurt.
Afbeelding

Arnolds werk draait volledig om de bitcoin: ‘Ik heb geen voorspelbare baan’

Hoeveel komt er maandelijks in en hoeveel gaat eruit? En welke rol spelen idealen daarbij? De van oorsprong uit IJsselmuiden afkomstige Arnold Hubach (25) is digitale nomade en komt rond door te schrijven over bitcoin.

Afbeelding

Vijf tips om te besparen op je boodschappen. ‘Zorg dat je altijd een diepvriespizza op voorraad hebt’

Het dagelijks leven is afgelopen maand weer fors duurder geworden. Hoe kun je als student besparen op je boodschappen? ‘Skere Student’ Emma Mouthaan (26) geeft tips. ‘Kook grote porties, dat bespaart energie en geld.’

Afbeelding

‘Mijn Ferrari is gewoon geweldig’

Auto’s zeggen iets over hun bestuurders want in de lak weerspiegelt zich het karakter van de eigenaar. Vandaag de auto-biografie van musicus Marit Broekroelofs (54).

Afbeelding

De Santana-appel geniet een klein maar dankbaar publiek

Aardappels, uien en bieten, ze hadden een slechte zomer. De hitte en droogte hebben hun tol geëist. Toch zijn niet alle boeren in last, want het regende de afgelopen weken wel appels.

Afbeelding

Zijn lage energierekening zit Dick niet lekker: ‘Ik heb bij onze diaconie gepleit voor een apart potje’

Hoe verdient Dick Gorter (63) zijn geld? En waar gaat het geld naartoe? ‘Het zure is dat wij extra belasting betalen omdat we eenverdiener zijn, terwijl Herma niet eens kán werken.’

Afbeelding

Diana werkt als vrijwilliger bij Slachtofferhulp Nederland: ‘Iedereen kan slachtoffer worden’

Anderhalve dag in de week werkt Diana Brockhus (54) als vrijwilliger bij Slachtofferhulp Nederland, waar ze slachtoffers van ongevallen, huiselijk geweld en zedendelicten helpt om hun leven weer op de rit te krijgen.