Verslaggever Rien van den Berg volgt vandaag het lichten van de IJsselkogge. Volg hier zijn updates.

Update 15.15 uur

De lichting van de IJsselkogge verliep probleemloos. Aanvankelijk hield de leidinggevend archeoloog er rekening mee dat de berging zou moeten worden stilgelegd, om te controleren of het schip stabiel was of dat er extra veiligheidsmaatregelen zouden moeten worden aangebracht. Maar de berging kon in één moeite door. Al snel was duidelijk dat het schip het zou houden, en kon de grote ponton onder de kogge worden gevaren.

De kogge blijft nu een paar dagen in Kampen, waar het gevaarte te bezichtigen is. Daarna gaat hij naar Lelystad, waar hij enkele jaren geconserveerd zal worden.

Daarna komt het schip terug naar Kampen, waar het getoond zal worden. In eerste instantie in een soort mega-vissenkom. Maar de gemeenteraad van Kampen zal zich de komende tijd buigen over de manier waarop de kogge zó kan worden gepresenteerd dat de toeristen naar de hanzestad kunnen stromen.

Update 12.02 uur

De kogge is bijna boven water nu. De deskundigen aan boord halen opgelucht adem. 'Hij lijkt het te houden!'

Update 10.40 uur

De afgelopen weken, bij het archeologische onderzoek van de laatste delen van het schip, werd een onverwachte vondst gedaan: aan boord bleken zich twee pelgrimsinsignes (zie onder) te bevinden. Die kunnen niet zijn 'aangespoeld', ze moeten zich op het schip hebben bevonden.

Daardoor moeten archeologen opnieuw kijken of hun theorie over de IJsselkogge stand houdt. Tot dusver gingen ze ervan uit dat de kogge expres tot zinken is gebracht in een zijgeul van de IJssel. Door die af te dammen bleef er voldoende water in de hoofdstroom, die immers de levensader van de stad was. Middeleeuws watermanagement dus.

Maar die pelgrimsinsignes verraden een schip waar geleefd werd, een schip dat onderweg was. Klopt de theorie wel?

Afbeelding

Afbeelding

Update 10.35 uur

Het lichten van de kogge is een enorme klus. Veertig motoren tillen het gewicht, een computerprogramma zorgt ervoor dat de motoren nauwkeurig op elkaar afgesteld zijn. En dan zit er nog allerlei apparatuur in de kogge die in de gaten houdt of de druk op de diverse onderdelen van de constructie stabiel blijft.

Het schip weegt vijftig ton, maar dat is niet het enige probleem. De kogge dateert uit de vijftiende eeuw en heeft dus bijna zes eeuwen onder water gelegen. Het is prachtig bewaard gebleven, maar niet onbeschadigd.

Het hele schip is daarom van binnenuit gestut met stalen balken om te voorkomen dat het in elkaar klapt. En het is aan de buitenkant vastgesjord met banden om te voorkomen dat het uit elkaar valt. Er zal dus een stalen constructie boven komen met daarin de kogge.

Update 08.56 uur

De IJsselkogge is het best bewaarde koggeschip dat ooit in Nederland gevonden is. In de late middeleeuwen was het schip het icoon van de Hanze – een handelsnetwerk van steden langs de Noord- en Oostzee, van de Vlaamse steden en Londen tot het Baltische Riga en het Russische Novgorod.

Het schip staat dus ook voor een tijdperk, zoals de beroemde Zwammerdam-schepen symbool staan voor de Romeinse tijd en de replica van het VOC-schip Batavia voor de Gouden Eeuw. Er wordt vandaag een icoon boven water gehaald.

Afbeelding

Archeoloog Wouter Waldus (met duikpak in het midden) heeft op de dag voor de lichting van IJsselkogge een laatste inspectie aan het wrak uitgevoerd. |beeld Dick Vos

Update 08.00 uur

Na maanden voorbereiding wordt woensdag bij Kampen de IJsselkogge boven water gehaald. Liefst veertig motoren, zorgvuldig onderling op elkaar afgesteld, zullen het gewicht van het middeleeuwse hanzeschip van de rivierbodem tillen. Ondertussen wordt zorgvuldig gemeten of de eeuwenoude spanten de druk aan kunnen, zodat de kogge niet uit zijn voegen knapt.

De lichting van de kogge is een gebeurtenis van nationale betekenis. En niet voor niets: nu nog onder water ligt een van de best bewaard gebleven koggeschepen. Uit de vijftiende eeuw, dus volledig ontwikkeld, en uit de hoogtijdagen van de Hanze, het internationale handelsnetwerk dat in de late middeleeuwen enorm opbloeide. De stad Kampen trad in 1440 tot de Hanze toe, en draagt daar tot op de dag van vandaag de sporen van.

Volg @rienschrijft