Luister naar

Online liturgie wordt snel een product - en zo is het niet bedoeld

Opinie
Onlangs kwam ik mezelf weer tegen in de auto, mijn favoriete plek om te bidden. Ik hoorde mezelf vragen: ‘Vader, wilt u mij helpen om te bidden?’ Dat klinkt wat paradoxaal want ik was al in gebed.
Myriam Klinker-De Klerck
maandag 19 oktober 2020 om 16:30
Myriam Klinker-De Klerck
Myriam Klinker-De Klerck beeld Dick Vos

Maar wat was het geval? Op de Theologische Universiteit ben ik op dit moment verantwoordelijk voor het reilen en zeilen van de chapel, ons wekelijks liturgisch moment. Daar hoort het verzorgen van voorbeden bij. Nu gaat dat de laatste tijd wat moeizaam. Sowieso is het in deze bizarre COVID-tijd wat lastig om gemeenschap te vormen. We moeten roeien met de riemen die we hebben en ook op de Theologische Universiteit Kampen is het zoeken hoe je uitdrukking blijft geven aan je verbondenheid. Als liturgisch moment staat de chapel symbool voor die verbondenheid – tegenwoordig dus online. En dat is zoeken. In de auto voelde ik de spanning stijgen bij de gedachte dat ik die dag weer online ‘moest’ voorgaan in gebed. Het kwam tot een soort wanhopige uitbarsting onder de vorm van een noodkreet: ‘God, wilt ú mij helpen om te bidden?!’

Ik besloot mezelf tot de orde te roepen en over te gaan tot een grondige zelfanalyse. Wat gebeurde er nu eigenlijk? Kon ik mijn moeiten eerlijk benoemen en aanpakken – wie weet? Ik merkte dat ik het lastig vond dat de ‘kijkcijfers’ van de online chapel drastisch gedaald waren. Wrong daar misschien een beetje eer-verlies? Vast wel, gecombineerd met een flinke dosis angst om te falen … Tegelijk vond ik op de bodem van mijn ziel zowaar ook iets mooiers: verdriet om een ervaren gebrek aan verbinding. Waarom lukt het toch niet? Waar blijft een deel van de collega’s en studenten? We zijn een hechte gemeenschap, toch? In Christus, toch? Of wijzen die ‘dalende kijkcijfers’ op een zekere oppervlakkigheid?

Dit afhaken hadden we met een aantal mensen al eerder besproken. Het gedwongen online gaan, nodigt uit tot het nog meer inzetten van alternatieve vormen: een filmpje, een vlog.

Inderdaad, dacht ik, laten we het mooi maken en meteen inzetten op grotere studentenparticipatie. Alleen, veel collega’s en studenten bewogen nog niet mee, ook niet na herhaalde oproepjes. En bovendien bekroop me steeds meer de gedachte dat het neerzetten van een goede ‘performance’ hier toch wel erg belangrijk werd: het moet mooi zijn en aanspreken, de pr kan beter - nóg wat kanalen aanboren, mijn gebed mag best wat meer gevarieerd …

Dit knapte dus toen ik mezelf God hoorde vragen om hulp bij het bidden. Mijn verlangen naar rust en concentratie en focus op de gezamenlijke ontmoeting met Christus in de liturgie botste keihard met de nadruk op de inspanning voor een goede ‘performance’. Hoe wervend het leven als gemeenschap ook bedoeld is, ons samenkomen in Christus is geen product om in de markt te zetten, niet iets dat wij maken en promoten. Laat staan dat het beter wordt onder de druk van onze permanente evaluatiecultuur. We mogen in Gods licht staan, mét al onze gebreken. We mogen Hem ontvangen, óndanks onszelf. Ziedaar mijn allergie ten aanzien van mijn eigen noodkreet. Toen ik dat weer scherp had, vond ik per direct troost in de gedachte dat onze Vader eigenlijk nú al weet wat we nodig hebben, nog vóór we het aan hem vragen. Dát ik voorga in gebed is belangrijk – gewoon doen -, het wat en hoe net weer wat minder.

Uiteindelijk is het Christus die ons samenroept. Of dat lukt, hangt niet van mij af en ook niet van mijn inspanning. Dat geeft rust en juist ontspanning. Natuurlijk blijft het belangrijk om te gaan voor een mooie liturgie. Er kan ook wel degelijk een wervend effect van uitgaan. Maar het kan ook zomaar omslaan in een dynamiek waar het performancegehalte zó belangrijk wordt, dat we een product in de markt zetten en daarbij onze afhankelijkheid van Christus vergeten. Dan mist de liturgie ten diepste haar doel.

Myriam Klinker-De Klerck is universitair docent Nieuwe Testament. Zij schrijft dit artikel als lid van de gezamenlijke onderzoeksgroep BEST (Biblical Exegesis and Systematic Theology) van de Theologische Universiteiten in Apeldoorn en Kampen.

Mail de redactie
Mail de redactie
Heeft u een tip over dit onderwerp, ziet u een spelfout of feitelijke onjuistheid? We stellen het zeer op prijs als u ons daarover een bericht stuurt.
Afbeelding

Gods Zoon werd mens: met Kerst gebeurde iets ongehoords

Zeggen dat God mens is geworden gaat ons steeds makkelijker af, stelt oudtestamenticus Gert Kwakkel. ‘Zou dat komen doordat wij geneigd zijn te denken dat het niet meer dan gepast is dat God hetzelfde ondergaat als wij?’

Afbeelding

Door de breukvlakken van de geschiedenis heen doet God zijn Rijk komen. Ook in Afghanistan

De machtsovername door de taliban in Afghanistan kan moedeloos maken. Het bijbelboek Kronieken wil ons behoeden voor een taal van machteloosheid en cynisme en leert ons de taal van de hoop, blogt Eric Peels.

Afbeelding

De kracht van een kleine kerkelijke gemeente werd het afgelopen jaar goed zichtbaar

De coronacrisis laat zien dat een grote kerkelijke gemeente ook keerzijden heeft. Laten kerken zich bezinnen op mogelijkheden tot het verkleinen van de gemeenschap, blogt Arjan van den Os.

Afbeelding

Wat Paulus niet kon zeggen over de weggelopen slaaf Onesimus

In het bijbelboek Filemon schrijft de apostel Paulus niet dat een slaaf - in dat verhaal is dat Onesimus - moet worden vrijgelaten. Ook in die tijd leek er geen manier te zijn om hier met schone handen uit te komen, blogt Michael Mulder.

Afbeelding

De weg uit deze crisis komt van Hogerhand en ik ben alvast gevaccineerd. Hoera!

'Ik ben blij met mijn vaccin, maar tegelijkertijd wringt er wat.' Myriam Klinker vraagt zich af wat haar het recht op de prik geeft.

Afbeelding

Overheid of rechter als schild van de zwakken – zonder draagvlak gaat het niet

Hoe gezond is het als de rechter op de stoel van de wetgevende en uitvoerende macht gaat zitten, zoals vorige week in de uitspraak tegen Shell gebeurde? Een vergelijking met de rol van de machten in oud-Israël is in dit opzicht behulpzaam, stelt Koert van Bekkum.