Luister naar

Religie is in bijna de hele wereld op haar retour, maar in Afrika neemt religiositeit juist toe

Nieuws
In grote delen van de wereld is religie op haar retour. Vooral in de Verenigde Staten geeft nog maar een minderheid aan God belangrijk te vinden in het leven. Uitzondering op de wereldwijde trend is het continent Afrika.
Gerald Bruins
maandag 21 september 2020 om 03:00 aangepast 09:10
In de Angolese hoofdstad Luanda kwamen afgelopen weekend gemeenteleden voor het eerst samen sinds de uitbraak van COVID-19.
In de Angolese hoofdstad Luanda kwamen afgelopen weekend gemeenteleden voor het eerst samen sinds de uitbraak van COVID-19. beeld afp / Osvaldo Silva

Wenen

Dat blijkt uit het World Values Survey, een langjarig en representatief sociologisch onderzoek naar globale religieuze patronen, waaraan sociologen uit honderd landen meedoen. In 76 landen, verspreid over de wereld, kregen mensen onder meer de vraag: Hoe belangrijk is God in uw leven?

Tot nu toe was het beeld dat Europa het meest geseculariseerde werelddeel was. Op continenten als Azië, Latijns-Amerika en Afrika zou religie, onder invloed van de pinksterbeweging en de radicale islam, juist floreren. En hoewel de Verenigde Staten een moderne en welvarende natie vormen, hield het geloof in God er stand.

De cijfers laten een trendbreuk zien, vooral in de VS heeft religie een vrije val gemaakt. In 2005 zei 73 procent van de Amerikaanse bevolking God belangrijk tot zeer belangrijk te vinden in het leven, dit jaar nog maar iets meer dan 30 procent. ‘Dat is opvallend’, zegt missioloog Stefan Paas, verbonden aan de Vrije Universiteit in Amsterdam en de Theologische Universiteit Kampen. De algemene verklaring dat mensen God niet meer nodig hebben als de welvaart toeneemt, gaat volgens hem in dit geval niet op. ‘De existentiële zekerheid in het leven is in de VS niet toegenomen, zeker niet onder Trump. De coronacrisis heeft daar ook geen goed aan gedaan.’

therapeutisch

Het Amerikaanse christendom was al diepgaand geseculariseerd, vermoedt Paas. ‘Ik zag laatst de tekst ‘Jezus wil dat je wapens draagt’ op internet voorbijkomen. Je kunt je afvragen of dat nog iets met het christelijk geloof te maken heeft. Veel mensen zijn kritisch op het christendom in Amerika. Uit onderzoeken van dertig jaar geleden bleek al dat het geloof in de VS een therapeutische functie heeft. Het geloof helpt jou door het leven. Er was toen nog geen sprake van kerkverlating, maar de rot zat er al in.’

Een tweede verklaring zijn de culture wars, de strijd om de politieke macht die Amerika tot op het bot verdeelt, zegt Paas. Verreweg de meeste evangelicalen hebben zich aan de zijde van de Republikeinen geschaard. ‘Zeker onder jongeren zet dit monsterverbond tussen religie en politiek kwaad bloed. Zij hebben de buik vol van wat voor christendom door moet gaan.’ Zijn waarneming krijgt steun van Henri Gooren, cultureel antropoloog aan de Oakland University in de Amerikaanse plaats Rochester (Michigan). ‘Het feit dat dat evangelicalen zo klakkeloos achter president Trump aan gaan, heeft geleid tot prestigeverlies van de kerken. Met name jongeren zijn sceptisch.’ Nog een factor, aldus missioloog Paas, zijn de Amerikanen die zeggen wel te geloven, maar al lang niet meer naar de kerk gaan. ‘Voor de nieuwe generatie van wie de ouders de kerk verlaten hebben is God niet zo belangrijk meer. Het geloof is onderhevig geweest aan erosie.’ Gooren: ‘De generatie onder de dertig jaar oud is veel minder religieus dan de oudere Amerikanen.’

tegen de trend in

Uit het World Values Survey blijkt dat religie ook bezig is aan een teruggang in werelddelen als Latijns-Amerika en Azië, gebieden waarop christenen in het geseculariseerde West-Europa hun hoop voor de kerk van de toekomst hadden gevestigd.

Tegen de trend in tonen de cijfers aan dat het continent Afrika juist een toename van religiositeit laat zien. Van de Nederlanders vond in 2005 25 procent God belangrijk, dit jaar was dat percentage gezakt naar ruim 22 procent.

Mail de redactie
Mail de redactie
Heeft u een tip over dit onderwerp, ziet u een spelfout of feitelijke onjuistheid? We stellen het zeer op prijs als u ons daarover een bericht stuurt.
Afbeelding

Een traditie staat onder druk: hoeveel mag zo’n fameus Engels jongenskoor kosten?

Britse kathedraalkoren zijn ‘de Premier League van de muziek in de kerk’. Maar hun voorbestaan is op lange termijn helemaal niet zo zeker. Twee kathedralen hebben hun koor al opgeheven. Wie volgt?

Afbeelding

Zo herken je voorgangers die op een te hoog voetstuk staan: rode vlaggen voor machtsmisbruik in de kerk

Niet alleen bij De Wereld Draait Door komt machtsmisbruik voor; ook in de kerk ligt het op de loer. Zeker als voorgangers geen kritiek dulden, er onvoldoende toezicht is of - gek genoeg - als een leider heel populair is.

Afbeelding

Anouk heeft diabetes type 1: ‘Als mijn bloedsuikerwaardes te laag zijn, kan ik niet meer staan’

Anouk van de Worp (32) heeft al negen jaar diabetes type 1, een ongeneeslijke auto-immuunziekte, waardoor haar lichaam geen insuline aanmaakt. ‘Je krijgt het zomaar; ik had niets kunnen doen om de ziekte te voorkomen’.

Afbeelding

Drie mensen over hun doopritueel: ‘Ik vond het een groot wonder’

Kinderdoop, geloofsdoop of doopvernieuwing. Nederlandse christenen gaan op verschillende manieren om met de doop. Janno, Ben en Hester vertellen over hun doopritueel. ‘Ik had me ook kunnen laten dopen in een andere gemeente.’

Afbeelding

Hoge kardinalen vrezen Duitse ‘twijfel en verwarring’. Maar de oosterburen bepalen de Vaticaanse agenda

Twee curiekardinalen publiceren stevige kritiek op de hervormingsgretige Duitse bisschoppen. Het is een teken van angst in Rome dat wat ten noorden van de Alpen wordt aangestoken, zich als een veenbrand zal verspreiden.

Afbeelding

Drukte op studiedag over homoseksualiteit. ‘Zaten we hier ook als het onderwerp armoede was?’

Driehonderdzestig mensen hebben zich in de Utrechtse Jacobikerk verzameld om het boek van hoogleraar Ad de Bruijne over homoseksualiteit te bespreken. ‘Gereformeerden mogen wel eens wat meer queer zijn’.