Luister naar

Genoeg van negatieve ervaringen

Nieuws
EMMELOORD - Er komt meer aandacht voor doven en slechthorenden in de kerk. Toch blijft het voor iemand die niet (goed) kan horen ingewikkeld om een plek te vinden in de gemeente. Een dove, een slechthorende en twee dovenpredikanten geven hun mening.
redacteurDaniël Gillissen
donderdag 26 januari 2006 om 08:58

Evert Bouwman (55) onderneemt niet eens een poging meer om na de kerkdienst gesprekken aan te knopen met gemeenteleden die in groepjes met elkaar staan te praten. ,,Niemand kijkt naar mij. En het heeft geen zin om bij een groep te gaan staan, want ik versta toch niets'', zegt Bouwman, terwijl hij zijn schouders ophaalt.

Het is vooral op basis van negatieve ervaringen dat hij zo handelt. Elke keer moet hij weer vragen, of mensen rekening met zijn handicap willen houden, ook als hij dat kortgeleden al heeft gedaan. Daar heeft hij genoeg van. Naar de mannenvereniging gaat hij niet meer. Een gemeenteavond is niet te volgen. Langzamerhand heeft Bouwman zich teruggetrokken en zijn vrouw is hem gevolgd. Ze zijn niet meer zo strijdbaar. ,,Wij koesteren niet meer de hoop dat het anders zal gaan. Gelukkig hebben wij grotere kinderen die volledig meedraaien in de gemeente. Zo horen wij nog wel wat.''

Wie met Bouwman wil praten moet zijn best doen. Hard praten is niet nodig, maar wel duidelijk en langzaam. En hem aankijken, want liplezen is onmisbaar voor hem. Bouwman kan bij buitenstaanders een beetje dom overkomen. Want ook al verstaat hij iemand wel, dat wil nog niet zeggen dat hij begrijpt waarover het gaat. ,,Ik heb wel eens het idee dat mensen denken: Ach die Bouwman'', zegt zijn vrouw Marieke Bouwman (52). Bouwmans Nederlands is niet zo goed ontwikkeld als van een horende. ,,Hij heeft steeds extra uitleg nodig. Moeilijke woorden snapt hij bijvoorbeeld niet. De betekenis pik je niet op als je niet kunt horen.'' Het kost Bouwman tijd om informatie te verwerken. ,,Hij moet eerst moeite doen om iets te verstaan en dan gaat hij pas nadenken over wat is gezegd. Bij ons gaat dat vanzelf'', aldus Marieke Bouwman.

,,Veel mensen praten via haar tegen mij'', zegt Bouwman, terwijl hij naar zijn vrouw wijst. Dat irriteert hem. ,,Ik heb dan het gevoel dat ik een klein kind ben.'' Marieke trekt meteen het boetekleed aan. ,,In het verleden heb ik mensen te veel tegen mij laten praten. Maar dat accepteer ik niet meer. 'Als je iets wilt weten, dan ga je zelf maar naar Evert', zeg ik nu.'' Waarom buitenstaanders niet zo makkelijk het gesprek met Bouwman aangaan, weten ze allebei niet. ,,Er zit in elk geval angst bij. Hij is immers gehandicapt. Wat het betekent om niet of slecht te kunnen horen, is iets waar mensen niet goed in kunnen komen.''

Boerderij

Bouwman - onderhoudsmedewerker bij een autoschadebedrijf - is slechthorend geboren. Waardoor zijn handicap is ontstaan, weten artsen niet. Evert groeide op in Kootwijkerbroek op de boerderij. Thuis praatte hij niet; dat leerde hij pas op school. Samen met andere slechthorende kinderen reisde hij elke dag op en neer naar een speciale christelijke school in Utrecht. Met zijn moeder had hij goed contact, maar zij overleed toen hij dertien was. Op zijn 25e ging Bouwman op kamers bij zijn nicht. ,,Op mijzelf wonen ging niet. De hulpmiddelen van tegenwoordig waren nog niet zo goed ontwikkeld.''

Tot zijn trouwen was Bouwman lid van de Gereformeerde Kerk (vrijgemaakt) van Voorthuizen. Hij denkt nog altijd met veel genoegen aan deze gemeente terug, want eigenlijk heeft hij het in geen andere kerk zo naar zijn zin gehad. ,,Op de jeugdvereniging vroeg ik of iedereen duidelijk wilde spreken voor mij. Dat ging goed. Met acht jongelui zaten wij bij elkaar, heel fijn'', blikt Bouwman terug, zittend aan de ronde eettafel in de woonkamer van een rijtjeshuis in Emmeloord.

Doordat het een kleine gemeente was, had hij met ,,iedereen makkelijk contact''. Tijdens de diensten kon hij de preek goed volgen. ,,Ik ging vlak voor de preekstoel zitten en onze eigen dominee sprak heel duidelijk. Als ik iets niet verstond, legde mijn nichtje het snel uit. Na de dienst ging ik naar mijn oom om met hem over de preek te praten.'' Kwam een gastpredikant preken, dan volgde Bouwman niets meer van de dienst.

Nadat hij trouwde met Marieke kwam het echtpaar terecht in Zwolle. ,,Dat was niet de ideale gemeente. Niemand hield rekening met mij. Als de ouderling na het huisbezoek was vertrokken, vroeg ik aan Marieke wat hij eigenlijk had gezegd.'' Bouwman wijt het achteraf aan de grootte van de gemeente.

Na twee jaar verhuisden zij naar Emmeloord, waar de Gereformeerde Kerk (vrijgemaakt) met vierhonderd leden vrij overzichtelijk was. ,,Het gebouw was kleiner dan in Zwolle. Het geluid verdween niet in de ruimte en daardoor kon ik de preek beter volgen.'' De eerste tijd had Bouwman het prima naar zijn zin. Op de mannenvereniging schreef iemand voor hem op een papiertje wat werd gezegd. ,,Ik kon het goed volgen.'' Maar toen die man vertrok, was Bouwman meteen de draad kwijt. Bouwman vroeg anderen om te schrijven, maar niemand wilde, zegt hij. En dus bleef hij thuis.

Miniwijken

Een aantal jaren draaide hij mee in een bijbelkring van doven en slechthorenden in Rouveen. Maar die groep is inmiddels opgeheven en Bouwman vormt nu samen met een dove man uit Ommen een kring. Een horende vrouw heeft de leiding. ,,Zij beheerst gebarentaal en kan moeilijke woorden uitleggen.'' Een theologisch boekje er bij pakken voor de uitleg van begrippen is zo makkelijk niet, legt Marieke Bouwman uit. ,,Ook daarin staan veel moeilijke woorden en vooral veel te lange zinnen voor Evert.''

De kerk in Emmeloord telt inmiddels zo'n duizend leden. Het contact met gemeenteleden vermindert daardoor, aldus Bouwman. ,,Elke vereniging of vergadering is te groot. Ook op de avonden van de miniwijken waarin de gemeente is verdeeld, komen te veel mensen.''

Tijdens de kerkdiensten gaat het prima. De preken en gebeden staan meestal op papier en deze krijgt Bouwman voor de dienst uitgereikt. ,,Aan predikanten uit andere plaatsen wordt altijd gevraagd de preek mee te nemen, maar ze doen het niet altijd.'' Aangepaste diensten voor doven of slechthorenden vindt Bouwman het prettigst. ,,Alle woorden tijdens de dienst worden op schermen naast de preekstoel geprojecteerd. Dan kan ik naar de dominee kijken en lezen tegelijk.''

  • Deel 1. Een dove: Gewoon rustig praten
  • Mail de redactie
    Mail de redactie
    Heeft u een tip over dit onderwerp, ziet u een spelfout of feitelijke onjuistheid? We stellen het zeer op prijs als u ons daarover een bericht stuurt.
    Afbeelding

    Evangelische leiders uit Europa ontmoeten elkaar op congres. ‘Het wordt spannend als het gaat over homoseksualiteit’

    Hoe gaan evangelicale christenen in Europa om met vluchtelingen, klimaat, de oorlog in Oekraïne en polarisatie? Rondom die vraag ontmoeten 280 evangelische leiders elkaar deze week in Sarajevo.

    Afbeelding

    Youp van ‘t Hek wordt soms bloednerveus van christenen. ‘Het is een gok om wel of niet in de hemel te geloven’

    ‘Waartoe zijn we op aarde? Wij zijn op aarde om God te dienen en om hier en in het hiernamaals gelukkig te zijn. Goed geschreven hoor, maar of er echt een hiernamaals is, weet je pas als je dood bent.’

    Afbeelding

    Hulpfonds voor mensen met geldnood: ‘Ouderlingen gevraagd alert te zijn op armoede’

    Kerken in Ede proberen mensen met financiële zorgen te helpen, onder meer door een ‘energiefonds’ op te richten. Intussen wordt ook nagedacht over klusteams die minima helpen hun huis te isoleren.

    Afbeelding

    Dierendag: als er paarden langskomen in de Bijbel, is er eigenlijk altijd ellende

    De Bijbel praat ‘ontzettend negatief’ over paarden. Maar waarom eigenlijk? Voor Dierendag zocht theoloog en ND-redacteur Dick Schinkelshoek dit uit. ‘Een paard is macht, een paard is: denken dat je wat bent.’

    Afbeelding

    Evangelisch Nederland over InSalvation-ophef: ‘Er zijn alleen maar verliezers’

    De ophef rondom de christelijke band InSalvation maakt veel los. Toch benadrukken kopstukken uit evangelische kringen tegen het Nederlands Dagblad dat er in de kerk verschillend gedacht mag worden over seksualiteit.

    Afbeelding

    Johan Graafland over dieren en de kerk. ‘In Genesis 1 stond vlees niet op het menu van de mens’

    In de samenleving is volop aandacht voor dierenwelzijn, de milieuproblematiek en duurzaamheid. Daarom zou het er in de kerk ook over moeten gaan, vindt econoom, ethicus en theoloog Johan Graafland.