Luister naar

Alle nieuwe predikanten via één universiteit

Nieuws
Met het nieuwe jaar is de Protestantse Theologische Universiteit een feit. Alle studenten die predikant willen worden, kunnen niet om deze nieuwe universiteit heen. Voor het oog verandert er echter niets.
redacteurDaniël Gillissen
donderdag 28 december 2006 om 09:28

UTRECHT - Nederland krijgt er op 1 januari een universiteit bij: de Protestantse Theologische Universiteit. Op 25 januari is een plechtige startbijeenkomst in de Utrechtse Domkerk. Wat gaat er met de komst van deze universiteit precies veranderen? De nieuwe Protestantse Theologische Universiteit belicht in zeven vragen en antwoorden.

Hoezo een nieuwe universiteit?

De Protestantse Theologische Universiteit ontstaat door het samenvoegen van de bestaande theologische opleidingen van de Protestantse Kerk in Nederland (PKN). De PKN, ontstaan uit een fusie van verschillende kerken, heeft in Kampen een eigen universiteit - van oudsher van de Gereformeerde Kerken - en leidt predikanten op aan de twee openbare universiteiten in Utrecht en Leiden - van oudsher de hervormde opleidingsroute. Verder worden het Evangelisch-Luthers Seminarium in Utrecht en het seminarium Hydepark, voor de nascholing van predikanten, in de Protestantse Theologische Universiteit opgenomen.

Waarom is een nieuwe universiteit nodig?

Het ministerie van Onderwijs wilde de financiering van de theologische opleidingen moderniseren. De suggestie vanuit het ministerie was alle protestantse opleidingen in één instelling onder te brengen. In het kader van de nieuwe wet op het hoger onderwijs wilde het ministerie ook af van de 'kerkelijk hoogleraar'.

De zogeheten kerkelijke hoogleraar werkt aan een openbare universiteit, volgens een constructie die de duplex ordo wordt genoemd. Kenmerkend daarvoor is dat predikanten opgeleid worden aan openbare universiteiten, maar dat voor een aantal vakken - de zogeheten kerkelijke vakken (dogmatiek, praktische theologie en christelijke ethiek) - de kerk hoogleraren benoemt. Deze kerkelijke hoogleraren hebben volgens de 'duplex ordo' wel een aanstelling bij de 'gewone' universiteit.

Met de komst van de Protestantse Theologische Universiteit is dit voorbij. De universiteiten in Utrecht en Leiden gaan de eerste drie jaar van de opleiding verzorgen (bachelor) en de andere drie jaar (master) volgt de theologiestudent aan de Protestantse Theologische Universiteit. De figuur van 'kerkelijk hoogleraar' die in dienst is van een algemene universiteit, verdwijnt dus ook.

De protestantse universiteit in Kampen werkte niet volgens de duplex ordo, omdat de hele opleiding van de kerk was. Aan de opzet van deze universiteit verandert straks eigenlijk niets. Studenten kunnen daar gewoon in zes jaar hun hele opleiding volgen.

De Protestantse Kerk zag van haar kant één universiteit wel zitten. Er is nu immers ook één kerk en daarom leek het de kerkleiding goed de verschillende bloedgroepen - hervormd (Utrecht, Leiden), gereformeerd (Kampen) en luthers (Luthers Seminarium) - bij elkaar te brengen. Ook het dalend aantal studenten speelde een rol.

De Gereformeerde Bond brengt een van zijn drie bijzonder hoogleraren onder bij de Protestantse Theologische Universiteit: dr. J. Hoek in Kampen. De andere twee bijzonder hoogleraren, dr. G. van den Brink in Leiden en dr. A. de Reuver in Utrecht, blijven verbonden aan de openbare universiteit.

Betekent een nieuwe universiteit ook een nieuw gebouw?

Nee, zichtbaar verandert er niets. De opleidingsplaatsen blijven bestaan en studenten kunnen dus gewoon in Kampen, Leiden of Utrecht terecht.

De gebouwen in Kampen zijn in het bezit van de Protestantse Kerk, in Utrecht en Leiden wordt ruimte gehuurd van de universiteit.

Worden wetenschappers die straks in dienst staan van de kerkelijke universiteit meer gebonden aan regels van de Protestantse Kerk?

Een aantal protestantse synodeleden was bang dat aan de universiteit straks alleen wordt gedoceerd wat de kerk wil. Maar eigenlijk verandert er niet veel. De universiteit in Kampen en de kerkelijke opleidingen in Utrecht en Leiden hadden al een kerkelijke binding. De Protestantse Theologische Universiteit heeft haar eigen verantwoordelijkheid. De kerk heeft geen directe zeggenschap over de dagelijkse gang van zaken op de universiteit. Er is wel bestuurlijke bemoeienis via de Raad van Toezicht. Prof. dr. F.A. van der Duyn Schouten, voorzitter van deze raad, heeft aangegeven te hechten aan onafhankelijke wetenschap. Tegelijk is er volgens hem voor de kerk wel een grens aan theologiseren. ,,Als in vernieuwde theologie afstand wordt genomen van het bestaan van God, dan heeft de kerk terecht haar vragen.''

Wie krijgen de leiding bij de nieuwe universiteit?

De leidinggevenden van de verschillende opleidingen vormen ook de leiding van de Protestantse Theologische Universiteit. Dr. H.C. van der Sar, nu nog bestuursvoorzitter van de Theologische Universiteit in Kampen, wordt voorzitter van het college van bestuur. Prof. dr. G. Immink is benoemd tot rector. Hij is nu nog rector van het Theologisch Wetenschappelijk Instituut dat de kerkelijke opleidingen in Utrecht en Leiden verzorgt. Prof. dr. F.A. van der Duyn Schouten blijft voorzitter van de Raad van Toezicht.

Hoeveel studenten gaat de Protestantse Theologische Universiteit tellen?

Eigenlijk is dat nog niet te zeggen. De Theologische Universiteit in Kampen telt nu 220 studenten. Die gaan allemaal over naar de Protestantse Theologische Universiteit. Voor de universiteiten in Utrecht en Leiden ligt het minder duidelijk. Naar schatting zullen 250 studenten de kerkelijke master gaan volgen. Pas op 1 oktober 2007 zijn er echt harde cijfers beschikbaar.

Het aantal studenten aan de protestantse opleidingen neemt de laatste jaren af. Enkele jaren geleden hadden de voorlopers van de Protestantse Kerk nog zes opleidingsplaatsen. De vraag is nu of de huidige drie opleidingsplaatsen nog niet te veel zijn voor het aantal studenten.

Volgens betrokkenen is er geen sprake van dat een van de universiteiten wordt geschrapt. ,,De synode heeft heel duidelijk voor deze drie opleidingsplaatsen gekozen en die staan niet ter discussie'', aldus rector prof. dr. G. Immink. Maar ja, onderwijs is een onzeker veld. Dus het kan maar zo dat over enkele jaren weer de vlag er weer heel anders bij hangt. In toekomst krijgt de Protestantse Kerk in Nederland te maken met een tekort aan predikanten, is de verwachting. Het is natuurlijk nog onduidelijk of de vorming van de Protestantse Theologische Universiteit dat tekort kan verkleinen dan wel voorkomen. Wel zou het kunnen zijn dat door de nieuwe structuur (bachelor/master) studenten na een andere bachelorstudie een master theologie volgen aan de Protestantse Theologische Universiteit.

Juicht iedereen de nieuwe opzet toe?

De protestantse synode heeft in april unaniem ingestemd met de vorming van de nieuwe universiteit. De synodeleden waren zeer te spreken over het voorstel. Slechts op details hadden ze vragen.

De diverse bloedgroepen bekijken elkaar nog wel met enige argwaan, maar ze lijken ervan uit te gaan dat de nieuwe opzet voor een gezamenlijke universiteit nodig is.

De universiteiten van Utrecht en Leiden zijn minder blij. De theologische opleidingen zagen zich al geconfronteerd met een teruggang van het aantal studenten. Met de vorming van de Protestantse Theologische Universiteit zal het aantal masterstudenten aan de openbare universiteiten flink teruglopen. Dat betekent een fikse reductie van hun financiële inkomsten. Met de komst van de Protestantse Theologische Universiteit verandert er voor het oog niets

Mail de redactie
Mail de redactie
Heeft u een tip over dit onderwerp, ziet u een spelfout of feitelijke onjuistheid? We stellen het zeer op prijs als u ons daarover een bericht stuurt.
Afbeelding

Evangelische leiders uit Europa ontmoeten elkaar op congres. ‘Het wordt spannend als het gaat over homoseksualiteit’

Hoe gaan evangelicale christenen in Europa om met vluchtelingen, klimaat, de oorlog in Oekraïne en polarisatie? Rondom die vraag ontmoeten 280 evangelische leiders elkaar deze week in Sarajevo.

Afbeelding

Youp van ‘t Hek wordt soms bloednerveus van christenen. ‘Het is een gok om wel of niet in de hemel te geloven’

‘Waartoe zijn we op aarde? Wij zijn op aarde om God te dienen en om hier en in het hiernamaals gelukkig te zijn. Goed geschreven hoor, maar of er echt een hiernamaals is, weet je pas als je dood bent.’

Afbeelding

Hulpfonds voor mensen met geldnood: ‘Ouderlingen gevraagd alert te zijn op armoede’

Kerken in Ede proberen mensen met financiële zorgen te helpen, onder meer door een ‘energiefonds’ op te richten. Intussen wordt ook nagedacht over klusteams die minima helpen hun huis te isoleren.

Afbeelding

Dierendag: als er paarden langskomen in de Bijbel, is er eigenlijk altijd ellende

De Bijbel praat ‘ontzettend negatief’ over paarden. Maar waarom eigenlijk? Voor Dierendag zocht theoloog en ND-redacteur Dick Schinkelshoek dit uit. ‘Een paard is macht, een paard is: denken dat je wat bent.’

Afbeelding

Evangelisch Nederland over InSalvation-ophef: ‘Er zijn alleen maar verliezers’

De ophef rondom de christelijke band InSalvation maakt veel los. Toch benadrukken kopstukken uit evangelische kringen tegen het Nederlands Dagblad dat er in de kerk verschillend gedacht mag worden over seksualiteit.

Afbeelding

Johan Graafland over dieren en de kerk. ‘In Genesis 1 stond vlees niet op het menu van de mens’

In de samenleving is volop aandacht voor dierenwelzijn, de milieuproblematiek en duurzaamheid. Daarom zou het er in de kerk ook over moeten gaan, vindt econoom, ethicus en theoloog Johan Graafland.