Luister naar

Mooi wilde de Antwoordkerk niet worden

Nieuws
Op een weiland in het Rotterdamse stadsdeel Hoogvliet verrees in 1964 na een tv-actie in zes dagen een kerk. Een nieuwe wijk heeft een nieuwe kerk nodig, was het idee. De nieuwe wijk kwam er – Zalmplaat – maar de secularisatie sloeg toe. De kerk verdwijnt weer; voor het behoud van de klokken wordt nog gestreden.
Maurice Hoogendoorn
donderdag 16 november 2017 om 20:00
De Antwoordkerk in de Rotterdamse wijk Hoogvliet lijkt, als je de klokkentoren wegdenkt, eerder op een gymzaal of buurthuis, dan op een kerk.
De Antwoordkerk in de Rotterdamse wijk Hoogvliet lijkt, als je de klokkentoren wegdenkt, eerder op een gymzaal of buurthuis, dan op een kerk. nd

Rotterdam

De Antwoordkerk in de Rotterdamse wijk Zalmplaat is wat architectuur betreft geen gebouw dat je blijft heugen. Als je de klokkentoren wegdenkt, zou de buitenkant evengoed kunnen doen vermoeden dat het hier om een gymzaal of buurthuis gaat. Toch is de kerk een begrip in de wijk, en dat heeft alles met de ontstaansgeschiedenis van het gebouw te maken. Aan de Antwoordkerk is een bijzonder verhaal verbonden.

In de jaren vijftig en zestig van de vorige eeuw verschenen in Nederland rond tal van steden nieuwe, grote wijken. Die hadden kerkgebouwen nodig, dacht men, niet wetende dat de komende decennia de kerk veel leden zou gaan verliezen.

Om in nieuwe wijken kerken te kunnen bouwen, was geld nodig. Zodoende werd in 1964 een grote landelijke actie op touw gezet, Antwoord ’64 – een van de eerste tv-acties. Centraal in deze geldinzamelingsactie stond de bouw van een kerk in precies zes dagen, op een weiland in Rotterdam. De vorderingen waren op tv te volgen. Met een helikopter werd de kansel in de kerkzaal geplaatst, waarna het dak erop kon. Op de zevende dag, 18 oktober, werd de eerste dienst gehouden in deze prompt verrezen kerk.

negen klokken

Nu, ruim vijftig jaar later, wordt de kerk omringd door flats, rijtjeshuizen, dichtgetimmerde scholen en een klein winkelcentrum. Op de ramen van de kerk hangen flyers die een orgelconcert aankondigen: zaterdag wordt alvast afscheid genomen van het orgel, dat volgend jaar naar Antwerpen verhuist. Want de Antwoordkerk is verkocht. Volgend jaar moet het gebouw plaatsmaken voor nieuwe appartementen en heeft de PKN in Hoogvliet alleen nog de kleinere, zeventiende-eeuwse Dorpskerk tot haar beschikking.

In het kerkgebouw klinkt rapmuziek uit een radio; muzak voor de schoonmaakster. In de kerkzaal vertelt Jules Becht, voorzitter van het College van kerkrentmeesters, dat het ontstaan van de Antwoordkerk ook in een ander opzicht bijzonder was. ‘Het was een oecumenisch project. Negen kerken deden mee. Vandaar dat er ook negen klokken aan de toren hangen.’ Hoe die negen kerken de zondagse planning voor zich zagen, weet hij niet; Becht kwam pas in 1979 naar Hoogvliet. Toen waren zeven kerken alweer afgehaakt. Becht: ‘Voor mij is het altijd een hervormde kerk geweest.’

In 2007 werd de gemeente deel van de PKN. De laatste jaren kwam men de ene zondag samen in de Dorpskerk en de volgende in de Antwoordkerk. ‘Nu zijn de diensten tijdelijk elke zondag in de Antwoordkerk, want de Dorpskerk wordt verbouwd, zodat we daar volgend jaar een nieuw begin kunnen maken’, aldus Becht. De Protestantse Gemeente Hoogvliet telt officieel zo’n 1100 leden, maar op een gemiddelde zondag zijn er ongeveer 200 mensen. ‘Deze wijk, Zalmplaat, is vergrijsd. De kerk ook. Het is zorgwekkend. In de afgelopen jaren zijn ook diverse scholen gesloten. Hiertegenover zie je zo’n dichtgetimmerde school staan, wachtend op de sloop. De scholen die het hebben gered, leven nu weer een beetje op. Maar dat geldt voor de kerk nog niet, helaas.’

woestijnnacht

Dat de kerkzaal in zes dagen is opgetuigd, is eraan af te zien. Het is een mooi aangeklede fabriekshal. Onder het dak hangt een beige doek, waarin een aantal lichtjes is verwerkt. Het moet een woestijnnacht voorstellen. In de ramen zijn bijbelse taferelen verwerkt door de Rotterdamse kunstenaar Ger van Iersel. Het is geen glas-in-lood; er zijn verscheidene lagen glas over elkaar gebruikt om het beoogde effect te krijgen. Maar die techniek zorgde wel voor een probleem: thermische breuken, ontstaan door temperatuurverschillen in het oppervlak. Ook zijn er wel eens ramen kapot gegaan door vandalisme. Een gedeelte is zelfs helemaal weggestopt achter steengaas.

De gemeente is trots op de glazen kunst en dus wordt geprobeerd om Jona in de walvis te laten restaureren en mee te verhuizen naar de Dorpskerk. ‘Dat kost wel 60.000 euro, dus we hebben acties en fondsen nodig’, aldus Becht. ‘We zullen zien of het lukt.’

Ook voeren gemeenteleden actie om de kerkklokken voor Hoogvliet te behouden, onder de naam Antwoord2018. ‘We willen de klokken cadeau doen aan Hoogvliet, onder voorwaarde dat het ons geen geld kost’, zegt Becht. Mogelijke bestemming: een nabije rotonde, of de plaatselijke begraafplaats. Opdat de Antwoordkerk niet vergeten wordt. <

Mail de redactie
Mail de redactie
Heeft u een tip over dit onderwerp, ziet u een spelfout of feitelijke onjuistheid? We stellen het zeer op prijs als u ons daarover een bericht stuurt.
Afbeelding

Wie komt er alle jaren? Deze pastoor kan het verklaren

Hoor, wie klopt daar, kinderen? Op die vraag kan Marcus Vankan antwoord geven. Hij weet veel - zo niet alles - over Nikolaas, de bisschop van Myra uit de derde eeuw. ‘Ik kan me ergeren als er over Sinterklaas onzin wordt verteld.

Afbeelding

‘Nashvilledominee’ Maarten Klaassen verlaat PKN: ‘Het evangelie is in het geding’

Dominee Maarten Klaassen vertrekt uit de Protestantse Kerk Nederland (PKN). Breekpunt is de weigering van de kerk om een veroordeling over homoseksualiteit uit te spreken.

Afbeelding

Een bijbel die de evolutietheorie accepteert, hoe werkt dat?

De ‘wetenschapsbijbel’ is een gloednieuwe doelgroepbijbel voor wie niet met de rug naar de wetenschap wil staan. Zestig wetenschappers werkten eraan mee. Als je van heldere standpunten houdt, kun je beter verder kijken.

Afbeelding

Expliciet christelijke jas zit de VU te krap. ‘Jammer dat een beroep op Gods naam niet meer mogelijk is’

Op het besluit dat het citeren van bijbelwoorden bij promoties en oraties op de Vrije Universiteit (VU) verdwijnt, klinkt kritiek en begrip. ‘De expliciet christelijke jas is te krap voor wie wij zijn als universiteit.’

Afbeelding

Orgelkids wint innovatieprijs: er zijn nu 150 Doe-orgels in twintig landen

Een Nederlands project dat kinderen liefde voor orgels wil bijbrengen, heeft een internationale prijs gewonnen voor behoud van religieus erfgoed.

Afbeelding

Hitserie The Chosen over het leven van Jezus straks ook in Nederland te zien

De populaire serie over het leven van Jezus, The Chosen, is vanaf deze maand ook in Nederland te zien. In Amerika is de serie een hit. The New York Times noemt het veelbekeken programma een ‘crowdfunded miracle’.