Luister naar

Pieter Versloot: De preek ligt op straat

Nieuws
Luisteren naar de omgeving, daar draait het om bij Pieter Versloot. Als zendeling in Kazachstan ontdekte hij de kern van geloven. Nu is hij in zijn element als predikant in ­Groningen. ‘Missionair zijn betekent: in alle openheid jezelf zijn.’
Henk-Jan Gosseling
maandag 10 december 2018 om 03:00
Pieter Versloot: ‘Na het luisteren, moet je ook iets durven zeggen.’
Pieter Versloot: ‘Na het luisteren, moet je ook iets durven zeggen.’ Henk-Jan Gosseling

Groningen

Elk weekend trekt Pieter Versloot (47) er met zijn vrouw en zoontje op uit om de omgeving van de stad Groningen te verkennen. Doordeweeks kun je hem zomaar aantreffen op het provinciehuis of bij de studentenvereniging. En anders wel bij het wijkteam of de Rotary. Predikant zijn betekent voor Versloot je verbinden met de omgeving waarin je dominee bent. Zijn kerk is de protestantse wijkgemeente Martinikerk, de meest orthodoxe van de zes protestantse wijkkerken in Groningen. Twee dagen per week is hij vrijgesteld voor missionair werk, en in die dagen wil hij vooral present zijn, als een discipel. ‘Daarom ben ik veel in de Martinikerk. Hier kom ik mensen tegen en luister ik naar wat hen bezighoudt.’

Versloot vertelt erover in het “boter en broodhuisje”, dat tegen de Martinikerk is aangeplakt. Hier werd vroeger brood uitgereikt aan de armen. Vanuit het kamertje heb je uitzicht op de Grote Markt en het gebouw van studentenvereniging Vindicat. Binnen staan een houten tafel, stoelen en een knielbankje, op de achtergrond klinkt orgelmuziek. Als Versloot een deur opent wordt het interieur van de kerk zichtbaar, een mix van romaans-gotische en laat­gotische stijl.

luchtkussen

Doordeweeks wordt de Martinikerk verhuurd voor evenementen, ook druppelen er toeristen binnen en mensen die op zoek zijn naar stilte of gebed. Hier is Versloot in zijn element: ‘Vorig jaar december was er een kerstmarkt in de kerk, inclusief een luchtkussen op de plaats van het doopvont. Daar kun je over mopperen, maar je kunt ook aan de organisator vragen of je als gemeente iets kunt betekenen. Dat deed ik, en hij zei: “Iets met muziek zou fijn zijn.” Toen hebben we een concert met orgel en koor georganiseerd. Verder is hier eens per maand een psalmenvesper, daar komen mensen op af die zelden een kerk vanbinnen zien. Ze komen voor de schoonheid van de muziek. Ik draag net als anders mijn toga, heet ze welkom, houd een korte preek, en kan ze zo iets meegeven. Dat is voor mij missionair: gewoon in alle openheid jezelf zijn.’

Op zondag trekt Versloots gemeente zo’n 250 bezoekers. ‘We zijn een diverse en open gemeenschap, zeg maar: vrolijk orthodox. Een mix van Gereformeerde Bond en confessioneel. Er zijn oudere dames die De Waarheidsvriend lezen (het blad van de Gereformeerde Bond) en die fan zijn van dominee Wim Verboom. Maar diezelfde vrouwen zaten twaalf jaar als ouderling in de kerkenraad. Alle ambten staan in onze gemeente al jaren open voor vrouwen. De gemeente telt ook veel gezinnen en studenten. Toen ik hier twee jaar geleden kwam, ben ik meteen begonnen met het bezoeken van alle gemeenteleden. Tijdens zo’n gesprek aan de keukentafel kijk je elkaar in de ogen, je ziet hoe iemand woont, welke schilderijen aan de muur hangen – zo leer je mensen kennen.’

biecht

‘Toen ik hier werd beroepen, wist ik niets van Groningen. Dus ging ik alles lezen wat los en vast zat. Ik wilde weten wie hier het evangelie hadden gebracht, ik sta immers op hun schouders. Door de geschiedenis van mensen en de stad te kennen, toon je eerbied voor wat er al is. Eenmaal hier begonnen, nodigde ik mezelf overal uit, ook bij Vindicat, onze buren. Die zijn nogal eens negatief in het nieuws. Maar als je daar niet-veroordelend binnenkomt, kan er een mooi contact ontstaan. Ik zei: “Als iemand van jullie zijn hart wil luchten dan is ’ie welkom.” Af en toe doen ze dat.’

Ook ieder ander kan komen tijdens het biecht-spreekuur dat Versloot elke woensdagmiddag houdt. Zo is het luisteren een constante in zijn predikantschap. Maar hij vindt dat je na het luisteren ook iets moet durven zeggen. Zoekt hij daarbij naar aanknopingspunten om het over God te hebben?

‘Nee, ik zoek daar niet zo naar. Ik probeer gesprekken van hart tot hart te voeren, en dan komt het evangelie vaak op een natuurlijke manier ter sprake. Het helpt me daarbij dat ik negen jaar in Kazachstan heb gewerkt. Daar is 25 procent van de bevolking Russisch-orthodox, en ook zijn er zo’n 50.000 protestantse christenen, variërend van presbyteriaans tot pinkster. Tussen christenen, atheïsten en moslims bestaan grote verschillen. In zo’n omgeving word je wel gedwongen op zoek te gaan naar de kern van je geloof, en te ontdekken waar je zelf voor staat. Ik geloof in Jezus Christus, Hem zie ik als onze Bevrijder. Ik zie God in Hem, dat is voor mij de kern. Ook wat de kerk zelf betreft zoek ik naar de kern. En dan blijkt dat voor kerk-zijn in wezen maar heel weinig nodig is: een aantal gelovigen, een huiskamer, een bijbel, een liedboek, brood, wijn, water en een collecte. Als het erop aankomt ben je voor 50 euro klaar.’

bidden

Behalve naar de omgeving luistert Versloot naar God. ‘In mijn stille tijd heb ik een soort vaste liturgie, geholpen door het anglicaanse boek Common Prayer. Zonder dat houvast is het zo gebeurd met mijn luisteren naar God. Ik bid dan voor mensen die ik de dag tevoren heb ontmoet. Dat vertel ik hun ook. Bidden is luisteren naar God en de Schrift. Als ik een preek maak, keer ik de tekst helemaal ondersteboven. Net als de Griekse god Hermes loop ik honderd keer heen en weer tussen de tekst en het leven. Het woord hermeneutiek, de kunst van het uitleggen van teksten, komt van die Hermes. Dominees, ook ik, schrijven hun preken te veel achter hun bureau tussen veilige boekenwanden. En studeren is ook fijn. Maar ik leer steeds meer dat de hermeneutiek op straat ligt. Jezus zei: “Wie mijn woorden hoort én dóét, die is als een mens die zijn huis op de rots bouwt.” Ik houd van mensen als Bonhoeffer, die dat volgens mij deed. In het doen van het evangelie ligt een diep verstaan van de boodschap verborgen. Voor de toepassing van mijn preek heb ik meer aan een middag tussen de mensen, dan dat ik achter mijn bureau koortsachtig zoek naar goede voorbeelden. Jezus was onder de mensen én Hij trok zich geregeld terug bij zijn Vader op de berg. Ik pendel heen en weer tussen de mensen en “de berg” (mijn studeerkamer is op zolder).’

kruisdrager

‘Wat ik in Kazachstan over Jezus heb geleerd, is dat Hij kwam om te dienen. De Japanse theoloog Kosuke Koyama opende mij de ogen voor onze westerse controledwang en oplossingsgerichtheid. Veel missionair werk wordt volgens hem gedaan vanuit een “kruisvaardersmentaliteit”. Men komt even met een glimmende gereedschapskist het juiste geloof en het goede leven bij mensen monteren. Maar Jezus kwam niet als kruisvaarder, Hij kwam als kruisdráger: Hij gaf zich aan ons en voor ons. Een kruisdrager vraagt wat hij voor jou kan doen. Echte antwoorden tover je niet uit je gereedschapskist. Ze worden gaandeweg geboren: ze worden je samen gegeven.’

ontspannen kijk

‘Ik ben hier gekomen om te dienen. Ik trek een eindje met mensen op, en samen – zij met hun kruis, ik met het mijne – zoeken we onze weg achter Jezus aan. Zijn kracht voltrekt zich door mijn zwakheid. Dat is enerzijds vernederend, pijnlijk en niet leuk. Maar anderzijds geeft dat mij een ontspannen kijk op de kerk en op mijn eigen leven. Van ons wordt geen krachtpatserij verwacht, geen krampachtige relevantie, maar in onze zwakheid trouw blijven aan het evangelie: de boodschap dat “het zwakke van God sterker is dan mensen”.’

‘We zijn als kerk geroepen er onvoorwaardelijk voor mensen te zijn. Dat probeer ik te doen met de biecht, waar ik zonder verborgen agenda ruimte bied voor het verdriet, de pijn en de schaamte. Ik ronsel hier niet stiekem mensen voor de kerk. En toch heb ik dit jaar twee belijdeniscatechisanten, die via het biechtspreekuur in contact kwamen met onze gemeente. Ze kwamen zelf, als vanzelf. Ze hadden ruimte ervaren: de ruimte van een God die rechtvaardigen én onrechtvaardigen laat genieten van zijn schepping. Ik geloof in een gulle God, en dat is blijkbaar overgekomen.’

Versloot kijkt peinzend voor zich uit. ‘Weet je, dit zijn allemaal dingen die ik gewoon doe, maar waar ik eigenlijk zelden op reflecteer. Het is ook best moeilijk te zeggen wat luisteren naar je omgeving nou precies is. Laten we het er maar op houden dat ik hier veel mensen tegenkom. Heel verschillende mensen. Ik geniet van die contacten. Op deze plek wil ik het zout der aarde zijn.’ <

Pieter Versloot

Dominee Pieter Versloot was zendingspredikant in Kazachstan, werkte bij een zorginstelling en was projectleider bij de Protestantse Kerk in Nederland (PKN). Nu is hij predikant van de Martinikerk in Groningen. Zijn gemeente is een mix van confessioneel en Gereformeerde Bond. Daarnaast is hij missionair predikant namens de IZB (vereniging voor zending in Nederland).

Mail de redactie
Mail de redactie
Heeft u een tip over dit onderwerp, ziet u een spelfout of feitelijke onjuistheid? We stellen het zeer op prijs als u ons daarover een bericht stuurt.
Afbeelding

'Heb het leven lief': de Zwolse Oosterkerk viert dat met een Toon Hermans-dienst

'Mijn vader was ook predikant. Mijn moeder en hij konden smakelijk lachen om Toon Hermans en ook meevoelen met zijn serieuze teksten. Maar een kerkdienst met zijn werk erin, nee, dat zou niet denkbaar zijn geweest.'

Afbeelding

Tienden geven: Joris en Annemarie doen het. Hoe Bijbels is dat en is het nog van deze tijd?

Tien procent van je salaris weggeven. Joris is niet christelijk, maar doet dat toch. Annemarie is wél christen, maar kiest ervoor vooral haar tijd te ‘doneren’. Hoe letterlijk is de Bijbelse opdracht om tienden te geven?

Afbeelding

Van bed en breakfast tot boulderhal: steeds meer kerkgebouwen krijgen een andere functie

Steeds meer kerkgebouwen verliezen hun religieuze doel en krijgen een andere bestemming: 1849 kerken hebben inmiddels een andere bestemming, of krijgen deze binnenkort. ‘Een bordeel in de kerk kunnen we niet goedkeuren.’

Afbeelding

'Homokwestie' lijkt niet uit te draaien op schisma bij methodisten in Verenigde Staten

Het is nog maar de vraag of uiteenlopende standpunten over homoseksuele relaties leiden tot een schisma binnen de United Methodist Church in de Verenigde Staten.

Afbeelding

Religieuze wanen komen vaker voor op de Biblebelt. 'Bevindelijk-gereformeerden behandelen is lastiger'

Denken dat je engelenvleugels hebt en kunt vliegen. Of doodsbang zijn dat de duivel je meeneemt. Bevindelijk gereformeerden hebben meer last van religieuze wanen. Maar professionele hulp zullen ze niet gauw inroepen.

Afbeelding

Evelyn Noltus is predikant van de Protestantse Johanneskerk in Leersum en speelt toneel

Evelyn Noltus (61) is predikant van de Protestantse Johanneskerk in Leersum en speelt toneel. ‘Het helpt mij in mijn rol als predikant om dingen te doen die spannend zijn.’