Luister naar

Meer dan een eeuw later komen onderzoekers met een verklaring voor mysterieus ‘dood water’

Nieuws
In 1893 beschreef de Noorse ontdekkingsreiziger en wetenschapper Fridtjof Nansen hoe zijn schip in de Poolzee plotseling nauwelijks meer vooruitkwam, terwijl de motor gewoon werkte. Hij noemde het fenomeen ‘dood water’. In 1904 liet de Zweedse oceaanonderzoeker Vagn Walfrid Ekman zien dat golven onder het wateroppervlak hiervoor verantwoordelijk zijn. Wanneer in de zee twee lagen water met een verschillende dichtheid op elkaar liggen, kunnen dit soort onderwatergolven ontstaan op het grensvlak tussen de lagen.
René Fransen
dinsdag 7 juli 2020 om 03:00 aangepast 12:31
Een laag water met een lage dichtheid (lichtgroen) ligt op een laag met hogere dichtheid. Op het grensvlak vormen zich golven die een schip vertragen of afwisselend vertragen en versnellen.
Een laag water met een lage dichtheid (lichtgroen) ligt op een laag met hogere dichtheid. Op het grensvlak vormen zich golven die een schip vertragen of afwisselend vertragen en versnellen. beeld nd

Poitiers

Maar waar Nansen beschreef dat de golven de snelheid van een schip vertragen, liet Ekman zien dat de snelheid wisselde. Franse onderzoekers schrijven nu in Proceedings of the National Academy of Sciences over nieuwe experimenten om de relatie tussen de twee fenomenen te begrijpen. Zij analyseerden onderwatergolven met laserlicht en maakten een wiskundig model om ze te begrijpen. Uit dit onderzoek blijkt dat de wisseling van snelheid die Ekman beschreef ontstaat wanneer de golven als een soort lopende band onder het schip doorgaan. Dat zorgt voor een afwisseling van versnelling en vertraging. Maar uiteindelijk gaat dit fenomeen over in de vertraging van de snelheid die Nansen zag.

De nieuwe belangstelling van de Fransen voor ‘dood water’ ontstond tijdens een onderzoek naar de Slag bij Actium van 31 voor Christus waarin Octavianus (de latere keizer Augustus) de vloot van Marcus Antonius en Cleopatra versloeg. De Egyptische vloot was moderner en sterker dan die van Octavianus, en er zijn verschillende redenen aangevoerd waarom hij toch won. In de Oudheid werd dit toegeschreven aan ‘zuigvissen’ die de schepen van verliezende partij vertraagden. Volgens de Franse onderzoekers was er mogelijk sprake van ‘dood water’, aangezien in de Baai van Actium de juiste omstandigheden aanwezig zijn voor de vorming van twee waterlagen.

Mail de redactie
Mail de redactie
Heeft u een tip over dit onderwerp, ziet u een spelfout of feitelijke onjuistheid? We stellen het zeer op prijs als u ons daarover een bericht stuurt.
Afbeelding

Japanse bloem verschiet herhaaldelijk van kleur, maar hoe dat kan is een raadsel

De Causonis japonica is niet zo geliefd bij bezitters van tuinen omdat het een nogal woekerende plant is. Maar de bloemen beschikken over een bijzondere eigenschap: zij blijken herhaaldelijk van kleur te kunnen wisselen.

Afbeelding

Oude stukken leisteen met ingekraste uilen blijken knutselwerkjes van kinderen te zijn

De gevonden leistenen met ingekraste uilen lijken weinig te zeggen over de rituelen van kopertijd-mensen, maar veel over de creativiteit van de kopertijd-kinderen.

Afbeelding

Liefde gaat door de maag: verpoppende mieren produceren voedsel voor de anderen in hun kolonie

Verpoppende mieren blijken een belangrijke functie te hebben: ze produceren een voedselrijke, melkachtige substantie waar volwassen mieren en larven zich mee voeden.

Afbeelding

Voor een efficiënte landbouw moeten planten elkaar niet beconcurreren, maar samenwerken

Het denken over evolutie wordt vaak gedomineerd door ‘overleven van de sterkste’. Voor een efficiënte landbouw zijn opeengepakte planten het beste. En die manier van groeien is alleen mogelijk wanneer planten samenwerken.

Afbeelding

Poliep heeft veelzijdige straalaandrijving

Een eenvoudige poliep die in de diepzee leeft, blijkt een zeer efficiënte manier te hebben om zich voort te bewegen. Het organisme met de wetenschappelijke naam Nanomia bijuga pompt water uit aanhangsels op het lijf om zichzelf te verplaatsen.

Afbeelding

Romeinse munt met onbekende keizer blijkt toch echt te zijn

In 1713 zijn in Transsylvanië Romeinse munten opgegraven. Maar omdat op één munt een onbekende keizer was afgebeeld, werden die als vervalsingen gezien. Nu blijkt dat ze toch echt zijn.