Luister naar

De leugendetector is makkelijk te foppen

Nieuws
Reinier Zoutendijk
zaterdag 30 december 2017 om 03:00

De leugendetector ziet er in films indrukwekkend uit, maar in de praktijk is het apparaat makkelijk te foppen. Geheugendetectie is een betrouwbaarder alternatief.

In films ontmaskert de leugendetector criminelen en ander gespuis. De realiteit is weerbarstiger: de leugendetector is niet zo betrouwbaar. De uitkomst is makkelijk te beïnvloeden. Bijna geen enkele expert gelooft nog in leugendetectie, vertelt Nathalie Klein Selle. Ze is onderzoeker op het gebied van leugen- en geheugendetectie aan de Hebreeuwse Universiteit van Jeruzalem.

Bij een leugendetector stelt een agent vragen aan verdachte en worden lichaamsreacties zoals zweten, bloeddruk en hartslag gemeten. ‘Als je een schuldige crimineel vraagt, of hij een bankoverval heeft gepleegd, gaan deze lichaamsreacties omhoog’, legt Klein Selle uit. ‘Maar als je tijdens algemene vragen stiekem met je tenen wiebelt, stijgt je hartslag al. Zo valt een verhoogde reactie bij een verdachte vraag niet meer op’, vertelt ze. ‘En een onschuldige kan in paniek raken van de vragen en door zijn verhoogde hartslag schuldig lijken.’

Wetenschappers zien meer heil in geheugendetectie. ‘Bij geheugendetectie meten we fysieke reacties op het onbewuste geheugen’, zegt Klein Selle, die hierop dit jaar promoveerde aan de Universiteit van Amsterdam. ‘We stellen vragen waar alleen een schuldige het antwoord op kan weten. Als iemand vermoord is met een hamer, laten we een foto van dat moordwapen zien. Ook al ontken je, je hersenen reageren, omdat je die hamer al eerder hebt gezien.’ Door deze reactie dalen je hartslag en ademhaling en ga je meer zweten. ‘Omdat je onbewuste geheugen deze reacties veroorzaakt, kun je ze niet tegenhouden. Daarom is geheugendetectie veel betrouwbaarder.’

De Nederlandse politie maakt zo goed als nooit gebruik van de traditionele leugendetectie. Geheugendetectie is in ontwikkeling en wordt nog niet gebruikt. ‘Als we een leugendetector in een zaak willen gebruiken, moeten we toestemming vragen bij het Openbaar Ministerie’, vertelt politiewoordvoerder Liset van Bale. Dat bevestigt woordvoerder Bart Vis van het Openbaar Ministerie. ‘Met zulke methodes gaan we terughoudend om. De leiding van het OM geeft alleen toestemming als de maximaal mogelijke straf minimaal zes jaar is en als de normale opsporingsmethoden geen uitkomst bieden. De ernst van het misdrijf moet het gebruik van zo’n test rechtvaardigen.’

Mail de redactie
Mail de redactie
Heeft u een tip over dit onderwerp, ziet u een spelfout of feitelijke onjuistheid? We stellen het zeer op prijs als u ons daarover een bericht stuurt.
Afbeelding

Rups van wasmot verteert plastic

In de strijd tegen plasticvervuiling hebben Spaanse wetenschappers een nieuw wapen ontdekt: enzymen uit het speeksel van een rups. Daarmee lijkt het mogelijk polyethyleen plastics eenvoudig af te breken.

Afbeelding

‘Micro-organismen beter beschermen’

We moeten niet alleen de natuur beschermen die we kunnen zien, maar ook de micro-organismen in de bodem. Zij spelen namelijk een belangrijke rol in het functioneren van onze planeet.

Afbeelding

Slimme robot lacht op juiste moment

Japanse onderzoekers zijn erin geslaagd robots te ontwikkelen die met hun gesprekspartner meelachen. Het herkennen van humor is nog te ingewikkeld.

Afbeelding

Hoefdieren in gevangenschap willen goed eten en sociale contacten

In dierentuinen en op boerderijen kunnen dieren stereotiep gedrag vertonen. Biologen van de universiteiten van Portsmouth en Aberystwyth (VK) hebben nu in kaart gebracht hoe stereotiep gedrag ontstaat bij verschillende soorten hoefdieren.

Afbeelding

Groener kweekvlees dankzij magneet

Voor het maken van kweekvlees zijn spiercellen nodig, die alleen groeien dankzij bloedplasma van koeien-foetussen. Onderzoekers uit Shanghai hebben daarvoor een groener en diervriendelijker alternatief ontdekt.

Afbeelding

Robots met hulp hondenbaasjes

Ontwikkelaars van zorgrobots willen dat hun robots echt contact kunnen maken met patiënten. Maar sociaal gedrag programmeren is lastig. Ter inspiratie vroegen robotbouwers 153 eigenaren van honden welk gedrag zij belangrijk vonden voor de relatie met hun hond.