Luister naar

Wie zingt, is parkinson even de baas

Nieuws
Parkinson tast het spraakvermogen aan, maar dit verdwijnt zodra patiënten zingen. Volgens neurowetenschapper Robert Harris kunnen patiënten beter leren spreken via zangvormen als rap.
Anouk Broersma
zaterdag 11 februari 2017 om 03:00
Een parkinsonpatiënt krijgt muziektherapie.
Een parkinsonpatiënt krijgt muziektherapie. ap

Dat muziek een positief effect heeft op de motoriek van mensen met parkinson, was al bekend. De hersenziekte kenmerkt zich door lichamelijke problemen als trillen en moeizamer lopen. ‘Maar als een parkinsonpatiënt naar muziek met een stevige beat luistert, verandert het hele bewegingspatroon’, vertelt bewegings- en neurowetenschapper Robert Harris, naast onderzoeker ook conservatoriumdocent. ‘Ik ontmoette een man die met muziek totaal anders liep, hij kon dansen, hij kon op één been staan. Normaal schuifelt hij door de kamer. Dat was echt ongelofelijk.’

Het effect van zang op hun spraak was echter nog niet onderzocht. Als onderdeel van zijn promotieonderzoek nam Harris de zang op van vijftien parkinsonpatiënten die nog relatief normaal functioneerden, maar bij wie de ziektesymptomen gemiddeld al wel zo’n zeven jaar merkbaar waren. De geluidsfragmenten vergeleek hij met die van vijftien gezonde generatiegenoten. Hij is deze week op zijn onderzoek gepromoveerd. ‘Ik wilde niet alleen onderzoeken wat er gebeurt als ze bekende melodieën zingen, maar ook als ze improviseren. Ik gaf een voorzetje, bijvoorbeeld op ‘lalala’, en liet proefpersonen daarop eigen melodietjes improviseren. Dat was geweldig, ze maakten prachtige muziek. We vonden geen verschillen tussen hun zang en die van gezonde proefpersonen, terwijl dat bij hun spraak wel het geval was.’ ‘Spraak lieten we onderzoeken door neurologen in het ziekenhuis, die naar geluidsopnames van zowel patiënten als gezonde proefpersonen door elkaar luisterden. Ze pikten dertien van de vijftien patiënten eruit, puur op basis van hoe zij praten. De zangfragmenten hebben we gedigitaliseerd en met de computer geanalyseerd op onder meer toonhoogte, bereik en tempo.’

Waarom is zingen en dansen voor iemand met parkinson gemakkelijker dan praten en bewegen?

‘Mensen met parkinson hebben een tekort aan dopamine in de hersenen, waardoor hun bewegingen vertragen en verstijven, ook bij het spreken. De theorie is dat muziek de aangetaste hersengebieden omzeilt.’

Kan zang ook gebruikt worden bij therapie van parkinsonpatiënten?

‘Een goede vraag. Ik ben geen therapeut, maar denk wel dat je zangvormen kunt gebruiken die tegen spreken aanliggen, zoals rap. De grens tussen zingen en spreken is vager dan we denken. Ik verwacht dat patiënten er baat bij hebben die grens op te zoeken en hun spraak een beetje te leren verleggen naar zang.’

U keek ook naar het brein van klassieke muzikanten die wel en niet kunnen improviseren. Wat was de belangrijkste bevinding daarin?

‘Dat improviserende musici tijdens het luisteren muziek in het brein al omzetten in beweging. Alle muzikanten die bladmuziek kunnen lezen, doen dat als ze naar noten kijken, in hun hoofd liggen hun handen als het ware al op de piano. Dat zie je op scans doordat een gebied in de rechterhersenhelft actief wordt. Bij improviserende musici gebeurt dat al als ze naar muziek luisteren, zonder bladmuziek te zien, bij niet-improviserende muzikanten niet.

U pleit voor meer improvisatie in muzieklessen.

‘Zeker. De klassieke muziekcultuur is gericht op noten lezen, terwijl je van improvisatie veel kunt leren. Het is als het leren van een taal. Frans leer je het vlotst door naar Frankrijk te gaan en met mensen te praten, niet alleen uit een boek. Datzelfde geldt voor improviseren. Zodra je met een instrument in aanraking komt, is het zaak dat je niet alleen instructies volgt van noten op papier, maar dat je ook muziek máákt.’ ?

Mail de redactie
Mail de redactie
Heeft u een tip over dit onderwerp, ziet u een spelfout of feitelijke onjuistheid? We stellen het zeer op prijs als u ons daarover een bericht stuurt.
Afbeelding

Genetische screening roept ook vragen op. Heb je het recht alles te weten?

Het steeds verder uitbreiden van genetische screening biedt kansen, maar kan ook allerlei vragen oproepen. ‘Belangrijk is dat er geen druk mag zijn om je te laten screenen’, stelt Mirjam Plantinga, onderzoeker in Groningen.

Afbeelding

Fraude met nepartikelen in wetenschap wordt met kunstmatige intelligentie steeds makkelijker

Wetenschappers delen hun kennis in wetenschappelijke artikelen. Maar daarin schuilt ook een gevaar: ze worden ook afgerekend op het aantal artikelen dat ze publiceren.

Afbeelding

Reddingsrat met Eindhovens rugzakje moet mensen na aardbeving opsporen onder puin

Een Belgische hulporganisatie traint hamsterratten om slachtoffers op te sporen na aardbevingen. De beestjes dragen een rugzakje vol elektronica, dat is ontwikkeld door studenten van de Technische Universiteit Eindhoven.

Afbeelding

De serieuze zorg van CliniClowns. 'Wij kunnen er helemaal zijn voor de patiënt'

Een onderzoek van de universiteit van Tel Aviv beschrijft welke therapeutische doelen medical clowns hebben. 'Ik ben er voor de patiënt en sluit aan bij wat hem of haar bezighoudt.'

Afbeelding

Anderhalve graad opwarming van de aarde mogelijk volgend jaar al een feit

Klimaatwetenschappers zien de mogelijkheid dat al volgend jaar de 1,5 graad opwarming van de aarde een feit wordt. Ook al is de kans daarop klein, het zou voor het eerst zijn dat een hard klimaatdoel wordt overschreden.

Afbeelding

De computer moet nodig op dieet en kunstmatige intelligentie is wellicht de oplossing

Informatietechnologie verbruikt tussen de vijf en tien procent van de wereldwijde elektriciteitsproductie en dat verbruik blijft groeien. Hoe is de energiehonger te stillen?