Luister naar

Vrouwenbesnijdenis zal stoppen, maar nog niet in 2030

Nieuws
Vrouwenbesnijdenis zal binnen een paar generaties uitsterven. Dat zegt mensenrechtenjurist Annemarie Middelburg na vier jaar onderzoek naar de praktijk in Senegal.
Rien van den Berg
woensdag 16 maart 2016 om 03:00
Onderzoekster Annemarie Middelburg (rechts) in gesprek met een imam.
Onderzoekster Annemarie Middelburg (rechts) in gesprek met een imam. nd

Tilburg

Zo op het oog is er niet veel reden tot optimisme, erkent Middelburg, die vrijdag op haar onderzoek promoveert aan de Universiteit van Tilburg. Wereldwijd zijn er meer dan tweehonderd miljoen vrouwen en meisjes besneden. Senegal, het land waar ze zich op concentreerde, heeft alle mensenrechtenverdragen op het gebied van vrouwenbesnijdenis ondertekend, het is er bij de wet verboden, en Senegal geldt dan ook als een goed voorbeeld. Maar in de praktijk blijkt de vrouwenbesnijdenis er nog nauwelijks teruggedrongen. Internationale mensenrechtenorganisaties hebben zich als doel gesteld deze verminking van vrouwen in 2030 uit te bannen, maar die doelstelling zullen ze niet halen, voorspelt Middelburg.

Dat komt voor een belangrijk deel doordat de invloed van de centrale overheid beperkt is. Middelburg is ervan overtuigd dat de overheid in principe van goede wil is. ‘Maar in de praktijk spelen er ook andere invloeden. Op een dorp is bijvoorbeeld de mening van de marabout veel belangrijker dan die van de overheid.’ Een marabout in West-Afrika is een islamitische religieuze leider, een godsdienstleraar.

Bovendien is vrouwenbesnijdenis de sociale norm. ‘Een niet-besneden vrouw wordt als onrein gezien. Je kunt niet trouwen, eten wat je kookt wordt niet gegeten, kleren die je wast worden niet gedragen. Zelfs vrouwen die er tégen zijn, laten hun dochters besnijden, omdat ze niet willen dat die in een sociaal isolement terechtkomen.’

geen religieus probleem

Middelburg is een van de eerste juristen die het probleem onderzoekt. ‘De Verenigde Naties en andere organisaties gaan vrouwenbesnijdenis vooral tegen met juridische constructies. Maar heeft dat wel zin? Mijn studie gaat over welke factoren de naleving van het recht positief en negatief beïnvloeden.’

Die factoren zijn altijd niet juridisch van aard maar vaak sociaal en religieus, erkent Middelburg. ‘Mijn onderzoek is uit de aard der zaak interdisciplinair.’

Ondanks dat lokale religieuze leiders de bestrijding van vrouwenbesnijdenis blokkeren, is het probleem niet religieus van aard, zegt de promovenda. ‘Het wordt noch in de Koran, noch in de Bijbel, noch in de Torah, voorgeschreven. Het overgrote deel van de moslims doet niet aan vrouwenbesnijdenis.’

Toch komt vrouwenbesnijdenis zowel onder moslims als onder christenen en joden voor, bijvoorbeeld in Ethiopië en Kenia, maar juist daar vond Middelburg ook een argument voor haar verwachting dat vrouwenbesnijdenis uiteindelijk uitgebannen zal kunnen worden. ‘Westerse missionarissen schreven vanaf de jaren dertig over hun verbazing dat deze praktijk bestond. De kerken hebben bewustwording gecreëerd, ook over de gezondheidsrisico’s. In de zondagse diensten werd vrouwenbesnijdenis tot onderwerp van de preek gemaakt. In Kenia daalt het aantal vrouwenbesnijdenissen nu dan ook snel.’

gezondheidsklachten

Middelburg hoopt op datzelfde effect in landen als Senegal. ‘Ik verbaas me erover dat er nog steeds vrouwen zijn die de gezondheidsklachten die ze hebben – infecties, menstruatieproblemen – wijten aan het feit dat ze nu eenmaal vrouw zijn, of aan de wil van Allah. Daarover moet de bewustwording op gang komen, mensen moeten onderwezen worden in wat de gevolgen zijn.’

De uitbanning van vrouwenbesnijdenis zal niet in 2030 een feit zijn, het door de VN gestelde doel. Middelburg verwacht dat er nog ‘enkele generaties’ overheen zullen gaan. ‘Maar ik ben ervan overtuigd dat dit ooit stopt. Ik heb gesproken met een imam, die me vertelde dat hij echt een voorstander van vrouwenbesnijdenis was, en dat hij dat ook preekte in de moskeeën waar hij sprak. Hij was eens uitgenodigd op een congres in Parijs, waar hij een film te zien kreeg waarin getoond werd wat vrouwenbesnijdenis was. Hij had drie dagen niet kunnen slapen. Hij zei tegen me: “Ineens realiseerde ik me wat ik mijn dochter en kleindochter had aangedaan.” Nu is hij wekelijks op de Senegalese televisie te zien, waar hij zich hard maakt om deze praktijk te stoppen.’ <

Mail de redactie
Mail de redactie
Heeft u een tip over dit onderwerp, ziet u een spelfout of feitelijke onjuistheid? We stellen het zeer op prijs als u ons daarover een bericht stuurt.
Afbeelding

Genetische screening roept ook vragen op. Heb je het recht alles te weten?

Het steeds verder uitbreiden van genetische screening biedt kansen, maar kan ook allerlei vragen oproepen. ‘Belangrijk is dat er geen druk mag zijn om je te laten screenen’, stelt Mirjam Plantinga, onderzoeker in Groningen.

Afbeelding

Fraude met nepartikelen in wetenschap wordt met kunstmatige intelligentie steeds makkelijker

Wetenschappers delen hun kennis in wetenschappelijke artikelen. Maar daarin schuilt ook een gevaar: ze worden ook afgerekend op het aantal artikelen dat ze publiceren.

Afbeelding

Reddingsrat met Eindhovens rugzakje moet mensen na aardbeving opsporen onder puin

Een Belgische hulporganisatie traint hamsterratten om slachtoffers op te sporen na aardbevingen. De beestjes dragen een rugzakje vol elektronica, dat is ontwikkeld door studenten van de Technische Universiteit Eindhoven.

Afbeelding

De serieuze zorg van CliniClowns. 'Wij kunnen er helemaal zijn voor de patiënt'

Een onderzoek van de universiteit van Tel Aviv beschrijft welke therapeutische doelen medical clowns hebben. 'Ik ben er voor de patiënt en sluit aan bij wat hem of haar bezighoudt.'

Afbeelding

Anderhalve graad opwarming van de aarde mogelijk volgend jaar al een feit

Klimaatwetenschappers zien de mogelijkheid dat al volgend jaar de 1,5 graad opwarming van de aarde een feit wordt. Ook al is de kans daarop klein, het zou voor het eerst zijn dat een hard klimaatdoel wordt overschreden.

Afbeelding

De computer moet nodig op dieet en kunstmatige intelligentie is wellicht de oplossing

Informatietechnologie verbruikt tussen de vijf en tien procent van de wereldwijde elektriciteitsproductie en dat verbruik blijft groeien. Hoe is de energiehonger te stillen?