Luister naar

Chinese onderzoeker claimt eerste ‘designerbaby’s’

Nieuws
Voor het eerst zijn er twee baby’s geboren van wie het DNA genetisch is veranderd. Tenminste, dat zegt de Chinese hoogleraar Jiankui He. Zijn onthulling zorgt voor onrust en ongeloof onder wetenschappers.
René Fransen
dinsdag 27 november 2018 om 03:00
Onderzoeker Jiankui He geeft in een op zondag op YouTube geplaatste video een toelichting op de DNA-verandering die voor de geboorte van de twee meisjes, die hij Lulu en Nana noemt, plaatsvond.
Onderzoeker Jiankui He geeft in een op zondag op YouTube geplaatste video een toelichting op de DNA-verandering die voor de geboorte van de twee meisjes, die hij Lulu en Nana noemt, plaatsvond. youtube

Shenzen

Onderzoekers van de Southern University of Science and Technology, in Shenzhen, China, claimen dat enkele weken geleden twee meisjes zijn geboren waarvan het DNA zodanig is aangepast dat ze ongevoelig zijn voor het aidsvirus. De genetische verandering is aangebracht tijdens een ­ivf-behandeling. Vandaag start in ­Hongkong een conferentie waar deskundigen zullen debatteren over de toelaatbaarheid van het genetisch aanpassen van mensen.

Het team dat de ingreep uitvoerde, staat onder leiding van Jiankui He. Hij plaatste zondag een video op YouTube waarin hij de geboorte van de twee meisjes, die hij Lulu en Nana noemt, toelicht. De vader van beide meisjes is hiv-positief, de moeder is gezond. De zwangerschap maakt deel uit van een onderzoek naar het aanpassen van genen bij embryo’s. Eerder verscheen een beschrijving van dit onderzoek al online.

Direct na de bevruchting van de eicellen zijn enzymen ingebracht, die het genetisch materiaal kunnen veranderen. Het gaat om de zogeheten crispr/cas techniek, waarmee al eerder genen bij menselijke embryo’s zijn veranderd. Maar toen ging het om proeven waarbij het niet de bedoeling was de embryo’s in een baarmoeder te implanteren.

De verandering die onder leiding van He is aangebracht is het kapot maken van een gen met de naam CCR5. Dit gen zorgt voor de aanmaak van een eiwit dat belangrijk is voor het afweersysteem, maar dat door het aidsvirus wordt gebruikt als anker om menselijke cellen binnen te dringen. Mensen zonder CCR5, door een mutatie die vooral in Noord-Europa voorkomt, raken dan ook niet besmet met hiv. In mei 2016 publiceerden andere Chinese onderzoekers een artikel waarin zij laten zien dat het mogelijk is om de mutatie aan te brengen in menselijke embryo’s. Het nieuwe onderzoek lijkt hier op voort te bouwen, maar dit keer is er dus minimaal één zwangerschap door ontstaan.

prille embryo’s

Het Amerikaanse onlinetijdschrift MIT Technology Review meldde zondag al dat de groep van He bezig was om een hiv-resistente baby te maken. In het register waarin He begin november zijn experiment had beschreven stond ook al dat het DNA van foetussen van 24 weken was getest. Dat wees erop dat er inmiddels vrouwen zwanger waren van een genetisch aangepast kind. MIT Technolog Review heeft een specialist laten kijken naar de plannen en de informatie die door het lab van He naar buiten is gebracht. Deze Fyodor Urnov, die zelf werkt met crispr/cas, verklaart dat die gegevens lijken te kloppen. Maar er is ook twijfel. De universiteit van He heeft laten weten dat de ‘assistant professor’ al sinds februari niet meer voor hen werkt. En het ziekenhuis dat volgens de onderzoeker bij het begeleiden van de zwangerschap betrokken is, zegt niets te weten van het experiment. Het is onduidelijk waarom He gekozen heeft voor de aanpak, waarbij hij ‘gezond’ DNA heeft veranderd.

In een nieuwsbericht dat het wetenschappelijke tijdschrift Nature maandag publiceerde, spreken ethici zich uit tegen het experiment. De Chinezen negeren een aantal aanbevelingen van eerdere internationale rapporten. Daarin staat dat het aanpassen van genen bij embryo’s pas kan plaatsvinden wanneer zeker is dat de techniek veilig is. Bovendien zou de ingreep alleen gerechtvaardigd zijn voor de behandeling van ernstige ziekten.

Op dit moment is niet duidelijk of het genetisch veranderen van embryo’s veilig is. De meisjes die nu geboren zijn hebben DNA-veranderingen in al hun cellen, ook hun geslachtscellen, en zullen die dus doorgeven aan hun eigen kinderen. Verder zijn er minder ingrijpende manieren om een besmetting met hiv te voorkomen. De ingreep is daarom eerder te betitelen als ‘mensverbetering’ dan het wegnemen van een ernstige ziekte.

Eerder spraken in Nederland de christelijke ethici Theo Boer en Henk Jochemsen zich al uit tegen het aanpassen van genen bij mensen, mede omdat hiervoor proeven met embryo’s nodig zijn.

Het nieuws over de geboorte van Lulu en Nana zal de ‘Gene Edit Summit’ in Hongkong vermoedelijk druk bezighouden. De conferentie is een vervolg op de eerste top over het aanpassen van het menselijk DNA, die drie jaar geleden in Washington DC plaatsvond. Toen is besloten tot een tijdelijke stop op het toepassen van de techniek bij menselijke embryo’s. <

Mail de redactie
Mail de redactie
Heeft u een tip over dit onderwerp, ziet u een spelfout of feitelijke onjuistheid? We stellen het zeer op prijs als u ons daarover een bericht stuurt.
Afbeelding

Fraude met nepartikelen in wetenschap wordt met kunstmatige intelligentie steeds makkelijker

Wetenschappers delen hun kennis in wetenschappelijke artikelen. Maar daarin schuilt ook een gevaar: ze worden ook afgerekend op het aantal artikelen dat ze publiceren.

Afbeelding

Reddingsrat met Eindhovens rugzakje moet mensen na aardbeving opsporen onder puin

Een Belgische hulporganisatie traint hamsterratten om slachtoffers op te sporen na aardbevingen. De beestjes dragen een rugzakje vol elektronica, dat is ontwikkeld door studenten van de Technische Universiteit Eindhoven.

Afbeelding

De serieuze zorg van CliniClowns. 'Wij kunnen er helemaal zijn voor de patiënt'

Een onderzoek van de universiteit van Tel Aviv beschrijft welke therapeutische doelen medical clowns hebben. 'Ik ben er voor de patiënt en sluit aan bij wat hem of haar bezighoudt.'

Afbeelding

Anderhalve graad opwarming van de aarde mogelijk volgend jaar al een feit

Klimaatwetenschappers zien de mogelijkheid dat al volgend jaar de 1,5 graad opwarming van de aarde een feit wordt. Ook al is de kans daarop klein, het zou voor het eerst zijn dat een hard klimaatdoel wordt overschreden.

Afbeelding

De computer moet nodig op dieet en kunstmatige intelligentie is wellicht de oplossing

Informatietechnologie verbruikt tussen de vijf en tien procent van de wereldwijde elektriciteitsproductie en dat verbruik blijft groeien. Hoe is de energiehonger te stillen?

Afbeelding

Wie veel vloekt, is niet zo aardig en consciëntieus. 'Onze taal weerspiegelt wie we zijn'

Mensen die veel vloeken, zijn minder gewetensvol. Dat is een van de uitkomsten van onderzoek van psycholoog Antonis Koutsoumpis, die verbonden is aan de Vrije Universiteit van Amsterdam.