Luister naar

Kleurstof in tandplak wijst op werk nonnen in hoogwaardige illustraties

Nieuws
René Fransen
donderdag 10 januari 2019 om 08:26
Circa honderd korrels van ultramarijn pigment bevatte de tandplak van een vrouw uit de elfde eeuw.
Circa honderd korrels van ultramarijn pigment bevatte de tandplak van een vrouw uit de elfde eeuw. the borthwick institute, university of york

York

Het gebit van een vrouw uit de elfde eeuw, begraven in een Duits klooster bij Dalheim, laat zien dat nonnen hoogwaardige illustraties maakten in handschriften. Het bevestigt dat in de Middeleeuwen niet alleen mannen verantwoordelijk waren voor de productie van boeken.

In de tandplak van de vrouw vonden Britse onderzoekers van de universiteit van York en Duitse collega’s zo’n honderd korrels van ultramarijn pigment. Het pigment is vermoedelijk in de mond van de vrouw terechtgekomen terwijl zij de punt van de kwast in haar mond had om die scherp genoeg te maken voor fijne details.

Ultramarijn werd gemaakt van lapis lazuli, dat in die tijd alleen in Afghanistan werd gedolven. Alleen zeer hoog aangeschreven schrijvers en illustratoren mochten deze dure kleurstof gebruiken. Het laat zien dat vrouwen een prominente rol konden spelen bij het maken van manuscripten. Er is relatief weinig bekend over de identiteit van schrijvers en illustratoren. Pas in de vijftiende eeuw begonnen die hun werk te signeren.

Wel is bekend dat in de Duitse kloosters veel vrouwen uit adellijke kringen als non dienden. Zij waren goed opgeleid en geletterd, en hoefden veelal geen zwaar werk te doen. Ook het skelet van de vrouw met het ultramarijn tussen haar tanden wees erop dat zij weinig zwaar fysiek werk had gedaan.

De wetenschappers gebruiken laserlicht om de samenstelling van de tandplak te analyseren. Met deze techniek hopen ze nog meer informatie te krijgen over de leefomstandigheden van mensen in vroegere tijden. Het onderzoek is gepubliceerd in het tijdschrift Science Advances.

Mail de redactie
Mail de redactie
Heeft u een tip over dit onderwerp, ziet u een spelfout of feitelijke onjuistheid? We stellen het zeer op prijs als u ons daarover een bericht stuurt.
Afbeelding

Fraude met nepartikelen in wetenschap wordt met kunstmatige intelligentie steeds makkelijker

Wetenschappers delen hun kennis in wetenschappelijke artikelen. Maar daarin schuilt ook een gevaar: ze worden ook afgerekend op het aantal artikelen dat ze publiceren.

Afbeelding

Reddingsrat met Eindhovens rugzakje moet mensen na aardbeving opsporen onder puin

Een Belgische hulporganisatie traint hamsterratten om slachtoffers op te sporen na aardbevingen. De beestjes dragen een rugzakje vol elektronica, dat is ontwikkeld door studenten van de Technische Universiteit Eindhoven.

Afbeelding

De serieuze zorg van CliniClowns. 'Wij kunnen er helemaal zijn voor de patiënt'

Een onderzoek van de universiteit van Tel Aviv beschrijft welke therapeutische doelen medical clowns hebben. 'Ik ben er voor de patiënt en sluit aan bij wat hem of haar bezighoudt.'

Afbeelding

Anderhalve graad opwarming van de aarde mogelijk volgend jaar al een feit

Klimaatwetenschappers zien de mogelijkheid dat al volgend jaar de 1,5 graad opwarming van de aarde een feit wordt. Ook al is de kans daarop klein, het zou voor het eerst zijn dat een hard klimaatdoel wordt overschreden.

Afbeelding

De computer moet nodig op dieet en kunstmatige intelligentie is wellicht de oplossing

Informatietechnologie verbruikt tussen de vijf en tien procent van de wereldwijde elektriciteitsproductie en dat verbruik blijft groeien. Hoe is de energiehonger te stillen?

Afbeelding

Wie veel vloekt, is niet zo aardig en consciëntieus. 'Onze taal weerspiegelt wie we zijn'

Mensen die veel vloeken, zijn minder gewetensvol. Dat is een van de uitkomsten van onderzoek van psycholoog Antonis Koutsoumpis, die verbonden is aan de Vrije Universiteit van Amsterdam.