Luister naar

Imitatiehout is niet nep

Nieuws
Is dit echt of nephout? De imposante voordeur van de Harlingse woning oogt als hout, maar je weet het nooit. Want hier woont Jelle Zijlstra, prijswinnend schilder van imitatiehout en imitatiemarmer.
Arjan van der Linde
zaterdag 30 december 2017 om 03:00

De deur blijkt van echt merantihout gemaakt te zijn, maar het paneel ernaast niet. Verschil is er niet te zien. Ook in de gang is Zijlstra flink bezig geweest met zijn kwast: zowel de muur tegenover de kapstok als de trap heeft een marmeren textuur. Zelfs in de kleine toiletruimte op de eerste verdieping heeft Zijlstra een marmerschildering aangebracht.

‘Al vanaf mijn derde levensjaar ben ik bezig met schilderen en tekenen’, zegt de 59-jarige schilder. De keuze om naar de lagere technische school (lts) en daarna naar de middelbare schildersschool te gaan, was snel gemaakt. ‘Op die schildersschool kwam ik voor het eerst in aanraking met ‘houtimitatie’: het op zo’n manier beschilderen van een oppervlak dat het van een bepaalde houtsoort gemaakt lijkt te zijn.’

Dat kwam jaren later goed van pas toen Zijlstra bij een schildersbedrijf werkte. Hij kreeg de opdracht de paneeldeuren van een keukenkast zo te beschilderen dat ze van eikenhout leken te zijn. ‘Ik ben me gaan verdiepen in dat wereldje’, vertelt Zijlstra. ‘Midden jaren tachtig sloot ik me aan bij de Studieclub Schilders Friesland. Daar gaf een oude leermeester een langlopende cursus marmer- en houtimitatie. Die ging ik volgen, en voor ik het wist was ik zelf cursusleider. Nu geef ik al twintig jaar les.’

voel maar

Imitaties maken is meer dan zo realistisch mogelijk schilderen. ‘Hout heeft een ruwe structuur en marmer heeft een bepaalde gelaagdheid, alsof je door het oppervlak heen kunt kijken. Die elementen laat ik terugkomen in mijn werk. Hier, voel maar’, zegt hij, wijzend op een donkerbruine marmerschildering. Het oppervlak voelt glad en koud aan, net als glas of gepolijst steen. ‘Dat doe ik door meerdere lagen olie en bier of melk en azijn op het schilderij te smeren. Daar komt ook de glans vandaan. En die witte plekken in het marmer heb ik gemaakt door met een prop oude kranten in de natte verflaag te deppen.’

Het naschilderen van hout en marmer heeft een lange geschiedenis. ‘Al voor het jaar nul maakten de Grieken en Romeinen gebruik van marmerimitatie. Marmer was vanwege het gewicht en de kostbaarheid niet bij alle constructies geschikt als bouwmateriaal. Dan tekenden schilders of stukadoors met Oost-Indische inkt strepen in een pas gestuukte muur om die typische marmerstructuur erin te krijgen.’

In de zeventiende eeuw raakte de houtimitatie in zwang. ‘Eikenhout was populair, maar daardoor ook duur’, zegt Jelle. ‘Imitatie was een manier om zo’n luxeproduct in huis te krijgen zonder het volle pond te betalen.’

Veel klanten die bij Zijlstra uitkomen, hebben dezelfde reden om een imitatie te willen. Verder doet hij veel restauratiewerk van nephouten onderdelen in het interieur van klassieke auto’s. ‘Ik heb het idee dat sommige mensen een imitatie eigenlijk nog meer waarderen dan het echte werk. Dat een ambachtsman elk lijntje en vlekje heeft gemaakt, vinden veel mensen toch wat hebben. Wat dat betreft zou ik imitatieschilderijen dan ook niet nep noemen, maar eerder een toegepaste kunstvorm.’

Zijlstra is een meester in zijn vak en won verschillende prijzen. Hij is het meest trots op de door hem gewonnen vakwedstrijden. ‘Die vakwedstrijden zijn de Olympische Spelen van de schilderswereld. Erkenning van je collega’s is prachtig.’

Het grootste deel van Zijlstra’s werken ligt opgeslagen in zijn atelier op de bovenverdieping van het huis. Kwasten en ezels liggen kriskras door de ruimte. Het tafelblad is stoffig. ‘Ik ben dit jaar ernstig ziek geworden. Ik kan niet meer zo veel schilderen.’

Daarom wordt de benedenverdieping helemaal aangepast. Zijlstra verwacht dat hij binnenkort niet meer kan traplopen, dus moet hij alles beneden kunnen doen. Het wordt ook moeilijker om de zware schildersarbeid nog goed uit te voeren.

de toekomst

Hij zit intussen niet stil. ‘Ik ben wedstrijdcommissaris en jurylid bij de vakwedstrijden waar ik vroeger zelf aan heb meegedaan.’

Hij heeft een nieuwe manier gevonden om zijn artistieke ei kwijt te kunnen: fotografie. Tegenover de bank waar Zijlstra zit, hangt een zelfgemaakte foto van een groep boten in de Harlinger haven.

Terwijl het buiten donker begint te worden, vertelt Zijlstra verder over de verschillende vakgroepen in het land. ‘Er zijn misschien vijftig mensen die op een hoog niveau met hout- en marmerimitatie bezig zijn.’ De toekomst van het vak ziet hij rooskleurig in. ‘Zolang er cultureel erfgoed is, zullen er imitatieschilders nodig zijn om dat te restaureren.’ ?

Mail de redactie
Mail de redactie
Heeft u een tip over dit onderwerp, ziet u een spelfout of feitelijke onjuistheid? We stellen het zeer op prijs als u ons daarover een bericht stuurt.
Afbeelding

Bij de Engelandvaarders was het verlangen naar vrijheid groter dan de angst voor de dood

In de veertigdagentijd schenken we in zeven verhalen aandacht aan monumenten die herinneren aan het lijden en sterven van medemensen in het verleden. Vandaag deel 5: het Engelandvaardersmonument in Katwijk aan Zee.

Afbeelding

Torenwachter Jan

Afbeelding

Het atelier van kunstenaar Klaas Gubbels staat tjokvol. 'Als ik het kunst vind, is het kunst'

De stillevens van kunstenaar Klaas Gubbels zijn legendarisch. Hij schilderde meer dan 5000 koffiekannen. Ter gelegenheid van zijn 89e verjaardag verscheen onlangs Het ongelijke van hetzelfde, een boek over zijn werk.

Afbeelding

Huub Stapel werd als misdienaar geslagen, maar voelde warmte in zijn gezin: 'Mijn moeder was een heilige'

Het leven van Huub Stapel stond op z'n kop door wat hij ontdekte in het televisieprogramma Verborgen Verleden. Zijn voorstelling 'Alleen familie' is een liefdevolle ode aan zijn ouders. En een protest tegen de klassenmaatschappij.

Afbeelding

In de nieuwe bewerking van Tsjechovs 'De kersentuin' zijn de personages op de vlucht voor het trauma

Hoe laat je het verleden achter je, het paradijselijke deel, maar ook het traumatische? De eigentijdse bewerking van De kersentuin van Anton Tsjechov kiest vooral het trauma uit als hoofdoorzaak van alle problemen.

Afbeelding

Een monument voor oom Sjoerd en duizenden anderen die onderduikers verborgen

In zeven verhalen schenken we aandacht aan monumenten die herinneren aan het lijden en sterven van medemensen in het verleden. Vandaag deel 4: het onderduikersmonument op het terrein van voormalig Kamp Amersfoort.