Luister naar

De jagers en de zwijgers

Recensie
Nacht in Caracas
Jogchum Zijlstra
vrijdag 21 februari 2020 om 03:00
Afbeelding
beeld

Karina Sainz Borgo (vert. Arie van der Wal). Uitg. Meulenhoff, Amsterdam 2020, 240 blz. € 19,99

+ belangrijke en actuele inhoud

+ prachtig verteld

Voor de vernederde Adelaida is er geen weg terug.

Als lezer van Nacht in Caracas word je bepaald bij de onmogelijk te beantwoorden vraag wat je zelf gedaan zou hebben in omstandigheden die de drang tot overleven in
je wakker maken.

Het eens zo rijke en stabiele Venezuela kwam in 1998 onder het bewind van de socialistische Hugo Chávez die na zijn dood in 2013 werd opgevolgd door de huidige president Nicolás Maduro. De hervormingen die Chávez en Maduro doorvoerden, resulteerden uiteindelijk in een land dat kapot gaat aan economische malaise en een repressief bewind. Vanaf 2002 verschijnen in de media al berichten over gewapend verzet, vluchtelingenstromen en hongerende inwoners. Anno 2020 is Venezuela een verscheurd land. Of zoals de belangrijkste stem in de roman het verwoordt: ‘De Kinderen van de Revolutie hadden een lijn getrokken en iedereen ingedeeld aan een kant: degene die iets bezit en degene die niets heeft.’ In de roman markeert de lijn vooral ook de steeds diepere kloof tussen beschaving en verloedering.

Nacht in Caracas is het aangrijpende debuut van de journaliste Karina Sainz Borgo (Caracas, 1982) sinds 2006 woonachtig in Madrid. De roman is het verhaal van Adelaida Falcón die op de eerste pagina haar moeder met wie ze samenleefde, heeft moeten begraven. De dood en begrafenis van haar moeder, lerares en eerste academica van de familie, staan symbool voor de ondergang van het land. Borgo slaagt er op indrukwekkende wijze in om het persoonlijke verhaal van haar voornaamste personage te verbinden met de recente geschiedenis van haar geboorteland.

In de dagen na de begrafenis sluit Adelaida, die als redactrice voor een uitgeverij werkt, zich steeds meer op in haar appartement. Ze plakt de ramen af met tape om niets van buiten naar binnen te laten komen, geen geluid en geen traangas. Want buiten woedt de revolutie. Gemotoriseerde brigades zorgen ervoor dat elk protest tegen de ‘Commandante Presidente’ de kop in wordt gedrukt. Maar Adelaida kan de revolutie niet ontlopen. Als ze na haar vijfde poging in drie dagen om brood te kopen bij haar appartement aankomt, blijkt dit in beslag te zijn genomen door een groep vrouwen die er een handeltje in gestolen voedselpakketten op na houden. Met geweld weigeren ze haar de toegang. Voor de vernederde Adelaida is er geen weg terug. Zij is haar appartement, boeken en andere bezittingen kwijt. De schokkende ervaringen buitelen vervolgens over elkaar heen en er voltrekt zich een dramatische verandering in Adelaida. Een verandering die je als lezer bepaalt bij de onmogelijk te beantwoorden vraag wat jezelf gedaan zou hebben in dergelijke omstandigheden. De drang tot overleven zorgt ervoor dat het onderscheid tussen beschaving en verloedering snel vervaagt.

Adelaida zoekt haar toevlucht bij een buurvrouw, vindt haar dood op de vloer en besluit het lichaam te laten verdwijnen. Bij die heftige actie ontmoet ze Santiago, de al enige tijd vermiste jongere broer van haar vriendin Ana. De voormalige student blijkt onder verschrikkelijke martelingen in La Tumba, de ondergrondse gevangenis, te zijn ingelijfd bij de Kinderen van de Revolutie.

De druk van buitensporig geweld, de drang tot overleven verandert mensen, wat evenzeer geldt voor landen. Veranderen betekent hier vooral verliezen. Verlies van beschaving, verlies van moreel besef, verloedering in vele opzichten. Borgo toont het in het gedrag van de Kinderen van de Revolutie, in dat van de vrouwen met hun zwarte handel, maar evengoed in de afgedwongen keuze van Santiago en in het gedrag van Adelaida. Langzaam rijpt in Adelaide het plan om de identiteit van haar dode buurvrouw over te nemen en te vluchten naar Spanje. Als ze haar besluit heeft genomen, troost ze zichzelf met de geruststellende gedachte dat haar moeder dit alles niet meer hoeft mee te maken. ‘Dat heb ik gedaan mama, omdat ik in de greep was van de angst. Daarom maakt jouw dochter deel uit van twee kampen tegelijk: ik hoor bij de jagers en bij de zwijgers. Bij de mensen die beschermen wat van hen is en bij degenen die in stilte stelen wat van anderen is.’ Dat is wat er gebeurt en snel kan gebeuren met welopgevoede mensen in een ooit beschaafd land. In sobere, directe taal vertelt Borgo ons op schitterende wijze een verschrikkelijk verhaal. Het is een somber stemmende, maar meeslepende roman.

Mail de redactie
Mail de redactie
Heeft u een tip over dit onderwerp, ziet u een spelfout of feitelijke onjuistheid? We stellen het zeer op prijs als u ons daarover een bericht stuurt.
Afbeelding

Blijf in je eigen blikveld

Plotseling ging op een stille zondag de bel. Terwijl ik naar de deur liep, zag ik een politieagent op de stoep staan. Er verliep misschien maar anderhalve seconde tussen die waarneming en het moment waarop hij zei: ‘Schrik niet meneer, we zijn bezig met een buurtonderzoek in ve..

Afbeelding

Beeldend kunstenaar Marc de Klijn woont en werkt in Israël, samen met zijn vrouw die gedichten schrijft. Wekelijks volgt hij het leesrooster van de synagoge waar een gedeelte uit de Thora, de eerste vijf boeken van Mozes, wordt gelezen.

Afbeelding

Abraham had twee zonen, Izak en Ismaël. Izak is de vader van Jakob, Israël. Ismaël is de vader van … de islamieten. Althans, zo wordt het beweerd, en volgens de schrijver van dit cahier, voorheen gemeentepredikant en studentenpastor in de Gereformeerde Kerken vrijgemaakt, zo wo..

Afbeelding

De naam van Rochus Zuurmond (1930-2020) zal bij de wat oudere theologen en predikanten herinneren aan een hoogleraar bijbelse theologie van de Universiteit van Amsterdam.

Afbeelding

Schrijver John Irving is vader van een trans dochter: ‘Juist voor outsiders voel ik empathie’

John Irving (80) schreef al over transgender personen toen die term nog niet eens bestond in De wereld volgens Garp (1978). Toen wist hij ook nog niet dat hij vader zou worden van een trans dochter.

Afbeelding

Kan het moderne humanisme zonder zijn christelijke wortels?

Een notie als erfzonde maakt ons volgens de Nederlands-gereformeerde predikant Jan van Helden alert op het gegeven dat het kwaad altijd weer de kop zal opsteken.