Luister naar

Smullen van hilarische konkelkunst

Nieuws
Stendhal (1783-1842) dicteerde het boek La Chartreuse de Parma in 52 dagen. De vertaling is zo vlot leesbaar dat je bijna denkt dat de auteur je het verhaal vertelt.
Hans Hovens
vrijdag 19 januari 2018 om 03:00
Stendhal (1783-1842)
Stendhal (1783-1842) wikipedia

Vrijwel iedereen die ik ken, komt niet verder in La Chartreuse de Parma dan de slag bij Waterloo. Het zijn inderdaad spannende pagina’s waarin de jonge held Fabrizio del Dongo zich naar het slagveld begeeft en terechtkomt in de chaos van de verliezende Fransen. Moedig probeert hij zijn steentje bij te dragen, maar dat is de naïeve Fabrizio niet gegund. Het is bijna een slapstick te lezen hoe onze held wegvluchtende Franse soldaten tracht tegen te houden en daarbij zijn paard kwijtraakt en verwond wordt. Na het oorlogsspektakel moet Fabrizio terug naar Italië en dan is het toch een erg dik boek dat lange televisieloze winteravonden vergt. Niet dat het vervelend is, maar het gaat grotendeels over verveelde mensen en het kost inspanning om de geest dan bij de les te houden.

Dat deze jonge Italiaan zich verslingerd heeft aan de Franse keizer komt door zijn beeld­schone moeder, de markiezin del Dongo, die ten tijde van de Franse bezetting van Lombardije verliefd raakte op een Franse luitenant die – zo wordt gesuggereerd – de biologische vader van Fabrizio is. De wettelijke vader, de markies del Dongo, moet juist niets van de Fransen hebben en is op de hand van de Oostenrijkse keizer. Een familieconflict dat langdurige gevolgen zal hebben; steun zal Fabrizio niet van vader ontvangen.

De terugkeer naar Italië na de oorlog gaat niet zonder slag of stoot. Fabrizio wacht de gevangenis vanwege zijn Franse avontuur. Hij ontloopt gevangenneming met behulp van zijn moeder en zijn vaders zuster Gina, de weduwe van een Franse generaal. Gina, beschreven als de mooiste vrouw in Italië, woont in Parma en houdt het daar met graaf Mosca, de eerste minister van de vorst. Zij nemen Fabrizio onder hun hoede, zorgen dat hij zich een tijdlang schuil kan houden en eindelijk een fatsoenlijke opleiding krijgt. Daarna wacht hem een kerkelijke benoeming.

vrijheid

Tijdens die opleiding zet Fabrizio, zoals het een jonge aristocraat betaamt, de bloemetjes buiten, krijgt iets met een jonge actrice en raakt slaags met haar beschermer, die hij in een duel doodt. Na de nodige verwikkelingen belandt Fabrizio uiteindelijk dan toch in het gevang, in de toren van Parma. Hier ziet hij uit het raam Clelia, de dochter van gevangenisdirecteur, op wie hij zo verliefd raakt dat hij in de gevangenis meer vrijheid ervaart dan ooit daarbuiten. Hij is bereid hier levenslang te verblijven zolang hij maar naar Clelia kan kijken. Hij rekent echter niet op Gina die hopeloos op naar neefje verliefd is en zijn ontsnapping regelt. Zelfs ­Clelia smeekt hem om de vrijheid te kiezen. Zij helpt Gina Fabrizio te laten ontsnappen door haar vader een slaapmiddel te geven. Dat berouwt haar en zij doet boete door met de extreem rijke markies van Crezenzi te trouwen. Intussen heeft Gina ook wraak genomen op de vorst van Parma, die beloofd had Fabrizio gratie te schenken, maar dat niet deed. De vorst, een schijnheilige angsthaas die Lodewijk XIV probeert na te doen, wordt in opdracht van Gina vergiftigd.

De dood van de vorst maakt het mogelijk dat Fabrizio terug kan keren naar Parma, waar hij als predikant grote menigten trekt. Daar ziet Clelia hem weer en valt voor hem. Fabrizo zegt dan: ‘Engel van mij, ik zal nooit meer preken voor wie dan ook. Ik heb dit alleen gedaan in de hoop jou op een dag te zien.’ Hier zou het boek moeten eindigen, maar er komen nog ­enkele pagina’s, waarin alle hoofdpersonen, op graaf Mosca na, binnen korte tijd achter ­elkaar het loodje leggen. Een weinig tot de ­verbeelding sprekend einde, dat afgeraffeld lijkt.

Stendhal (1783-1842) dicteerde het boek in 1838 in 52 dagen en het is zo vlot leesbaar dat je bijna denkt dat de auteur je het verhaal vertelt. De vertaling van Theo Kars is voortreffelijk, ook al moest ik wel even wennen aan de naam Fabrizio zoals Kars Fabrice heeft omgedoopt. Desondanks zijn Fabrizio’s avonturen niet zo boeiend dat je op het puntje van je stoel gaat zitten. Integendeel. Wat vroeger ongetwijfeld als het summum van de romantische liefde werd gezien, is nu saai en ongeloofwaardig. Toch blijven er genoeg pagina’s die ook de hedendaagse lezer laten smullen van hogere aristocratische en hilarische konkelkunst.

En dan hebben we het nog niet gehad over politiek gefoezel en hoe gemakkelijk het is onwelgevalligen gewoon op te hangen. Wie het boek dan ook achterlaat bij Waterloo verliest een oorlog. ¦

De Kartuize van Parma

Stendhal (vert. Theo Kars). Uitg. Athenaeum, Amsterdam 2017. 608 blz. € 17,50

+ sprankelende taal

- een te lang uitgesponnen romantisch liefdesverhaal

Mail de redactie
Mail de redactie
Heeft u een tip over dit onderwerp, ziet u een spelfout of feitelijke onjuistheid? We stellen het zeer op prijs als u ons daarover een bericht stuurt.
Afbeelding

Gekmakende spanning en hemeltergende feesten

Dertien jaar heeft Bret Easton Ellis zijn lezers laten wachten op een nieuwe roman. In Scherven keert de Amerikaanse schrijver, net als in zijn debuut Less Than Zero, terug naar zijn highschool in Los Angeles.

Afbeelding

Nederland is klaar voor een nieuwe taal, gelooft Mounir Samuel

Taal is niet neutraal, maar een spiegel van de samenleving. Schrijver Mounir Samuel denkt dat Nederland klaar is voor een grondige herziening van de Nederlandse taal. ‘Dit boek gaat een sociale revolutie ontketenen'

Afbeelding

De Slag om Stalingrad geldt als een keerpunt in de Tweede Wereldoorlog

Toen het Duitse leger na maanden de strijd om Stalingrad opgaf, op 2 februari 1943, stond vrijwel niets meer overeind. Behalve één gebouw: Pavlovs huis. Maar dat bleek een legende, concludeert de Britse historicus Iain MacGregor in zijn nieuwe boek.

Afbeelding

Na de watersnoodramp zag de koningin het 'beginpunt van de verbroedering der mensheid'

Misschien betaalden de slachtoffers van de watersnoodramp van 1953 met hun levens voor een snellere eenwording van Europa. Dacht een Deense hulpverlener.

Afbeelding

Romanrecensies Rozen in de nacht

In 1943 neemt de Amerikaanse Grace elf kinderen mee op een barre tocht door de Pyreneeën. De kinderen, onder wie broer Élias en zus Marguerite, zijn ontsnapt uit een nazikamp in Vichy-Frankrijk.

Afbeelding

Pleidooi voor een zelfbewuste democratie

Binnenkort is het een jaar geleden dat Rusland Oekraïne binnenviel. Al snel ging deze oorlog voor Nederland niet meer om 'Rusland tegen Oekraïne', maar om 'wij tegen zij': het democratische Europa, tegen het autocratische Rusland van Poetin.