Luister naar

Profeten hadden een duidelijk schema

Nieuws
Toen hij vlak voor de eeuwwisseling z’n eerste Bijbelverklaring uitgaf, keek de professionele theoloog hem met een meewarige blik aan. Gert van de Weerd was een goedbedoelende amateur en hij deed het leuk. Met de verschijning van zijn negende boek vandaag lijkt de hobbytheoloog zijn invloedssfeer te hebben uitgebreid.
Jasper van den Bovenkamp
donderdag 2 juni 2016 om 12:22
Gert van de Weerd
Gert van de Weerd rd / Anton Dommerholt

Het was de Evangelische Alliantie die ooit het balletje aan het rollen bracht. De organisatie vroeg Gert van de Weerd een leerhuis te organiseren over de profeet Zacharia. De tekst van zijn lezingen bewaarde hij na afloop ergens in een kast, in de directiekamer van Johannus ­Orgelbouw in Ede, waar hij toen de scepter zwaaide. Steeds vaker werd hij gevraagd en de bult met aantekeningen groeide maar. Toen op zekere dag de directeur van een uitgeverij bij toeval op de uittreksels stuitte, toonde die zich volgens Van de Weerd danig onder de indruk. ‘Ik moest het gaan uitgeven, zei hij.’ De auteur – technicus en ondernemer van beroep – sloeg aan het schrijven. Zonder welke theologische achtergrond dan ook, verstoken van een academisch netwerk en zonder een duidelijk beeld van de doelgroep.

Met zijn eerste deel kreeg hij bij de grote uitgevers nul op het rekest. ‘Ik heb ze allemaal gebeld. Kok, Buijten & Schipperheijn en noem maar op. Ja, ze wilden wel, maar dan moest ik veel geld neertellen. Toen dacht ik: als de grote jongens niet willen, dan probeer ik de kleine wel. Ik nam contact op met een mede-eigenaar van de uitgeverij die mijn manuscripten had ontdekt en zei: “Jan, maak jij eens een scherpe offerte voor 1500 boeken. En, o ja, ik heb een hekel aan paperbacks, want die breken allemaal.” Nou, daar kwam een veel gezonder financieel plaatje uit.’

Bijbelverklaring van De Profeet Jesaja deel 1, die vorige week bij Johannus Orgelbouw werd gepresenteerd, is minstens zo zwaar als het gemiddelde oordeel van een profeet. Want als je hardcovers wilt, en daarbinnen dan ook nog eens 1003 pagina’s A4 volschrijft, heb je al snel vijf kilogram boek in je mandje liggen. Op de bladzijden treft de lezer het resultaat van achtduizend uren noeste Bijbelstudie aan, verspreid over de afgelopen jaren.

In z’n onschuld, zegt Van de Weerd achteraf, bestelde hij met zijn eerste boek – de Bijbelverklaring van Zacharia – een veel te grote oplage. ‘Wist ik veel dat dit soort boeken normaal met driehonderd tegelijk werden gedrukt. Tja, toen zat ik dus met een gigantische stapel boeken.’ Gelukkig belde er een redacteur van het Reformatorisch Dagblad. Of hij een interview mocht doen met Van de Weerd. Geen probleem, natuurlijk. Binnen twee maanden gingen er vierhonderd exemplaren over de toonbank.

En zo begonnen zijn boeken te verkopen – het eerst in de behoudende reformatorische gezindten. Ook kreeg hij een beetje voet aan de grond in professioneel theologen-Nederland. Een van de eerste complimenten kwam van professor W.H. Velema, emeritus hoogleraar aan de Theologische Universiteit Apeldoorn. ‘Hij vertelde me dat hij voor het eerst een boek in handen had waarin een compleet eindtijdscenario systematisch werd beschreven.’ Daarmee begon voor Van de Weerd een vriendschap ‘van grote waarde’. ‘Je mag gerust weten: er is niemand geweest die me zo gemotiveerd heeft om vol te houden als Wim Velema. Voor velen eigenlijk onbegrijpelijk, want hij is toch een beetje het degelijke boegbeeld van reformatorisch Nederland.’ Na Velema’s proficiat volgden door de jaren heen meer bemoedigende woorden, vanuit alle hoeken van het theologische speelveld.

Kritiek is er natuurlijk ook. Maar als het aan de auteur zelf ligt, krijgt hij die veel te weinig. ‘In een lokaal blaadje voor de kerken schreef een zekere dominee Jaap van Mulligen eens dat “Van de Weerd duidelijk geen nota had genomen van zijn boek”. Dat vond ik een grappige afkeuring. Ik kende zijn boek niet; het bleek nergens verkrijgbaar.’ Liever zou Van de Weerd wat meer weerwoord krijgen, zegt hij, ‘zodat ik dingen uit kan leggen’.

Misschien interesseert uw werk maar weinig mensen.

‘Daar geloof ik niks van. Vele duizenden boeken zijn er inmiddels verkocht. Van Dato Steenhuis tot Feike ter Velde en prof. Jongenburger krijg ik positieve recensies, en zelfs in het buitenland weten ze me te vinden. Professor Samuel Schmitt van de Zevendagsadventisten bijvoorbeeld schreef dat mijn werk hem zeer had uitgedaagd. Recent was er een delegatie van predikanten uit China in Nederland. Ze vroegen me of ik Oude Testament wilde komen doceren op hun predikantenopleiding. Nou, ik weet het niet hoor, maar volgens mij word je dan wel gelezen.’

U neemt de profetieën in uw Bijbelcommentaren nogal letterlijk. Daarmee bent u een vreemde eend in de modern-theologische bijt.

‘Als je over de Tenach spreekt, doe je er verstandig aan eerst eens te luisteren wat de joden erover zeggen. Dat heb ik uitvoerig gedaan. Wat in ieder geval evident is: voor het orthodoxe jodendom gelden de teksten van de profeten als het onversneden woord van God. Dat is ook mijn vertrekpunt. Ik ben vooral benieuwd wat ze nu precies gezegd hebben. In mijn Bijbelverklaringen doet mijn mening er niet toe; ik vraag me enkel en alleen af wat God zegt bij monde van zijn profeten.’

U hebt geen last van theologische paradigma’s.

‘Wat God in de Bijbel heeft laten opschrijven door de profeten, mag nooit tegenstrijdig zijn. Als je daar een systeemtheologie overheen drapeert die overal klopt, dan is de kans dat er fouten in zitten uiterst gering. De enige vraag die ik stel, is: wat staat er?

Nogmaals: mijn eigen mening doet er helemaal niet toe. Ook al staat het me enorm tegen wat ik aan informatie opduikel, toch schrijf ik het op.’

Wat wilt u met uw boeken bereiken?

‘Er wordt heel weinig gepreekt uit de profeten. Het Nieuwe Testament is in de traditionele kerken veel populairder, en soms lijkt het wel alsof het bijna losgekoppeld is van het Oude Testament. Ik vind dat zorgelijk. Pas na eeuwen werden de boeken van het Nieuwe Testament canoniek verklaard. In de begintijd preekte men uit de Tenach; niet uit het Nieuwe Testament – dat was er nog niet. Ik zou willen dat we opnieuw in het licht van het Oude Testament het Nieuwe Testament proberen te begrijpen. De profeten vormen daarin een onmisbare bron, omdat zij de raad van God uitleggen. Als je wilt weten wat God met de wereld aan wil, dan moet je vooral hen goed bestuderen.’

wereldgeldsysteem

Heeft 35 jaar profetenstudie uw visie op het huidige wereldtoneel veranderd?

‘Niet per se. Kijk, ik geloof niet in die directe lijntjes tussen aardbevingen en de komst van Christus. Je hoort mensen geregeld zeggen dat de wederkomst niet lang meer op zich zal laten wachten, omdat het nu zo’n grote puinhoop in de wereld is. Over al die tekenen die je in populaire eindtijdscenario’s tegenkomt – aardbevingen, oorlogen, wereldwijde epidemieën – zegt Jezus: en dan nog is het einde niet. Als je het mij vraagt, zal het eerder de instorting van het wereldgeldsysteem zijn dat de eindtijd inluidt. Daarover schrijft onder meer Johannes in het boek Openbaring.’

Dat riekt toch een beetje naar de theologie van de logica. Laat God zich voorrekenen?

‘Zeker niet. Maar laat ik dit erover zeggen: ik vind het op z’n zachtst gezegd tamelijk bijzonder dat ik in de veertigduizend uren Bijbelstudie van de afgelopen decennia geen enkele tegenstrijdigheid heb kunnen ontdekken in de eschatologische beschrijvingen van de profeten. Er zit een duidelijk schema in. Dat vijftien profeten die elkaar meestal niet gekend hebben en soms honderden jaren uit elkaar leefden daarover tóch precies dezelfde dingen zeggen, verwondert mij in hoge mate. In ieder geval leidt het voor mij tot één belangrijke conclusie: er is een Opperwezen en die heeft het laatste woord.’ ¦

N.a.v.: Bijbelverklaring van de Profeet Jesaja deel 1

Gert A. van de Weerd. PMI Boeken, Veenendaal 2016, 1003 blz., € 59,00

Mail de redactie
Mail de redactie
Heeft u een tip over dit onderwerp, ziet u een spelfout of feitelijke onjuistheid? We stellen het zeer op prijs als u ons daarover een bericht stuurt.
Afbeelding

Dit boek gaat over de vraag in hoeverre je schuldig bent aan iets en hoe je omgaat met schuldgevoel

John Boyne had nog wat recht te zetten. Zijn bestseller De jongen in de gestreepte pyjama kreeg de nodige kritiek van historici. Nu is er een vervolg.

Afbeelding

De mens, ook als hij gelovig is, maakt een ontwikkeling door. Net als de vier jaargetijden

Naakte spiritualiteit is een boek dat aansluit bij mensen die een christelijke opvoeding hebben gehad, niet onwelwillend staan tegenover geloof, maar niet goed weten hoe daar verder vorm aan te geven.

Afbeelding

Als het aan de Gelderlanders gelegen had, was de provincie nu Duits geweest. Maar iemand besliste anders

Weinig provincies hebben zo weinig identiteit als Gelderland. Maar het Gelderse verleden blijkt kleurrijk en gevarieerd. Die indruk dringt zich op bij het lezen van een nieuw overzichtswerk.

Afbeelding

Blijf in je eigen blikveld

Plotseling ging op een stille zondag de bel. Terwijl ik naar de deur liep, zag ik een politieagent op de stoep staan. Er verliep misschien maar anderhalve seconde tussen die waarneming en het moment waarop hij zei: ‘Schrik niet meneer, we zijn bezig met een buurtonderzoek in ve..

Afbeelding

Beeldend kunstenaar Marc de Klijn woont en werkt in Israël, samen met zijn vrouw die gedichten schrijft. Wekelijks volgt hij het leesrooster van de synagoge waar een gedeelte uit de Thora, de eerste vijf boeken van Mozes, wordt gelezen.

Afbeelding

Abraham had twee zonen, Izak en Ismaël. Izak is de vader van Jakob, Israël. Ismaël is de vader van … de islamieten. Althans, zo wordt het beweerd, en volgens de schrijver van dit cahier, voorheen gemeentepredikant en studentenpastor in de Gereformeerde Kerken vrijgemaakt, zo wo..