Luister naar

Literatuur: Heilbot op de maan - David Vann

Nieuws
Jogchum Zijlstra
vrijdag 29 maart 2019 om 03:00
Literatuur: Heilbot op de maan - David Vann
Literatuur: Heilbot op de maan - David Vann
Heilbot op de maan

David Vann. Uitg. De Bezige Bij, Amsterdam 2019. 351 blz. € 19,99

‘Ik hou van je, maar ik ga niet zonder je leven’, zegt hij, en hij voelt niets van de dramatiek die hij zich heeft voorgesteld, eigenlijk voelt hij niks en hij weet dat hij het niet gaat doen, de trekker niet gaat overhalen, en dan doet hij het. Zo eindigt de nieuwe roman van David Vann (Alaska, 1966) en dat is geen verrassing. Uit zijn debuut, het semi-autobiografische Legende van een zelfmoord (2008) weten we hoe het afloopt met zijn manisch-depressieve vader en in Heilbot op de maan keert Vann terug naar dit onderwerp. In het voorwoord legt Vann uit dat een opmerking van zijn stiefmoeder, aan wie de roman is opgedragen, hem aan het denken zette over de mogelijkheid dat zelfmoordenaars soms anderen meenemen in hun zelfgekozen dood. De gedachte dat zijn vader dit misschien ook van plan zou zijn geweest was bij Vann nog niet eerder opgekomen.

In de roman is de suïcidale Jim op weg van Alaska naar Californië. Daar zal zijn broer Doug hem verzorgen. De net voorgeschreven medicijnen moeten zeker veertien dagen in­werken en in die periode moet er ­telkens iemand bij Jim in de buurt blijven. Dus trekt Doug met Jim op in een tocht langs zijn kinderen, zijn ex-vrouw, zijn ouders, een schoonzus en een vriend. In de maalstroom van zijn gedachten probeert Jim zich te verhouden tot al deze mensen en realiseert zich uiteindelijk dat iedereen van hem houdt.

Vann zuigt de lezer langzaam het even tragische als meeslepende verhaal in. Neemt Jim anderen mee in zijn dood? Krijgt hij nog grip op zijn bestaan?

De reacties uit zijn om­geving zijn voorspelbaar maar ook goed te begrijpen: hij speelt, is een gestoorde gek, moet nu maar eens wat maken van zijn leven en kappen met dat zelfmedelijden. Zijn familie zoekt de verklaring voor zijn gedrag in zijn ex-vrouw. Zelf denkt hij dat de godsdienst van zijn moeder een rol heeft gespeeld en dat hij te veel heeft geleefd zoals anderen dat van hem hebben verwacht.

Ontroerend is het gesprek waarin Jims vader voor het eerst van zijn leven verbaal uit zijn slof schiet en Jim deelgenoot maakt van zijn boosheid dat ook hij zijn hele leven niets anders doet dan te leven volgens de verwachtingen van anderen. Maar vader en zoon reageren verschillend. Waar het leven voor Jim een eindeloos gevecht is, zegt zijn vader: ‘Het is geen gevecht. Het is gewoon het leven. Je leeft het gewoon.’

Vann schrijft in glasheldere en beeldende taal. Ondanks het zware thema leest de roman daardoor vlot en gemakkelijk.

+ glasheldere taal

+ actuele thematiek

Mail de redactie
Mail de redactie
Heeft u een tip over dit onderwerp, ziet u een spelfout of feitelijke onjuistheid? We stellen het zeer op prijs als u ons daarover een bericht stuurt.
Afbeelding

Blijf in je eigen blikveld

Plotseling ging op een stille zondag de bel. Terwijl ik naar de deur liep, zag ik een politieagent op de stoep staan. Er verliep misschien maar anderhalve seconde tussen die waarneming en het moment waarop hij zei: ‘Schrik niet meneer, we zijn bezig met een buurtonderzoek in ve..

Afbeelding

Beeldend kunstenaar Marc de Klijn woont en werkt in Israël, samen met zijn vrouw die gedichten schrijft. Wekelijks volgt hij het leesrooster van de synagoge waar een gedeelte uit de Thora, de eerste vijf boeken van Mozes, wordt gelezen.

Afbeelding

Abraham had twee zonen, Izak en Ismaël. Izak is de vader van Jakob, Israël. Ismaël is de vader van … de islamieten. Althans, zo wordt het beweerd, en volgens de schrijver van dit cahier, voorheen gemeentepredikant en studentenpastor in de Gereformeerde Kerken vrijgemaakt, zo wo..

Afbeelding

De naam van Rochus Zuurmond (1930-2020) zal bij de wat oudere theologen en predikanten herinneren aan een hoogleraar bijbelse theologie van de Universiteit van Amsterdam.

Afbeelding

Schrijver John Irving is vader van een trans dochter: ‘Juist voor outsiders voel ik empathie’

John Irving (80) schreef al over transgender personen toen die term nog niet eens bestond in De wereld volgens Garp (1978). Toen wist hij ook nog niet dat hij vader zou worden van een trans dochter.

Afbeelding

Kan het moderne humanisme zonder zijn christelijke wortels?

Een notie als erfzonde maakt ons volgens de Nederlands-gereformeerde predikant Jan van Helden alert op het gegeven dat het kwaad altijd weer de kop zal opsteken.