Sluiten

Nederlands Dagblad

Dossier: Euthanasie - Opinie

Er bestaat in Nederland geen recht op euthanasie. Wel kan een arts het verzoek van een patiënt die om euthanasie vraagt inwilligen als wordt voldaan aan verschillende criteria. Er moet sprake zijn van vrijwilligheid en een weloverwogen besluit bij de patiënt. Voorts moet de arts zich ervan vergewissen dat de patiënt ‘uitzichtloos en ondraaglijk’ lijdt.

Enkele weken geleden ontstond er veel rumoer rondom een zogenaamde weigerpriester. De priester in kwestie, pastoor van een dorpsparochie in Brabant, heeft een kerkelijke uitvaart geweigerd voor een parochiaan die, na een zwaar ziekbed, door euthanasie is gestorven.

In mei 2010 diende de initiatiefgroep Uit Vrije Wil (UVW) bij de Tweede Kamer een voorstel in om stervenshulp door de verstrekking van dodelijke middelen aan mensen van 70 jaar en ouder te legaliseren als zij hun leven voltooid achten.

De nu al lopende onderzoeken naar euthanasie zijn niet fijnmazig genoeg om een goed beeld te krijgen van wat patiënten vragen en dokters doen.

De euthanasielobby wil meer zelfbeschikking als het om levensbeëindiging gaat. Maar er is ook kritiek op de bestaande wetgeving, en niet alleen van christenen. De twee bewegingen vormen de springvloed en de onderstroom in de rivier die euthanasie heet.

De euthanasiewetgeving in Nederland is te snel ingevoerd en heeft artsen ten onrechte naar de zijlijn gedrongen. Dat is de voornaamste conclusie van Verlossers naast God, een indrukwekkend, maar ook schrijnend boek van Anne-Mei The over de geschiedenis van euthanasie.

Het Platform Zorg voor het Leven heeft bij de Tweede Kamercommissies voor Justitie en Volksgezondheid aan de bel getrokken over de reactie van het kabinet op het kritische rapport van het VN-Mensenrechtcomité en over de stijging van het aantal euthanasiemeldingen. Het Platform maakt zich zorgen over de euthanasiepraktijk.

Hoe te reageren als iemand je nadrukkelijk een spiegel voorhoudt? Voor die vraag staat Nederland, nu de mensenrechtencommissie van de Verenigde Naties in Genève pittige kritiek levert.

Het is jammer dat het Mensenrechtencomité van de Verenigde Naties zich nooit eens verdiept in de achtergrond van de gevallen van euthanasie (Nederlands Dagblad 15 juli).

Werkt de euthanasiewet van 2002? Elk jaar als de meldingscijfers bekend worden van de regionale toetsingscommissies komt die vraag weer op tafel.

In de discussie over vraagstukken rondom het levenseinde worden autonomie en menselijke waardigheid ten onrechte verward. Dat heeft ernstige consequenties, vooral voor de zwakkeren in onze samenleving.

De wand tussen vrijwillige en onvrijwillige dood wordt steeds dunner. Dr. R. Seldenrijk waarschuwt voor een nieuwe golf van euthanasiasme, nu in het debat over levensbeëindiging van mensen die levensmoe zijn, psychisch lijden of dementeren.

In het medisch vaktijdschrift Medisch Contact staat dat euthanasie niet problematisch meer is. Pijnarts Paul Lieverse en huisarts Martien Bac tonen het tegendeel.

Bij de overheid, binnen de wereld van artsen en verpleegkundigen en bij patiënten bestaat verwarring over zogeheten palliatieve sedatie (het in de laatste levensfase opzettelijk verlagen van het bewustzijn van een patiënt zonder levensverkortend doel). Het Platform Zorg voor Leven wil dat er snel duidelijkheid komt.

Meneer Van de S. ken ik al een hele tijd. Hij was een van de eerste patiënten, zeventien jaar geleden, bij de start van m’n praktijk in Ikazia. Hij had een chronische darmontsteking, colitis ulcerosa.

Met ontzetting heb ik het ingezonden over versterving gelezen (ND 12 mei). Daar zijn geen woorden voor.

Een paar jaar geleden bezocht ik als vrijwilligster in een verpleeghuis een zeer gelovige mevrouw. Mevrouw was al een tijd ziek en kreeg sondevoeding via een neussonde, erg veel en 24 uur per dag. Haar man was op bezoek toen de dokter de sonde verwijderde. Haar man vroeg: ,,Wat krijgt mijn vrouw dan nu? De dokter antwoordde: ,,Niets. Dat is nu eenmaal van deze tijd. Geen enkel overleg.

Het stof rond de euthanasiediscussie in Nederland dwarrelt na jaren wat neer, zo blijkt uit een nieuwe studie naar euthanasie en zelfdoding. De wet van 2002 wordt breed ervaren als een voldongen feit. Palliatieve zorg heeft een volwaardige plek gekregen in het proces van stervensbegeleiding. En nu er eindelijk wat meer zicht komt op de werkelijke aantallen van euthanasie en hulp bij zelfdoding, lijkt er zelfs sprake van een forse daling.

Als het non-discriminatiebeginsel een rol gaat spelen bij een medische beslissing rond het levenseinde van een gehandicapte pasgeborene, dan bestaat het risico dat elk besluit tot levensbeëindiging juridisch aanvechtbaar wordt, of dat het beginsel zo wordt opgerekt dat het zijn kracht verliest.

Meteen na zijn dood, werd de ‘heldendaad’ van Claus om zelf het moment van zijn overlijden te bepalen, alom geprezen. Zijn dood paste volgens zijn vrienden perfect bij hem. Zijn laatste woorden ,,het is tijd dat het uit is’’ werden bijna verheven tot wereldliteratuur.

Men zou zeggen dat Nederland heel liberaal denkt over euthanasie. Maar volgens ds. B.J. Knottnerus in zijn recent verschenen boek Aanvaardbaar levenseinde gaan we nog lang niet ver genoeg. Hij wil dat euthanasie helemaal uit het Wetboek van Strafrecht verdwijnt.

Een christelijk woon- en zorgcentrum in Putten, Elim, staat euthanasie toe, tot verdriet van oud-directeur Johan Keus en de voorzitter van de identiteitsraad, Gerard Aalten. (Nederlands Dagblad, 9 november). Zij moeten de hand in eigen boezem steken, meent Stineke Renes-Bom, oud-lid van de cliëntenraad van Elim.

Ze rijdt voorop, van het terrein van de psychiatrische instelling in Eindhoven naar 'het Klaverblad'. Corrie van Gilst, vrijwilligster van het cliëntenbelangenbureau van de instelling, is jong opgemaakt voor een vrouw van 63. Haar modieuze kleren en de vlotte coupe die de kapper vanmorgen heeft geknipt, hebben dezelfde frisse uitstraling als haar metallic-groene Peugeot Cabrio. Het dak is open en ze danst over de rijbanen. Zo speels, dat de muziek achterblijft en in flarden boven de weg blijft hangen. Nog een half jaar, dan is ze wellicht dood. Ze spreekt erover alsof ze het best vindt. Tot die tijd begeleidt ze mensen die met hun doodswens worstelen.

De Raad van Europa is kritisch over de Nederlandse en Belgische euthanasiewetgeving. De mensenrechtenorganisatie in Straatsburg - niet te verwarren met de Europese Raad van regeringsleiders - meent dat euthanasie strijdig is met de mensenrechten. Het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM) zegt immers dat niemand 'opzettelijk' van het leven mag worden beroofd.

De camera's zijn ingepakt, de satellietauto's teruggereden naar de studio's. Terri Schiavo is gestorven. Maar al voor haar sterven was de naastenliefde tussen de betrokkenen gedood.

De zaak-Schiavo maakt in Amerika heftige emoties los. Van de voorstanders van haar recht op leven begrijp ik dat, schrijft columniste Peggy Noonan. Zij geloven dat elk mensenleven van God komt, en daarom in zichzelf waardevol en nooit zinloos is, en bescherming verdient. Maar het enthousiasme van degenen die haar dood willen hebben, dát snapt ze niet. Hieronder de belangrijkste gedeelten uit haar column in de Wall Street Journal.

Een maand geleden publiceerde het Nederlands Dagblad de gegevens van een interessant onderzoek, waarvan de kop voor zichzelf sprak: 'Euthanasiestandpunt verschuift door ervaringen'. CDA-stemmers en ChristenUnie-stemmers gaven aan - de eersten overigens aanzienlijk meer dan de tweeden - dat zij in hun denken de laatste tien jaar minder afwijzend zijn gaan denken over euthanasie.

,,Dat 22 procent van onze stemmers minder afwijzend is gaan denken over euthanasie daar kan ik me iets bij voorstellen.'' De politiek leider van de ChristenUnie André Rouvoet is van dat cijfer niet geschrokken. Hij plaatst de kanttekening dat het ND-onderzoek is gedaan onder stémmers en dat valt niet samen met ChristenUnie-léden. ,,Onze partij is meer en meer een partij die niet alleen de vaste achterban bindt, maar ook mensen die zich verwant voelen met ons standpunt over de hypotheekrenteaftrek of het 'sociale gezicht'. Dan is het logisch dat niet alle standpunten van de stemmers sporen met het programma van de ChristenUnie.''

CDA-Kamerlid Siem Buijs heeft weinig op met onderzoeken naar de meningen over euthanasie. ,,De antwoorden die er uit komen zijn zwart-wit, terwijl je eigenlijk het verhaal van de mensen zelf wilt horen.'' Ten aanzien van euthanasie bij dementie pleit hij voor een brede maatschappelijke discussie. ,,Als er knelpunten zijn, moeten die opgelost worden.''

De laatste tijd is in de media veel aandacht besteed aan het verschijnsel terminale sedatie. Ter illustratie een greep uit de koppen in diverse dagbladen:

Een Hindoe die in het Nederlands Dagblad de berichtgeving over euthanasie en 'terminale sedatie' volgt, legt uit dat ook Hindoes tegen ingrepen zijn om het leven te bekorten. Boeiend om kennis van te nemen, al liggen de argumenten mijlenver van die van christenen.

Nederlanders zijn altijd trots geweest op hun openheid, op hun bereidheid alles bespreekbaar te maken. Dit is ook één van de voornaamste redenen geweest waarom het huidige euthanasiebeleid mogelijk werd in Nederland.

De Nijmeegse hoogleraar Crul heeft kans gezien de discussie over levensbeëindiging een interessante wending te geven. Hij constateert dat door verbetering van de kwaliteit van pijnbestrijding, met name door sedatie, ondraaglijk lijden in de stervensfase niet meer nodig is.

Het jachtseizoen op zorgverleners en patiënten die respect hebben voor de mensen en zijn leven, is geopend, signaleert directeur R. Seldenrijk van de Nederlandse Patiëntenvereniging. Hij is niet uit op oorlog, maar als de voorstanders van euthanasie artsen die niet doorverwijzen, willen aanpakken, dan moet de NPV maar in actie komen tegen vermoedens dat euthanasie niet wordt gemeld.

Het Openbaar Ministerie vindt dat terminale sedatie - het 'dempen' van het bewustzijn van terminale patiënten - soms erg op euthanasie lijkt, en wil greep krijgen op die praktijk. De Nederlandse Patiëntenvereniging bepleit dat Justitie elk sterfbed, alle medische beslissingen rondom het levenseinde, onderzoekt. Internist A. Dees ziet daarvoor geen reden. Pijnbestrijding in de laatste levensfase is volkomen normaal medisch handelen, ook als de dood erdoor wordt bespoedigd.

De verwarring steeg ten top na een column van de voorzitter van het college van procureurs-generaal, mr. J.L. de Wijkerslooth, in het blad Oppertuun. Hij wees alleen maar twee lacunes aan in de euthanasieregeling. Dat raakte een gevoelige snaar. Tijd om álle sterfgevallen te toetsen op de zorgvuldigheid van medische beslissingen, vindt de Nederlandse Patiëntenvereniging (NPV).

Wie dacht dat euthanasie in Nederland netjes is geregeld, is de afgelopen maanden bedrogen uitgekomen. Uit onderzoek bleek dat Nederlandse artsen zo'n 3800 keer per jaar een leven beëindigen, een getal dat aanzienlijk hoger ligt dan in andere Europese landen. Bijna de helft hiervan wordt nog steeds niet bij de daarvoor bestemde regionale toetsingscommissies gemeld. Uit angst voor strafvervolging of domweg omdat de arts geen rompslomp wil.

DEN HAAG - Voor het eerst sinds de nieuwe euthanasiewet van kracht is, kwamen de vijf toetsingscommissies gisteren met een rapportage. Het aantal gemelde gevallen van euthanasie blijkt gedaald. De vraag blijft: waarom?

'Ondraaglijk lijden' is een wettelijk eerkende reden voor euthanasie. Maar lijden kan worden verlicht. Door pijnbestrijding en door sedatie: de patint - lichtjes, periodiek of continu - in slaap te houden. Dat is een christelijk verantwoorde behandeling.