Sluiten

Nederlands Dagblad

Dossier: Europese Grondwet - Opinie

De Ierse afwijzing van de herziene versie van de Europese grondwet, het Verdrag van Lissabon, betekent niet per se dat de Europese Unie in crisis is.

Er is geen Verdrag van Lissabon meer. Dat is de samenvatting van de Franse premier Fillon van het duidelijke 'nee' dat de Ierse bevolking heeft laten horen. En zo is de EU opnieuw in een politieke crisis beland, drie jaar nadat de Franse en Nederlandse kiezers de Europese grondwet torpedeerden.

Na urenlang beraad heeft de PvdA-fractie gisteren besloten een referendum voor het nieuwe Europese verdrag niet te steunen. Op zijn geheel eigen wijze deelde fractievoorzitter Jacques Tichelaar de uitkomst van het fractieberaad mee. Er is, zei hij, goed gekeken naar het advies van de Raad van State.

Het nieuwe verdrag voor Europa vergroot de onduidelijkheid over bestuur, controle en opsporing in Europa. Het bestuur van Europa vraagt volgens Paul van Buitenen duidelijke keuzes. Een nieuw referendum kan politici helpen Europa weer op de kaart te zetten.

Ogenschijnlijk is er veel voor het standpunt van de oppositie te zeggen: met zijn beslissing om af te zien van een referendum over het nieuwe Europees verdrag, toont het kabinet zich van zijn bange kant. Als de regering er zo zeker van is, dat de aangebrachte wijzigingen voldoende antwoord bieden op het 'nee' uit 2005, dan kan ze de bevolking toch zelfverzekerd tegemoet treden? Door af te zien van een volksraadpleging wordt de kloof tussen politici en burgers als het om Europa gaat alleen maar groter, vindt de oppositie.

Er komt een nieuw Europees verdrag, dat de plaats inneemt van de door Nederland en Frankrijk in referenda afgewezen Europese grondwet. Hopelijk komt er dan ook een eind aan de in Nederland levende scepsis over de EU. Maar dan moet ook vaker en beter worden getoond wat voor nut de Unie voor ons heeft.

Na een marathonsessie zijn de Europese regeringsleiders zaterdagochtend vroeg dan toch tot overeenstemming gekomen. Er komt een nieuw Europees verdrag dat geen grondwet meer heet, maar inhoudelijk wel veel overeenkomsten kent met de door Frankrijk en Nederland verworpen tekst.

Het eindspel over de Europese grondwet is begonnen. In aanloop naar de Europese top eind deze maand is het een druk verkeer van regeringsleiders tussen de verschillende hoofdsteden.

Niet iedereen zal erbij hebben stilgestaan, maar het was gisteren 'Dag van Europa'. Zevenenvijftig jaar geleden, op 9 mei 1950 sprak de Franse minister van Buitenlandse Zaken Robert Schuman zijn historische rede uit, waarin hij een vorm van Europese integratie bepleitte.

Nederland zoekt bondgenoten in de strijd om een definitieve afwijzing van de Europese grondwet. Maar door te veel haar oor naar de bevolking te laten hangen dreigt de regering steeds meer in het kamp van de eurokritischen terecht te komen. Het vierde kabinet Balkenende speelt hoog spel.

Ogenschijnlijk is er, ruim anderhalf jaar nadat Frankrijk en Nederland de Europese grondwet hebben afgewezen, weinig veranderd. Recent onderzoek geeft aan dat de Nederlandse bevolking het verdrag zoals het er ligt, ook nu zou afwijzen. En de Europese leiders weten nog steeds niet hoe het verder moet. Duitsland is momenteel voorzitter van de Europese Unie.

Een jaar na het overweldigende nee tegen de Europese grondwet, is Nederland terug bij af. Van de soms felle discussies over de toekomst van Europa is weinig meer over. Het campagnegeweld voor de landelijke verkiezingen op 22 november mag dan losgebarsten zijn, Europa is daarin een opvallende afwezige.

Bijna een jaar geleden haalden de Fransen en de Nederlanders de prestigieuze Europese grondwet onderuit. Gisteren kwam de evaluatie hoe het nu verder moet. Voorlopig maar niet. Brussel moet het g-woord maar snel vergeten.

Dat 92 procent van de Urker bevolking tegen de Europese grondwet was, heeft nogal wat teweeggebracht in medialand. Ik ben in mijn hele politieke carrière nog nooit zo vaak benaderd door radio, televisie en schrijvende pers. Deze week zelfs nog door de Sloveense televisie. Het lijkt erop dat we op Urk in één keer gebombardeerd zijn tot grondwetspecialisten.

Referenda leveren altijd een antwoord op, wist de Franse president Mitterand al, maar bijna nooit op de gestelde vraag. Volop reden dus om op je hoede te zijn als politici zo plotseling enthousiast zijn over de volksraadpleging.

Het irriteert me behoorlijk dat er in de media (ook in het Nederlands Dagblad) naar mijn mening een tendens is, waarbij men zegt dat de nee-stemmers tegen de Europese grondwet het 'niet goed begrepen hebben'.

Tony Blair heeft de knoop doorgehakt: het Britse referendum over de Europese grondwet is voorlopig op de plank gelegd. Daarmee heeft uitgerekend de man die bij zijn aantreden in 1997 beloofde dat zijn land een van de leidende spelers in de toekomst van Europa zou worden, de stekker uit het grondwetproject getrokken. Blair schat de kans laag in dat doorgaan met het ratificeren in de overige lidstaten nog een andere kijk op de grondwet zal opleveren.

Als we de bijdrage van dr. Kornelis Mollema in het Nederlands Dagblad van zaterdag 4 juni lezen, kunnen we hieruit opmaken dat er feest wordt gevierd bij de ChristenUnie. Volgens de kop boven het artikel is er echter geen reden voor triomf bij deze partij. Als we verder lezen, dan bekruipt ons het gevoel dat de auteur geen aanhanger is van de ChristenUnie. Niets is minder waar, hij is lid van die partij. Maar dan moet hij toch weten dat de ChristenUnie niet in een overwinningsroes leeft.

Het hoeft gelukkig geen koekoek-één-zang te zijn in de ChristenUnie. Maar toch - waarom leende de heer Veling, als voormalig boegbeeld van de partij, zich voor TV-optredens om met zijn (afwijkende) mening het advies van nieuwe politiek leider te neutraliseren?

Nederland heeft de Europese grondwet verworpen, zoals de ChristenUnie graag wilde. Maar de reactie mag wel wat minder triomfantelijk. De nee-campagne van de ChristenUnie was niet altijd kosjer.

De kruitdampen van woensdagavond waren nauwelijks opgetrokken, of de Tweede Kamer maakte gisteren bijna laconiek de balans op. Het volk heeft gesproken en in grote meerderheid de Europese grondwet afgewezen.

'Europa, zoek je ziel'. Wat is Europa, hoe moet het nu verder - of juist niet verder. In heel Europa worstelen regeringen met de vraag wat na het nee in Frankrijk en Nederland nog over is van het Europese ideaal.

Het massale nee van de Nederlandse bevolking tegen de Europese grondwet is niet zozeer een nee tegen die grondwet als wel een afwijzing van de manier waarop de politieke elite tientallen jaren bezig is geweest de Europese samenwerking vorm te geven. Er dreigt een langdurige periode van stagnatie en besluiteloosheid.

Wat drieëneenhalf jaar geleden begon met de pretentie Europa 'dichter bij de burger te brengen' is gisteren ironisch genoeg vastgelopen in precies het tegendeel daarvan. In de brede waaier van grotendeels tegengestelde motieven die de afgelopen weken vanuit het nee-kamp in stelling werden gebracht, was één gemeenschappelijke rode lijn te ontwaren: wantrouwen jegens een 'politieke elite' die meende vanuit een regenteske ivoren toren het volk wel eventjes een bureaucratisch brouwsel door de strot te kunnen duwen.

De Franse president Chirac heeft de uitslag van het referendum over de Europese grondwet vertaald naar zijn regering. Dat betekende het einde voor zijn trouwe maar bijzonder impopulaire premier Raffarin. Gisteren diende deze zijn onvermijdelijke ontslag in bij de president, die het gretig accepteerde.

De uitslag van de referenda over de nieuwe Europese grondwet raken niet alleen de samenwerking tussen de lidstaten van de Europese Unie. De manier waarop de EU-landen hun samenwerking vormgeven heeft ook gevolgen voor de VS. Hoe minder eensgezindheid in Europa, hoe lastiger het overleg en de samenwerking.

Zegt de Bijbel iets over de Europese grondwet? Of over wat er in Europa allemaal speelt? Volgens publicist Henk P. Medema weet bijna niemand raad met deze functie van de Schrift: het licht van de duisternis scheiden.

De ChristenUnie is toch tegen het fenomeen referendum?

Waarom zou ik op 1 juni gaan stemmen over een verdrag dat er in deze vorm na het Franse 'non' toch niet komt?

Frankrijk heeft het mooie Brusselse servies op de grond laten vallen. De Europese droom ligt voor een deel aan gruzelementen. Maar dat ligt niet alleen aan de Franse burgers. Wekenlang woedde een intens debat in Frankrijk over het ja of nee tegen de Europese Grondwet.

Al even overijld als de uitbreiding van de Europese Unie vindt de meningsvorming over de voorgestelde Europese grondwet plaats. Vandaar de opeenstapeling van misvattingen en uitlatingen, die door een goede en tijdige voorbereiding had kunnen worden voorkomen.

De afgelopen weken is in het Nederlands Dagblad stevig over de Europese grondwet gediscussieerd. De nee-campagne van de ChristenUnie lag daarbij van diverse kanten onder vuur. André Rouvoet reageert. Morgen kunnen de Nederlandse kiezers zich uitspreken over de Europese grondwet. Er zijn voor- en tegenstanders in alle partijen, dus ook in de ChristenUnie.

Het referendum van morgen is een onding. Daarover straks. Maar Europa is geen onding. Integendeel.

Stem tegen de grondwet, dan kan een flexibele Europese Unie zich klaarmaken voor het nieuwe millennium, in plaats van te blijven denken vanuit het oude. De huidige, logge, uniforme Europese Unie is achterhaald, vindt Arnold Poelman.

De verkiezingen voor het Europees Parlement staan het verst bij de burger vandaan, de opkomst is de laagste. En juist Brussel krijgt het meest te vertellen. Ben ik verkeerd voorgelicht als ik lees: 'Het recht van de EU gaat boven het recht van de lidstaten'?

Mijn ervaring is dat we binnen de ChristenUnie elkaar in alle vrede juist de ruimte laten om zelfstandig tot een keuze te komen. Daarbij is de campagne van de ChristenUnie een toonbeeld van evenwichtigheid.

Democratisch is m.i., dat men kan beslissen op grond van feitelijke argumenten en niet gehinderd door talloze keren uitgesproken dezelfde, vaak dreigende reclameboodschappen. Je moet wel behoorlijk sterk zijn om dan nog tegen te durven stemmen.

Een grondwet hoort bij een land als volkenrechtelijke eenheid. Dat is Europa niet.

Lang heb ik getwijfeld wat ik woensdag zal gaan stemmen. Wordt het Rouvoet of Douma?

Nu Frankrijk een 'non' heeft laten horen, is er voor Nederlanders des te meer reden ja te zeggen tegen de Europese grondwet of, liever, het grondwettelijk verdrag. Ik wil nog een poging wagen ChristenUnie-stemmers die twijfelen over de streep te trekken.

De Nederlanders kiezen bij het referendum over de Europese grondwet overmorgen niet alleen voor zichzelf.

Ondanks de verrassend hoge opkomst blijft het nee dat de Fransen gisteren tegen instemming van hun land met het 'Verdrag tot vaststelling van een Grondwet voor Europa' hebben uitgesproken, een 'petit non': 55% is een meerderheid, maar geen grote.

Ik kan mij niet bij enige politieke besluitvorming herinneren, dat vrijwel het gehele kabinet, alsook de meeste parlementsleden persoonlijk de straat op zijn gegaan om met folders en persoonlijke gesprekjes bij 'jan publiek' te bedelen.

Onder de toch al weinige Nederlanders die de tekst van de Europese grondwet hebben gelezen, zullen er nog veel minder zijn geweest die daarbij ook maar het geringste gevoel van opwinding in zich voelden opkomen. Het is een zielloos stuk.

In de ziel van het eens christelijke Europa is een leegte ontstaan. Daar helpt geen grondwet tegen. Maar zelden waren er zoveel mogelijkheden om het evangelie uit te dragen.

Waarom toch die Europese integratie zo negatief benaderen, als wordt het steeds meer een machtsblok. Nooit eerder heeft een groep landen zo intensief samengewerkt - op vrijwillige basis.

Voor, tegen of ik weet het niet: in de dagen tot aan het referendum spreekt een aantal Nederlandse christenen zich in deze rubriek uit over de Europese grondwet.

Wat bepaalt ons stemgedrag? De devaluatie van de euro en mogelijke angst voor Turkije? Dreigen ons huisje, boompje en eurootje in de gevarenzone te komen (Nederlands Dagblad 19 mei)?

Aan de hand van artikelen in de Europese grondwet wil Willem-Jan van Gent aantonen dat de christelijke identiteit daarin beter beschermd wordt dan in onze eigen, nationele grondwet. Daarom stemt hij voor de grondwet van de EU (Nederlands Dagblad 23 mei). Hij vergeet echter de toelichting op de artikelen, die er in het verdrag bij staan.

Laat christenen zich niet druk maken om vermelding van hun traditie of de naam van God in de Europese grondwet. Ze kunnen zich beter vol vertrouwen op de toekomst richten en hun opdracht om een lichtend licht te zijn, in de praktijk brengen.

Tijdens de briefings die voorafgingen aan de bombardementsvluchten op Duitsland in de laatste wereldoorlog werd het zogenaamde 'point of no return' vastgesteld.

Voor, tegen of ik weet het niet: in de dagen tot aan het referendum spreekt een aantal Nederlandse christenen zich in deze rubriek uit over de Europese grondwet.

PvdA-leider Wouter Bos heeft zich in een interview met het Algemeen Dagblad laten verleiden tot een speculatie over een mogelijk Nederlandse afwijzing van de Europese grondwet. Als Nederland vandaag over een week in meerderheid 'nee' stemt, wat moet er dan gebeuren?

Voor, tegen of ik weet het niet: in de dagen tot aan het referendum spreekt een aantal Nederlandse christenen zich in deze rubriek uit over de Europese grondwet.

De discussie in het Nederlands Dagblad over de Europese grondwet laat een grote diversiteit aan opvattingen zien. De één ziet in het verenigd Europa een grote kans die de Heilige Geest geeft, de ander ziet daarin het dichterbij komen van het antichristelijke beest.

Niet alleen in de ChristenUnie zijn er leden die niet achter de 'nee-campagne' van hun leidslieden staan. In de SGP komt dit ook voor.De discussie over de Europese grondwet komt op stoom. Het valt op, dat de meestal zo bedaarde en weloverwogen formulerende politici van de SGP en de ChristenUnie nu zo actief en behoorlijk fel een 'nee-campagne' voeren.

De laatste weken de kranten lezende lijkt het er op of er in Den Haag een wat koortsachtige stemming heerst onder de lieden die graag zien dat het volk op 1 juni ja gaat zeggen tegen de grondwet voor Europa. De peilingen geven tot op heden geen reden tot euforie voor de voorstanders. Hoe zou dat toch komen?

Met teleurstelling zie ik de publieke ja-reacties van vooraanstaande leden van de ChristenUnie in de kolommen van deze krant. Zij zijn niet bij machte geweest hun invloed te doen gelden om de ChristenUnie tot een andere afweging te doen komen.

De essentiële vraag is of de voorgestelde Europese grondwet koerst in de richting van een verenigd Europa, waarbij de autonomie van de lidstaten wordt teruggedrongen, zodat men zou kunnen gaan spreken van de Verenigde Staten van Europa (federalisme).

In zijn column van 14 mei stelt senator Van Middelkoop de vraag wie de eigenaar van Europa is. Welnu, in alle bescheidenheid durf ik hierop een antwoord te geven: de eigenaren van Europa zijn en blijven de lidstaten, ook na aanvaarding van het grondwettelijk verdrag. Immers, het subsidiariteitsbeginsel wordt gehandhaafd en op onderdelen zelfs versterkt, waardoor althans een deel van de Brusselse bureaucratie kan worden ontmanteld.

In de discussie over het referendum over de Europese grondwet is gesteld dat deze grondwet vrijheid van godsdienst biedt. Dat is echter nog maar de vraag.

De kiezer kan zich bij het referendum over de Europese Grondwet op 1 juni afvragen wat hij of zij het zwaarst laat wegen: de Grondwet als een verbetering ten opzichte van de huidige situatie (voor) of de blijvende ongrijpbaarheid van het eenwordingsproces en de Uniestructuur (tegen).

Peter van Dalen heeft voor mij tot nu toe het origineelste argument gevonden om tegen de Europese Grondwet te gaan stemmen (Nederlands Dagblad 6 mei): hij is recalcitrant en daarmee protestant! Zelf ben ik protestant en zeker eigenwijs, maar recalcitrant? Dat gaat me wel wat ver. De inhoudelijke argumenten van Van Dalen vond ik nog minder hout snijden. Een paar voorbeelden.

Voor, tegen of ik weet het niet: in de dagen tot aan het referendum spreekt een aantal 'bekende christelijke Nederlanders' zich in deze rubriek uit over de Europese grondwet.

Het is verbazingwekkend dat de ChristenUnie tegen het Europees Grondwettelijk Verdrag is. In 2001 stemde de partij in Tweede en Eerste Kamer nog nuchter in met het laatste Europese Verdrag van Nice. Hieronder volgen zeven redenen om juist vanuit de principes van de ChristenUnie ook voor het grondwettelijk verdrag te zijn.

Als student politicologie heb ik zojuist mijn stage afgerond in Brussel. Helaas heeft niet iedere Nederlander de mogelijkheid hier enkele maanden rond te lopen. Ik kan u namelijk verzekeren dat Europa vanuit het centrum stukken mooier is dan van buitenaf. Daarom zou ik het fijn vinden als eenieder voor dat hij of zij gaat stemmen, even stilstaat bij wat Europa nu werkelijk is; voordat we een oordeel vellen over de grondwet is het belangrijk even stil te staan bij de geschiedenis van Europa.

De opmerking van premier Balkenende dat een 'nee' tegen de Europese grondwet naïef zou zijn en geen herbezinning meebrengt, geeft aan dat het het geplande referendum een geldverslindende farce is. Over democratie gesproken!

In de reacties op de verschillende meningen over de Europese grondwet zien velen Europa als een monsterachtige superstaat die ons als een opvolger in het rijtje van Napoleon en Hitler de vrijheid die ze heeft gebracht juist zal benemen. En menigeen schroomt niet met behulp van vele bijbelteksten te doen vermoeden dat het hier om de antichrist handelt (Nederlands Dagblad 11 en 12 mei).

In tegenstelling tot Meindert Leerling (Nederlands Dagblad 10 mei) ben ik blij, dat prof. Douma (ND 7 mei) in christelijke kring een ander geluid laat horen over de Europese Grondwet. Ik ben het dan ook niet met Leerling eens dat het heel vreemd zou zijn, als achterban van de ChristenUnie ineens ja te zeggen tegen iets wat zij altijd hebben bestreden.

Als burgers van Nederland wordt ons gevraagd of we kunnen instemmen met de Europese grondwet. De ChristenUnie zegt 'nee', prof. Douma zegt toch maar 'ja', en beide hebben hun argumenten. Voor mij als 'gewoon burger' is het echter de vraag: wat moet je bij zulke ingewikkelde materie met een referendum, en welke consequenties kunnen mogelijk aan de uitslag van het referendum verbonden worden.

Met het artikel van prof. Douma over christenen en de Europese grondwet, ben ik het grotendeels eens. De publicaties van de ChristenUnie hebben ook mij niet overtuigd. Toch vraag ik mij af of prof. Douma en ook de ChristenUnie niet onderschatten dat de lidstaten 'zich ertoe verbinden' de waarden van de Unie gezamenlijk uit te dragen (artikel I-1.2).

Er is maar één echt belangrijk punt aan de orde wat betreft 'de grondwet' van Europa, en het komt mij voor dat prof. J. Douma als christen en intellectueel daar veel te luchtig over doet. Met dat punt bedoel ik de geestelijke identiteit van dit politieke lichaam Europa. De geestelijke koers die is ingezet met de Verlichting, lijkt nu met Europa op volle toeren te gaan draaien, zoals Rouvoet met een scherp ziende blik opmerkt.

In het Nederlands Dagblad van 6 mei vertelt Peter van Dalen ons waarom hij in het referendum over de Europese grondwet 'tegen' gaat stemmen.

Met verbazing las ik het artikel van dr. J. Douma (Nederlands Dagblad 7 mei). Het is bedroevend dat de Bijbel niet aan bod kwam in zijn argumentatie om voor de Europese grondwet te stemmen. Immers, dit is een volstrekt nieuwe situatie in Europa en vraagt toch om een zekere, en vooral bijbelse, doordenking.

De maandelijkse rubriek van prof. Douma is altijd de moeite van het lezen meer dan waard. Douma formuleert helder en zijn argumenten zijn doorgaans scherp. Ook al ben je het niet eens met zijn uiteindelijke conclusie, is het toch interessant van zijn opinie kennis te nemen. In zijn jongste bijdrage (Nederlands Dagblad 7 mei) laat hij weten geen argumenten te hebben straks bij het referendum over de Europese 'Grondwet' Nee te stemmen.

Het referendum voor de Europese Grondwet kan niet zonder inzicht in de financiële ontwikkeling van de EU. De regeringsleiders buigen zich in juni over de EU-begroting. De begroting van de EU is sinds 2002 gestegen van 78 naar 106 miljard euro. De Europese Commissie wil naar 158 miljard euro. Wie zal dat betalen? U en ik.

Toen ik het artikel op de opiniepagina van 26 april begon te lezen, was mijn eerste reactie: is Harry van Bommel ook onder de profeten (1 Sam. 10:11)? Maar verder lezend zag ik dat hier toch de politicus ging spreken, want wat ik verwacht had, een aantal bijbelteksten, bleef uit, uitgezonderd een heenwijzing naar Romeinen 13. Daarom wil ik er wel een aantal noemen. Want wat hier in Europa gebeurt, heeft een sterke profetische uitleg nodig.

Mede dankzij de Europese Unie behoort Nederland tot een van de meest welvarende landen ter wereld. Maar ben ik daarom ook voor de Grondwet waar Nederland op 1 juni over stemt?, vraagt minister Zalm zich af. Ik heb altijd een kritische blik gehad ten opzichte van de Europese Unie.

Europa was even buiten beeld, de gekozen burgemeester stond in de weg. Op de recente Europese top waren evenwel belangwekkende zaken aan de orde. Allereerst de aanpassing van het Stabiliteitspact. Juncker, de minister-president van Luxemburg en voorzitter van de Europese Raad, is geprezen om zijn onderhandelingsbekwaamheid. Het pact is zo veranderd dat de rekkelijken tevreden zijn, alsook de preciezen en de nieuwe toetreders.