Sluiten

Nederlands Dagblad

Dossier: Verschuivingen in de kerk - Noodkreet Henk Jasperse

In dit dossier zijn de reacties opgenomen die naar aanleiding van het vrijplaatsartikel van Henk Jasperse op 27 april 2002 zijn verschenen.

 

De Jasperse-conferentie van het GWG op 23 november was boeiend en stemt tot nadenken. In dit artikel gaat het mij om een achterliggend thema: dat van de onverbondenheid als kenmerk van onze cultuur.

Uit de krant zou men bijna de indruk kunnen krijgen dat de twijfel waaraan sommige predikanten binnen de Gereformeerde erken (vrijgemaakt)schijnen te lijden, specifiek te herleiden zijn tot de hedendaagse geschiedenis van deze kerken.Misschien is het goed om deze stelling te ontkennen. Het verschijnsel doet zich kerkenbreed voor.

EDE - In het overdragen van geloof is het belangrijk dat we niet 'het grote verhaal' in één keer proberen te slijten. ,,We moeten kernen van de belijdenis doorgeven. Tegenwoordig gaat het om stukjes, om fragmenten. Als we duidelijke kernpunten proberen door te geven van het geloof, kunnen we bij elkaar het geheel zichtbaar maken en daarmee een verbinding maken naar het gewone leven.''

Wat moet een postmoderne mens doen om iets van God te ervaren? Dat lijkt mij de kernvraag rond de figuur Jasperse.

Het 'Jasperse-debat', een conferentie over de betekenis van het evangelie voor postmoderne mensen, afgelopen zaterdag georganiseerd door het Gereformeerd Wetenschappelijk Genootschap, weerspiegelde in meer dan een opzicht de desoriëntatie onder orthodox-gereformeerde mensen die de Jasperse-discussie in het Nederlands Dagblad naar boven haalde. Het probleem werd niet helder, mensen bereikten elkaar nauwelijks en meermalen was er de roep om veiligheid.

AMSTERDAM - Samen de woestijn in en dan alle aankoeksels loslaten, alle aangegroeide, vastgeroeste eigenaardigheden. En dan luisteren naar God, naar grote, maar vooral naar de kleine verhalen uit de Bijbel. Dat ideaal hield de Kamper hoogleraar Mees te Velde zaterdag de deelnemers aan het Jasperse Debat voor ogen.

Henk Jasperse was de naam. Eind april, begin mei op ieders lippen na een geruchtmakend artikel in het Nederlands Dagblad onder de kop: 'Wat geloof ik en waar ben ik veilig?' Was het een hype, die ook weer overwaaide, of een noodkreet, die alle - postmoderne - christenen raakt en dus als een veenbrand door woedt? Vandaag buigt een congres zich over de vragen die Jasperse opwierp. Een balans.

ZWOLLE - Vrijgemaakt-gereformeerden hebben het gereformeerde tijdperk verlaten. Velen voelen zich ,,eerder christelijk dan gereformeerd. We betreden een post-gereformeerd tijdperk'', aldus dr. S. de Marie zaterdag tijdens de najaarsvergadering van de vrijgemaakt-gereformeerde vereniging Reformanda in Zwolle.

ZWOLLE - De vereniging van vrijgemaakt-gereformeerde academici wil het zogeheten Jasperse-debat voortzetten. Op zaterdagmiddag 23 november besteedt ze er in de Amsterdamse Posthoornkerk haar najaarsconferentie aan.

ROTTERDAM - 'Wat is er onder vrijgemaakten aan de hand?' De discussie die zich eerder dit jaar in het Nederlands Dagblad ontspon na een ingezonden brievenreeks van de (onder pseudoniem publicerende) vrijgemaakt-gereformeerde predikant Henk Jasperse, krijgt een vervolg in het jongste nummer van Konstekstueel, 'tijdschrift voor gereformeerd belijden nù'.

In het Nederlands Dagblad van 9 juli reageert Rien Rouw op mijn ingezonden brief (29 juni), waarvoor mijn vriendelijke dank. Wie is eigenaar van de kerk? En kun je mensen eigenaar van de kerk noemen? Zijn antwoord komt (samengevat) hierop neer: Christus geeft de kerk aan alle leden in bruikleen; Hij is Eigenaar en alle kerkleden zijn rentmeesters. Bij dit antwoord en bij de gegeven toelichting wil ik enkele kanttekeningen plaatsen.

De kerk is inderdaad het eigendom van Jezus Christus en niet van mensen. Maar dat betekent tegelijkertijd dat zij ook niet van de mensen is die de regels voor het kerkelijk samenleven hebben bedacht, noch van de mensen die zich daar nu wel bij voelen. Het is cruciaal om te onderscheiden tussen de kerk als altijd blijvende structuur en de concrete menselijke vormgeving daarvan in een bepaalde tijd en op een bepaalde plaats. Drs. Rien Rouw reageert op een ingezonden van B.P. Hagens n.a.v. zijn artikel 'Kerk-zijn vraagt om aansprekende vormen'.

BARNEVELD - Het als noodkreet bedoelde artikel 'Wat geloof ik en waar ben ik veilig?' van 'Henk Jasperse' heeft niet alleen twee maanden lang de kolommen van het Nederlands Dagblad en van kerkbladen gevuld, ook op het grondvlak van de Gereformeerde Kerken (vrijgemaakt) leidde de onder schuilnaam aangedragen problematiek tot gespreksstof.

De kerk als instituut is te weinig meegegroeid met haar leden en dat geeft gevoelens van vervreemding. Daarom moet het worden toegejuicht dat lokale gemeenten meer invloed krijgen op onder meer de invulling van de kerkdiensten. Want, aldus Rien Rouw ( ND26 juni), kerkleden zullen zich ,,meer eigenaar gaan voelen van de gemeente.

In de Jasperse-discussie ging het vooral over persoonlijk geloof en minder over het instituut waarin dat geloof wordt beleefd: de kerk. In onze maatschappij zijn leden en instituties als kerken, scholen en verenigingen uit elkaar gegroeid. De nadruk is meer komen te liggen op persoonlijke verantwoordelijkheid, op het individu dat rechtstreeks voor God staat. Dat vraagt om andere vormen in het kerkelijk leven dan nu veelal gebruikelijk zijn.

Onder de kop Samen verder komen met 'Jasperse' vat Koert van Bekkum in de krant van 15 juni de 'Jasperse-discussie' samen. Hij wijst daarin op de identiteitscrisis waarin onder andere de Gereformeerde Kerken (vrijgemaakt) verkeren: 'Deuren en ramen staan open, maar hoe doe je dat nu, samen geloven in de wereld?' Ik herken veel van zijn analyse. Maar ik vroeg me af: wie help je hiermee?

'Wat geloof ik en waar ben ik veilig?' Onder die titel verscheen in de krant van zaterdag 27 april een verhaal onder het pseudoniem 'Henk Jasperse'. Jasperse schreef indringend over de invloed van de postmoderne schemering op zijn geloof en dat van veel anderen.

'Tijdgeest knaagt aan de Zuil van Schilder', kopte Trouw op 24 mei. Het artikel geeft weer wat er aan de hand is in de Gereformeerde Kerken (vrijgemaakt) en wat daarover in de pers geschreven wordt. Misschien wel meer dan zich ervan bewust te zijn, slaan de schrijvers van het artikel in Trouw de spijker op z'n kop, meent missionair predikant Jacob Glas.

Er is in de krant een strijd aan de gang over 'de leer' en 'de Heer'. Daarbij worden in mijn ogen steeds twee zaken door elkaar gehaald. De mensen van 'de leer' beschuldigen de mensen van 'de Heer' dat ze de 'de leer' niet serieus zouden nemen en de mensen van 'de Heer' beschuldigen de mensen van 'de leer' dat ze 'de Heer' niet genoeg in de praktijk brengen.

Vier theologen uit verschillende kerken zijn niet ondersteboven van wat hun vrijgemaakte collega 'Henk Jasperse' op tafel heeft gelegd via het Nederlands Dagblad.

Afgelopen zondag hadden we in Amersfoort-Oost in zeker opzicht in een oecumenische dienst in de Gereformeerde Kerk (vrijgemaakt).

'Schuldbelijdenis en terugkeer nodig.' Onder deze titel plaatste plaatste S. de Marie, namens bestuur en redactie van Reformanda, een oproep tot schuldbelijdenis en terugkeer naar het fundament van apostelen en profeten (Nederlands Dagblad, 25 mei).

In de weken rondom Pinksteren doen in veel kerken jongeren belijdenis van hun geloof. In een tijd waarin veel twijfel en verwarring heerst, zoals de 'Jasperse-discussie' in deze krant laat zien, gebeurt er ook zoveel moois. Duizenden jongeren die hun geloof in de God van hemel en aarde belijden. Stuk voor stuk zondaren die zich naar Christus toekeren en hun houvast bij Hem zoeken. Zien we nog die wonderen van het 'gewone', vraagt de Edese predikant Jan Wesseling zich af.

Jammer vind ik de opstelling van Reformanda inzake 'kerkelijke veiligheid', uitgedragen door S. de Marie in het Nederlands Dagblad van zaterdag 25 mei.

Hoe krijgen we weer verbinding met God? Hoe leren we opnieuw Hem te verstaan, temidden van een postmodern leven? Volgens Jack Barentsen begint dat bij opnieuw leren luisteren. Een luisteren waar God ons vanaf de schepping al toe roept. Jack Barentsen was tot voor kort zendingsvoorganger in Landgraaf en Maastricht en is nu docent Nieuwe Testament en gemeentewerk op het Bijbel Instituut België in Heverlee.

Het verslag van het gesprek met vier voorgangers van de Geref. Kerken (vrijgemaakt) over de twijfels m.b.t. de gereformeerde leer bij een voorganger (Henk Jasperse) heeft ons verbijsterd.

En terwijl de synodeleden bijeenwaren om te vergaderen over allerlei belangwekkende onderwerpen stond er opeens een artikel van Henk Jasperse in het Nederlands Dagblad. Het vulde de gehele vrijgemaakte gemeente.

Ik ben een collega van Henk Jasperse, dominee dus. Dienaar des Woords, zei mijn opa vroeger, plechtig. Zeg maar gewoon predikant, zei mijn generatie. Voorganger, heet het intussen, want dat klinkt nog dichterbij.

Hebben wij er goed aan gedaan het verhaal te publiceren van een predikant, die onder het pseudoniem Henk Jasperse uitdrukking gaf aan zijn worsteling met 'oude gereformeerde waarheden', die door hem als leeg en niet relevant worden ervaren?

Een ongekende stroom reacties kwam los na het artikel van ds. Henk Jasperse, drie weken geleden in het Nederlands Dagblad. Veel lezers herkenden wat hij op tafel legde: Ben ik veilig in de kerk als ik vragen wil stellen? Zijn we niet veel te druk met binnenkerkelijke kwesties?

'Wat geloof ik en waar ben ik veilig?' Iets minder dan 1500 woorden waren het. Wat ze hebben opgeroepen, kan ik niet meer overzien. Al snel ben ik de tel kwijtgeraakt van het aantal reacties. Het is werkelijk onmogelijk om erop in te gaan. Vooral van de vaak ontroerende persoonlijke brieven en email spijt me dat. Het is niet anders. Ik ben ook maar een mens.

Toen ik dat verhaal las van ds. Jasperse dacht ik: 'Daar heb je er weer zo een'. Het herinnerde me aan het boekje van mijn oude hoogleraar, dat helemaal over de moeilijkheden ging die sommige mensen hebben om te geloven. Het schijnt iets met hun karakter en aanleg te maken te hebben. Goed boekje hoor, ondanks het feit dat sommigen mijn hoogleraar vrijzinnig noemden.

Het artikel van Henk Jasperse heeft een overstelpend aantal reacties opgeleverd.

Het artikel van Henk Jasperse roept herkenning op. Zo beginnen veel reacties en dus ook die van Gert van 't Hof, lid van de Gereformeerde Kerk (vrijgemaakt) van Amsterdam-Centrum, van beroep natuurwetenschappelijk medewerker en 34 jaar oud. Toch worden volgens hem in veel reacties oplossingen aangedragen die weinig met de kern van het betoog van Jasperse te maken hebben. Van 't Hof geeft aan wat hij in de reacties heeft gemist en komt met suggesties hoe verder te komen.

In een van de reacties op het stuk van de predikant die achter het pseudoniem 'Jasperse' schuil gaat, staat te lezen dat hij in de krant niet zo mocht schrijven als hij deed. Hij heeft immers bij zijn bevestiging tot gereformeerd predikant zijn belofte gegeven om achter de gereformeerde belijdenis te staan, terwijl hij nu in de krant dingen schrijft die daarmee in strijd komen.

Ook ik ben geschrokken van het artikel van Henk Jasperse. Natuurlijk, ik wist wel, dat het postmodernisme onze kerken was binnengedrongen. Maar een herder, die zelf een dwalend schaap blijkt te zijn, dat is erg. Voor hemzelf en voor de kudde. En zoals bij elke zonde zit ook hierin een element van slachtoffer zijn èn een element van schuld.

Hoe preken wij en hoe leven wij, vragen de predikanten Douma en Smit naar aanleiding van het artikel van Henk Jasperse.

Ook bij mij riep het stuk van 'Henk Jasperse' veel op. Ik ben geen dertiger, maar een emerituspredikant, niet opgegroeid met vrijgemaakt gedachtegoed, maar in een behoudende christelijke gereformeerde kerk.

De vragen die Henk Jasperse stelt en de onzekerheid die erin doorklinkt, herken ik als vragen die ook bij mij wel eens opkomen en die volgens mij van alle tijden zijn. Zekerheden die geen zekerheden blijken of schijnen te zijn, zijn achteraf vaak het bouwen op gedachten of meningen van mensen.

Als jonge christen voel ik mij zeer aangesproken door het artikel van Henk Jasperse. Tegelijk werd ik er echter ook erg verdrietig van.

Gisteren schreven we over Christus en de gemeenschap met Hem als een relevant antwoord op postmoderne vragen. We riepen op tot hernieuwde concentratie op Christus Jezus.

'Wie verwoordt het evangelie voor ons?' Die vraag vraagt om een antwoord. En dat antwoord moet uit het Woord komen!

Het artikel van onze collega 'Henk Jasperse' in het Nederlands Dagblad van afgelopen zaterdag heeft ons diep geraakt.

Vertel me oude gereformeerde waarheden en ik verveel me. Een voor mij schokkende zin in de noodkreet van 'Henk Jasperse'. Het zou nog wel meevallen als hij met 'oude gereformeerde waarheden' bedoelde: een al te strak systeem waarin het evangelie bekneld raakt. Maar hij schrijft ook over de gereformeerde variant van het christelijk geloof en zegt daar onomwonden van: we... kunnen niet meer dan de dood constateren.

Beste Henk Jaspers,
Ik ben net genezen van een zware depressie. Het postmodernisme had mij ook te pakken. Ik heb het afgelopen jaar de kracht van de groep ontdekt: mijn medepatiënten, mijn lieve vrouw & kids, de gemeente, de school: wat een reacties van leerlingen (ik kan de brieven niet met droge ogen lezen! Nog bedankt jongelui, collega's, buren. De Here heeft ons aan elkaar gegeven. Wat heb ik de kracht van de geloofsgemeenschap gevoeld.)

Het artikel van Henk Jasperse in de rubriek 'Vrijplaats' van afgelopen zaterdag heeft mij geschokt. De auteur vraagt om veiligheid in de kerk. Hij klaagt erover dat hij met het uiten van zijn twijfels geen luisterend oor vindt in de Gereformeerde Kerken (vrijgemaakt). En dat deze kerken hem dreigen te laten vallen als hij zich niet conformeert aan het 'oude verhaal'.

'Henk Jasperse' weet de lezer wel aan het denken te zetten: indringend en aangrijpend verwoordt hij zijn desoriëntatie. 'Maar wie spreekt het woord van God, dat balsem is voor de ziel...'? 'Wie wijst postmoderne mensen de plek waar ze echt veilig kunnen zijn?'

Er schijnen mensen te zijn die verlangen naar 'postmodern' christen zijn. Ze zijn waargenomen in Amerika door Christianity Today en ook in Nederland door het ND van zaterdag 6 april.