Sluiten

Nederlands Dagblad

Dossier: Verschuivingen in de kerk - 2e Kerkdienst

BARNEVELD - Veel kerken namen de afgelopen jaren initiatieven om de tweede dienst nieuw leven in te blazen. Vaak niet met meer bezoekers tot gevolg.

In erediensten moet meer ruimte komen voor de respons van kerkgangers, schreef Rolf Robbe (Nederlands Dagblad 23 oktober).

Guus Borger en Jan Gooijer laten in het Nederlands Dagblad van 10 en 13 mei de waarde van de leerdienst zien en bepleiten een nieuwe leerdienst die meer aansluit bij de vragen van tegenwoordig. Erik Koning denkt mee.

De zorgen van G.J. Borger en J. Gooijer over de leerdienst (Nederlands Dagblad 10 en 13 mei) deel ik volkomen.

Ik las met belangstelling de twee artikelen over de tweede kerkdienst.

De tweede kerkdienst op zondag is ooit bedoeld als leerdienst. Samen leren als gemeente is nog steeds van belang, ook in de kerk. Maar dan moet het wel gaan om vragen, en vooral om antwoorden, die er vandaag toe doen.

Het bezoek aan de tweede dienst in het orthodoxe deel van de protestantse kerken loopt vrijwel overal terug, soms met een schrikbarende snelheid. In het eerste van een serie van twee artikelen wordt ingegaan op de vraag of en waarom er energie in moet worden gestoken om deze dienst te 'redden'.

Bij ons thuis werd de zondag in ere gehouden. Zo herinner ik me nog goed dat het een discussiepunt was of mijn vier zussen op zondag mochten breien. Die discussie werd destijds z&243; beslecht, dat dat inderdaad mocht - mits mijn zussen bereid waren om alle steken die op zondag waren gezet, naderhand weer te ontrafelen. Velen in onze omgeving vonden dit maar wreed.

Is de tweede kerkdienst op zondag iets extra's, uitgevonden in Hervormingstijd? Die indruk krijg je wel bij veel discussies over dit onderwerp. Blijkt het nu een vooruitgang te wezen, waar ze die tweede dienst hebben afgeschaft?

Ook ik vind het zeer bedroevend in mijn eigen gemeente (christelijk-gereformeerd) te moeten constateren dat de (middag-) diensten steeds slechter worden bezocht.

Bij de ingezondens over de tweede kerkdienst moet ik denken aan de diensten die ik een paar weken geleden mocht meemaken in de Geraya Bethani Church in Jakarta. (Ik was daar terecht gekomen doordat ik een reis naar Jakarta aangeboden had gekregen van een Indonesische vrouw, en we logeerden bij een christelijk gezin.)

Het was tijdens een vergadering van predikanten van de zogenaamde 'Dopperkerken' in Zuid-Afrika, alweer een jaar of wat geleden. Ik mocht, als predikant van die Vrye Gereformeerde Kerk, deze maandelijkse vergaderingen ook bijwonen. Het ging dit keer over het al dan niet houden van een tweede kerkdienst op zondag.

Het moet half september 1974 zijn geweest. Ik had een groot tentamen moeten doen en weinig vakantie gehad. Er was nog tijd over voor een klein reisje naar Denemarken om even de gedachten te verzetten voor de colleges weer begonnen. De rugzak was gauw gepakt, en ik koos een strategische positie bij de uitvalsweg van Groningen naar Nieuweschans.

'Er zijn nog veel andere dingen die Jezus gedaan heeft; als die één voor één beschreven werden, dan zou, naar ik meen, de wereld zelf de boeken die geschreven werden, niet kunnen bevatten.'

In een artikel en de brieven in het Nederlands Dagblad over de tweede kerkdienst lezen we onder andere, dat de tweede dienst niet oorspronkelijk is, en de invulling daarvan uit een tijd komt welke thans niet relevant is.

BARNEVELD - In de gereformeerde gezindte lopen de meningen over de toekomst van de tweede kerkdienst nogal uiteen. ,,Niet afschaffen, er is juist een enorme behoefte aan'', zegt de ene predikant enthousiast. ,,Het bloedt dood, we gaan er binnenkort mee stoppen'', zegt de ander gelaten.

Toen ik vanmorgen de krant las en, op de kerkpagina het nieuws staan: 'Aan één kerkdienst heb ik genoeg' (Nederlands Dagblad 23 juni). Ja, voor veel mensen klopt dat. Maar de andere kant van de medaille besef ik ook heel goed, dat dat beslist niet het geval is.

Meneer of mevrouw Soeters uit Driebergen zegt met stelligheid dat Nederland het enige land is waar 's zondags twee diensten worden gehouden (Nederlands Dagblad 24 juni).

De overstap van twee kerkdiensten naar één per zondag heeft altijd iets treurigs. Wat eeuwenlang in stand gehouden is, wordt prijsgegeven. Geef daar maar eens een positieve draai aan. Veel evangelische gemeenten staan er anders tegenover. Zij hebben nooit een stap terug gedaan, ook al houden ze maar één keer kerk op zondag.

Kerkeraden en gemeenten hebben, denk ik, al jaren geen inspirerende visie op de tweede kerkdienst en de liturgie hierin. (Zie het bericht onder de kop 'Onderzoek bezoek middagdienst', waarin melding wordt gemaakt van het onderzoek dat de classis Enschede van de Gereformeerde Kerk (vrijgemaakt) hiernaar gaat doen.) Het lijkt mij dat de tijd is aangebroken om ons af te vragen: 'moet het anders?' Juist als het gaat om de middagdienst, waarin veelal uit de catechismus wordt gepreekt.

Eindeloos kun je er over praten, zoals ook nu weer in onze krant. En elke keer denk ik: waar maakt men zich druk over?

BARNEVELD - De belangstelling voor de tweede dienst op zondag loopt terug. Maar waarom dat zo is, valt moeilijk te ontdekken. Als predikanten naar de redenen vragen, horen ze steeds vaker: 'Ik heb aan één dienst genoeg'. De tweede dienst zou het voedsel van de eerste dienst wegspoelen. ,,Dat is niet altijd een smoes'', denkt ds. F.R. Bruintjes van de Nederlands Gereformeerde Kerk te Kampen. ,,Sommigen menen dat echt.''

BARNEVELD - De tweede dienst op zondag is in de zestiende eeuw in Nederland ingevoerd om het kerkvolk van ,,hun onnozelheid'' te verlossen. ,,Het hele volk moest de gereformeerde leer worden bijgebracht'', zegt kerkhistoricus prof. W. van 't Spijker over het ontstaan van de middagdiensten.