Sluiten

Nederlands Dagblad

Dossier: Het werk van de Geest - Opinie

Pinksteren is misschien wel het meest confronterende heilsfeit dat de kerk viert. Met Pinksteren pakt God het initiatief terug.

Het is zondag Pinksteren. Waarom ervaar ik maar zo weinig van de Geest? Er zal vast van alles aan mij mankeren. Of kijk ik vooral verkeerd?

Wie de kerkelijke agenda van activiteiten, conferenties en boekaanbiedingen van de afgelopen anderhalf jaar nog eens overziet, kan er niet omheen. Het gesprek over 'meer van de Geest' is over zijn hoogtepunt heen.

Morgen viert de christelijke kerk Pinksteren: het feest van de uitstorting van de Heilige Geest. Die viering heeft de neiging een wat uitbundiger karakter te hebben dan die van andere grote heilsgebeurtenissen als Kerst en Pasen.

Tijdens een Alphacursus zei een deelnemer: 'Ik vind de Geest maar een vaag typetje'. Maar ook in de kerkdiensten begint menige pinksterpreek met de verzuchting dat Pinksteren toch wel het minst (tot de verbeelding) sprekende en concrete christelijke feest is. Voor de kinderen het moeilijkste feest.

Het onderwerp gebed en genezing is in christelijke kring een even hachelijk als onmisbaar thema. Waar het aan de orde komt, zowel binnen als buiten de kerk, gebeurt er wat met de betrokkenen.

Regelmatig wordt in christelijke kring, en ook in deze krant, gediscussieerd over ziekte en genezing. Aanleiding is vaak het werk van gebedsgenezers zoals Jan Zijlstra, T.B. Joshua en Victor Emenike. Een Bijbeltekst die veel gebruikt wordt, is Jakobus 5:14-16 over de ziekenzalving. Maar wat staat daar nu precies? Martha Sebens, Kamper docent vooropleiding Grieks en Latijn, verzorgde daarover deze week een minicollege.

In de discussie over ziekte en genezing wordt de ziekenzalving uit de brief van Jakobus nogal eens aangehaald. 'De Here zal de zieke gezond maken en doen opstaan.' Dat is Zijn belofte; wat dat gezond maken en opstaan ook mag zijn. Soms lichamelijk; zo niet, dan altijd innerlijk.

In de discussie over ziekte en genezing moeten we niet vergeten dat we vandaag leven in het tijdperk van de Geest. God werkt nu door Hem, maar het volmaakte bereiken we nog niet.

De opmerkingen van de nieuwe voorzitter van Gereformeerde Bond, ds. H.J. Lam, over evangelisch denken, het zingen van psalmen en de vrouw in het ambt, zijn ‘achteruitstrevende praat’. In de studieweek voor theologiestudenten had hij beter kunnen spreken over de wijze waarop de Heilige Geest in deze boze wereld baan breekt.

In het Nederlands Dagblad van 28 december schreef drs. Van den Brink een artikel over profetie met verwijzing naar de apostolische vaders.

In het Nederlands Dagblad van 22 december las ik met meer dan grote belangstelling het artikel Profetien moeten tot opbouw van de gemeente zijn van Elise van Rietschoten-Vrij. Helaas ben ik genoodzaakt enkele (kritische) kanttekeningen te plaatsen bij dit artikel.

Een laatste bijdrage van mijn kant aan de discussie over profetie.

Daar zaten ze met z'n drieën, dinsdagavond bij de tweede Duitse tv-zender: twee astrologen en een heuse, geregistreerde waarzegster. Alle drie integere mensen, er niet op uit op mensen voor de gek te houden. En alle drie kwamen ze met verifieerbare staaltjes van toekomst voorspellen.

Op de bijdrage van ds. Mudde aan de bezinning op de gave van profetie (ND 16 december) hebben o.a. drs. Th.J. Havinga (ND 20 december) en drs. B.R. Steenbergen (vandaag) gereageerd. Zij kunnen zich niet vinden in het onderscheid dat hij maakt tussen Woordopenbaring en profetische levensleiding. Naar zijn mening zijn ze daar wel heel gauw klaar mee.

Op deze maandag, midden tussen de viering van Hemelvaart en Pinksteren, wil ik aandacht vragen voor de 'lange adem' van de Geest. Ik kwam op die gedachte omdat ik onze eigen tijd ervaar als kortademig.

In het christendom in Nederland vindt de laatste jaren een algehele verschuiving plaats. Vrijzinnigen mikken weer op spiritualiteit, orthodoxe protestanten hechten ineens grote waarde aan geloofsbeleving en evangelischen neigen naar een meer charismatisch christendom. Deze verschuiving gaat her en der gepaard met stevig debat en gevoelens van vervreemding. Des te opvallender is het dat de vrijgemaakt-gereformeerde werkgroep Gods Geest werkt deze week aankondigde te stoppen met haar activiteiten. Nu er onder gereformeerden meer aandacht is gekomen voor de Heilige Geest, wil de werkgroep niet apart blijven staan, maar de voorrang geven aan de eenheid tussen gelovigen.

Het artikel van ds. Dick Westerkamp in de krant van 1 mei (Bijbelse gaven gelden ook nu') is volgens zijn collega's Van Benthem en De Vries 'verhelderend omdat het eerlijk is, maar ook ontdekkend'. Duidelijk aanwijsbaar is volgens hen een sterke aandrang om de gelovigen van vandaag op eenzelfde peil te brengen als de apostelen en zelfs Christus. Bovendien komen de ingevingen van gelovigen op eenzelfde niveau te staan als Gods Woord en krijgen ze eenzelfde gezag.

In het Nederlands Dagblad van 12 april hadden de predikanten Van Benthem en de Vries kritische vragen gesteld over het bijbelgebruik bij de New Wine-beweging. Ds. Westerkamp gaat daar in een artikel in het ND van 1 mei op in en probeert aan te tonen dat het bijbelgebruik betreffende bijbelse gaven toch correct is.

De predikanten Van Benthem en De Vries hebben in de discussie over 'charismatisch en gereformeerd' kritische vragen gesteld over het bijbelgebruik dat dat ze bij de New Wine-beweging bespeuren (Nederlands Dagblad 12 april). In onderstaand artikel een reactie van ds. D. Westerkamp.

In de discussie tussen ds. W. Wierenga en ds. D. Westerkamp (Nederland Dagblad resp. 6 en 8 april) valt het op dat Westerkamp zich vooral richt op wat Wierenga zegt over spreken in tongen dan wel klanktaal. De kern van het verschil tussen charismatisch en gereformeerd is volgens Wierenga echter het verschillend bijbelgebruik. Zijn verhaal over klanktaal was alleen een illustratie daarvan.

Gereformeerd en charismatisch kunnen wel harmonisch samengaan. Maar dan moet je geen karikaturen van elkaars standpunt maken. Klanktaal als bewijs van doop met de Geest is niet een opvatting van 'de charismatische beweging', maar van de Pinksterbeweging. De charismatische beweging binnen de kerken neemt daar juist afstand van.

Het bijbelgebruik van de charismatischen is voor gereformeerden een blokkade voor een harmonisch samenleven met deze beweging. Bevelen, beloften en verschijnselen die je de Bijbel tegenkomt, kun je niet zomaar toepassen op vandaag.

Het moet mogelijk zijn een invalshoek te vinden waarbij de tegenstelling die gezien wordt tussen charismatische vernieuwing en gereformeerd kerk zijn eindelijk eens wordt overwonnen. Beginnen bij de Persoon van de Heilige Geest. Hij is dé samenbindende kracht tussen christenen.

De Heilige Geest is niet gekomen om voor ons een medium van religieuze ervaring te zijn. En ook niet alleen om ons Zijn vrucht en Zijn gaven te geven. De Geest is op aarde gekomen om een krachtig getuigenis te vormen van Jezus en die gekruisigd. Dat evangelie moet iedereen kennen.

Zoals aangekondigd in het Nederlands Dagblad van 22 februari komt er een vervolg op het boek Meer dan genoeg, getiteld Geestrijk leven. Volgens een van de tien auteurs, allen - naar ik aanneem - weer uit de vrijgemaakte- en christelijk gereformeerde kerken, moeten we dit tweede boek bekijken als een aanvulling op wat eerder geschreven is over de charismatische vernieuwing.

Anders dan Willem Boerma schrijft (Nederlands Dagblad, 17 februari), is de theologie van Augustinus medeverantwoordelijk voor de veronachtzaming van de heilige Geest. Aldus dr. Alco Meesters in een dupliek.

In het interview met Robert Menzies (Nederlands Dagblad, 16 februari) wordt bijna de indruk gewekt dat Paulus en Lucas niet door dezelfde Geest tot hetzelfde Lichaam, waarvan de Heer Jezus het Hoofd is, gedoopt zijn. Robert Menzies heeft het over de bril van Paulus.

Waar de vorige week gepromoveerde ds. Alco Meesters de Heilige Geest als 'band van de liefde tussen de Vader en de Zoon' noemt, vertelt hij maar het halve verhaal.

Zorgvuldige lezing en afweging van Schriftgedeelten levert tal van signalen op die laten zien dat Paulus het spreken in tongen en het extatisch profetisme, dat niet openstaat voor toetsing, systematisch relativeert en terugdringt.

Naar aanleiding van de discussie over gaven van de Geest wil ik twee opmerkingen maken.

Drs. R.J.A. Doornenbal geeft in het Nederlands Dagblad van 14 januari goede argumenten om de vragen die er zijn rond de gaven van de Geest op een grondige en open manier te benaderen. Ik wil iets zegggen over de plek waar de gaven hun plaats en uitwerking dienen te vinden, ongeacht welke exegetische uitleg je bij de geestesgaven geeft: namelijk in de gemeente.

In het Nederlands Dagblad van zaterdag 14 januari schrijft drs. R.J. Doornenbal een artikel over de gaven van de Geest. Zijn stelling is dat er op dit punt geen strijd moet zijn onder christenen, maar studie.

Het artikel 'Uitgedaagd door Micha' in het Nederlands Dagblad van 6 januari eindigt met de zinsnede dat er een gerucht gaat dat een kleine groep Nederlanders van 2006 een Micah Challenge jaar willen maken.

Het onderwerp 'gaven van de Geest' lijkt vooral strijdbare artikelen op te leveren. Waarom niet liever gekozen voor studie en zorgvuldige argumentatie? Daar ontbreekt het nog te veel aan.

Dr. W. van Vlastuin ziet de charismatische theologie als de grootste bedreiging van de kerk in Nederland. Volgens W. Lindhout loopt Van Vlastuin het gevaar met het (bubbel)badwater ook het kind weg te gooien

Dr. W. van Vlastuin, docent aan de hersteld-hervormde predikantenopleiding aan de VU, is ernstig verontrust over het ontwakende charismatische elan onder gereformeerden binnen en buiten de PKN (Nederlands Dagblad 7 januari).

Ligt de toekomst van de kerk in kleine kernen van toegewijde gelovigen? Of zoekt de Heilige Geest zondige mensenharten op, om daarin te gaan wonen? Onderzoekers zijn van mening dat de toekomst van de kerk ligt in kleine kernen van toegewijde gelovigen (Nederlands Dagblad 2 januari, pagina 2) Is hier sprake van een self-fulfilling prophecy?

Een beetje flauw was het wel. Twee van de beste jongens uit de klas die niet mee wilden doen aan een symposium over de Geest omdat alles toch al vaststond. Intussen keerden ze niet met dit statement in zichzelf, maar zochten ze de krant. En ze hadden natuurlijk gelijk. Wie vandaag de dag wil praten over de Geest moet wel de charismatische kant uit, of dat nu via een gereformeerd spoor is, of in een evangelisch werkverband of in een theologisch charismatisch werkgezelschap. Het moet en het zal over de charismata, de genadegaven van de Geest, gaan.

In zijn artikel over de evangelicalisering van de gereformeerde wereld en de les van '1905' (bijlage ZoZ 10 september) schrijft Koert van Bekkum ook over het 'zware geschut' waarmee ik het boek van ds. Gert Hutten Verrast door de Geest onthaalde. Ik voel mij gedrongen het beeld dat hij van mijn opstelling schetst, bij te stellen.

Wie de discussie over 'Gods Geest werkt' een beetje volgt, kan al snel het idee krijgen dat er keuze moet worden gemaakt tussen twee waarheden. Daarbij probeert zowel de een als de ander vooral zijn eigen zienswijze te onderbouwen en voor te houden aan anderen. De Bijbel laat echter zien dat er veel verschil is in mensen, zowel in gaven als in geloofsgroei.

Ik vind het prachtig dat er een werkgroep bestaat onder de naam 'Gods Geest Werkt', omdat er binnen bepaalde kerken weinig kennis bestaat over de Geest van God.

In een schoolkrant van een behoudende christelijke (gereformeerde) scholengemeenschap werd onlangs in een interview met een docent teruggeblikt op een Grote Avond van de leerlingenvereniging. Die was door hufterig gedrag - spreekkoren, geschreeuw, drankgebruik - zo tumultueus verlopen dat de vraag werd gesteld of het zo nog wel langer kon.

Ds. Bottenbley wil niet weten van het door God gewilde dopen van de kinderen van de christenen. Volgens de belijdenis ook zeer velen op de conferentie van 'Gods Geest Werkt' in Zwolle (Nederlands Dagblad 4 april) is hij daardoor een ernstig dwalende gids.

Piet Versteegt (Nederlands Dagblad 1 april) verwoordt de mening van een groot aantal leden in de vrijgemaakte kerken over de activiteiten van de werkgroep Gods Geest Werkt. Er lijkt een tweedeling te ontstaan van leden die elkaar niet meer begrijpen en van elkaar dreigen te vervreemden.

De vraag of je de Geest wel in je hart hebt, leidt zo gemakkelijk naar een zekerheid die rust in wat wij weten en bij onszelf bevinden. Maar de zekerheid dat je deelt in het heil rust in Gods vaste beloften.

De werkgroep 'Gods Geest werkt' legt de nadruk op aanbidding van God, kracht van God en ruimte voor God. Die thema's komen kort en krachtig naar voren in het Onze Vader.

Aanstaande zaterdag houdt 'Gods Geest Werkt' haar jaarcongres. Deze werkgroep streeft naar charismatische vernieuwingen in de Gereformeerde Kerken (vrijgemaakt). Niet iedereen wordt daar blij van.

Ik heb een probleem! Een geloofsprobleem. Van alle kanten krijg ik te horen dat ik meer oog moeten hebben voor het werk van de Heilige Geest.

Het schrijven van dr. A.N. Hendriks, in het Nederlands Dagblad (25 februari) doorgegeven onder 'Tijd voor uitspraak over Geest', roept om reactie.

Fijn dat er in veel kerken meer aandacht is voor de gaven van de Geest. Maar laten ze daar niet in doorschieten. Het zijn zwakke mensen die God in zijn werk inschakelt.

De ingezonden stukken naar aanleiding van 'verlangen naar meer', 'het eind van het protestantisme' en eerder over 'Jasperse' (geloven in een postmoderne tijd) hebben veelal direct of indirect te maken met een wijdverbreid misverstand.

Als bijdrage aan de gedachtewisseling naar aanleiding van het thema 'Verlangen naar meer' wil ik graag enkele punten naar voren brengen die nog niet of nauwelijks aan de orde zijn gekomen.

Ds. Riemer probeert in het Nederlands Dagblad van 11 december aan te tonen dat de gaven van tongen en profetie niet meer van deze tijd zijn. Hij citeert 1 Korintiërs 13:8, waarin staat dat de gaven van profetie en tongen afgedaan zullen hebben. Is dat echter nu al het geval? Ik denk het niet. Dit vers is geschreven in de toekomende tijd. In 1 Kor. 13:10 staat dat dit het geval zal zijn als het volmaakte is gekomen en uit de context blijkt dat dit nog niet het geval is.

De 'Leidraad' van de Internationale bijbelbond gaf voor donderdag 11 december als lezing op 1 Timotes 4:6-16.

In het artikel 'Ben je gedoopt met de Heilige Geest?' breekt ds. L.W. Smelt (Nederlands Dagblad 6 december) een lans om niet te paniekerig te reageren op de vraag of je wel met de Heilige Geest bent gedoopt. Daarmee ben ik het van harte eens. Toch staan er een aantal opmerkingen in dit artikel, die bij mij allerlei vragen oproepen.

Wanneer een Hollandse gereformeerde in de spiegel kijkt dan ziet hij, aldus schrijvers rond het thema 'charismatisch', een schriel en behoedzaam mannetje of vrouwtje, stoffig en bekommerd, duf en verdoofd.

Samen met mijn vriendin volg ik op dit moment de Alphacursus. Voor haar is deze cursus een kennismaking met het christelijk geloof.

In de discussie over de charismatische beweging lijkt het eerste hoofdstuk van 1 Korintiërs soms net zo actueel als het twaalfde en het veertiende. Over en weer worden mensen over één kam geschoren en gelovigen in groepen ingedeeld.

Zowel gereformeerden als charismatischen toetsen profetieën aan de Schrift. Alleen: beide hebben de neiging dit vanuit vooronderstellingen te doen.

Ook Henk Medema, uitgever en publicist, wil een brug slaan tussen gereformeerden en charismatici, hoewel hij tot geen van beide categorieën behoort; of misschien wel juist daarom. Hij gaat vooral in op de genezingswonderen. Henk Medema is lid van de Vergadering van Gelovigen.

Het vaste voet krijgen van opvattingen, zoals weergegeven in het artikel van ds. Westerkamp in het NederlandsDagblad van 6 november kan in een traditioneel ingestelde gemeente rare en nare gevolgen hebben, zoals we die meegemaakt hebben in een gemeente waar we in Noorwegen lid van werden.

Ds. Westerkamp heeft gelijk: één van de grote uitdagingen van deze tijd is, als orthodoxe christenen je houding te bepalen tegenover de charismatische beweging. Maar mag dat ook resulteren in afwijzing?

Kun je 'charismatisch' en 'gereformeerd' met elkaar combineren? Op die vraag gaat oud-zendeling Theo Havinga in vanuit zijn ervaring in Brazilië. Daar kwamen presbyterianen voor dezelfde vraag te staan.

De genade, zoals verwoord in 'Mijn genade is u genoeg' (2 Kor. 12:9), drijft volgens de heer Bergwerff de mensen door de kracht van de Geest uit naar Jezus Christus. En de genadegaven uit 1 Kor. 12:4 evv werpen de mens sluipenderwijs terug op zichzelf (vgl. hoofdartikel 8 november).

Is deze vraag wel een geestelijk gezonde vraag? Hebben wij eigenlijk wat meer nodig? Of is dit een extra, wat God onze Vader in zijn grondeloze barmhartigheid een enkele keer geeft om aan onze zwakheid om alleen-maar-te-geloven tegemoet te komen?

Ook ik ben blij met het commentaar van de hoofdredacteur op de artikelen van ds. Westerkamp. Bergwerff constateert terecht dat de secularisatie met vrachtladingen tegelijk is binnengehaald (zaterdag 15 november).

Uit het Nederlands Dagblad van zaterdag 15 november: ik moet weer meer luisteren naar het Woord (Bergwerff), ik moet me richten op het charismatische ( Westerkamp), ik moet me misschien wel afscheiden (Reformanda) en vooral de tucht niet vergeten (Frinsel) en als klap op de vuurpijl: ik moet vogels kijken (Harris)!

Ik was wel blij met de gedachtewisseling tussen Bergwerff en ds. Westerkamp van zaterdag. Wat resteert is dat Bergwerff het verlangen naar 'meer' wel best vindt, maar dat het moet beginnen bij de oorzaak: verbondsverlating. En dat het dus zal moeten gaan om bekering en overgave aan God.

In de gedachtewisseling over het verlangen naar meer zichtbare aanwezigheid van de Geest, zoals die de afgelopen week in deze krant plaatsvond, kan maar zo een levensgroot misverstand ontstaan.

Eerlijk gezegd heeft de teneur hiervan mij verbaasd van de heer Bergwerff, wiens stukken ik meestal met instemming lees. Gaat dit over mij, vroeg ik mij af? Heb ik iets beweerd van de dingen waartegen...

In tegenstelling tot sommige andere ND-lezers was ik wel blij toen ik het commentaar las van P.A. Bergwerf op de beide artikelen van ds. Dick Westerkamp.(Nederlands Dagblad 5, 6 en 8 november)

In het betoog van Ds. Dick Westerkamp (Nederlands Dagblad 5, 6) over geestelijke vernieuwing toont hij op zijn manier aan hoe die vernieuwing aansluit bij de traditie. Wat mij echter opvalt aan deze discussie is dat Westerkamps theorie behoorlijk aanloopt tegen een wat weerbarstiger praktijk.

De heer Bergwerff stelt in zijn reactie op de artikelen van ds. Westerkamp (Nederlands Dagblad 5, 6 en 8 | november) dat in diens denken geestelijke groei niet verbonden wordt met groeien in de kennis van en liefde tot de Heer en zijn Woord, maar met de mate waarin men op 'charismatische' wijze vervuld wordt met de Geest.

Wat jammer dat Bergwerff, (Nederlands Dagblad 5, 6 en 8 november) die overigens toch niet van het dragen van oogkleppen kan worden verdacht, in de krant van afgelopen zaterdag de kans heeft gemist om een wezenlijke bijdrage te leveren in het gesprek over de toekomst van christendom en kerk.

Westerkamps artikelen worden slecht gelezen, getuige de reactie van Henk Zonneveld uit Hilversum (Nederlands | Dagblad 8 november).

Met verbazing las ik zaterdagmorgen het commentaar naar aanleiding van de twee artikelen van ds. Dick Westerkamp over geestelijke vernieuwing. In deze artikelen proef ik een verlangen en een zoeken naar wegen om vandaag kerk van onze Here Jezus te kunnen zijn. Daarin wordt veel verwacht van het werk van de Heilige Geest.

De discussie Bergwerff-Westerkamp raakt de kern van mijn leven met God. (Westerkamp in de rubriek Vrijplaats | van 5 en 6 november en Bergwerff in het commentaar van 8 november)

In de discussie rond geestelijke vernieuwing wordt steeds weer een tegenstelling opgeroepen tussen Gods genade en het verlangen van mensen naar meer van Gods Geest. In 1 Korinte 12:4 worden die twee prachtig verbonden door het woord 'genadegave'.

Ds. Dick Westerkamp uit Houten heeft zich min of meer ontwikkeld tot de belichaming van pogingen om de gereformeerde traditie te verbinden met het streven van de charismatische beweging. Deze week heeft hij op onze opiniepagina uitvoerig zijn visie ontvouwd.

In de rubriek Vrijplaats stonden deze week twee artikelen van ds. Dick Westerkamp (Nederlands Dagblad 5 en 6 | november).

Verlangen naar geestelijke vernieuwing is van alle tijden en sluit aan bij de traditie, betoogde ds. Dick Westerkamp in de krant van gisteren. In een tweede artikel bespreekt hij hoe die vernieuwing in de kerken in Nederland vandaag vorm zou kunnen krijgen. En hoe de reacties dan kunnen zijn. 'Sommigen zijn blij verrast: hier heb ik naar gezocht. Anderen zien het als een bedreiging: deed de kerk het vroeger dan niet goed?'

In traditionele kerken en gemeenten zien we vandaag nieuwe aandacht voor het werk van de Heilige Geest, zo constateert ds. Dick Westerkamp.