Sluiten

Nederlands Dagblad

Dossier: Kredietcrisis - Opinie

Pieter Lakeman is door prof. Kor Mollema in het Nederlands Dagblad neergezet als de man die het Scheringa-imperium aan het wankelen heeft gebracht.

Als we een beter besef ontwikkelen dat we van genade leven en dat God ons vertrouwen schenkt, durven we ook na de crisis anderen weer te vertrouwen en verantwoordelijkheid te geven en te nemen. Dat zei econoom Lans Bovenberg vrijdag op het christelijk-sociaal congres in Doorn.

Paus Benedictus XVI presenteerde afgelopen dinsdag zijn derde encycliek: Caritas in Veritate ('Liefde in Waarheid'). Het is zijn eerste grote document over de sociale orde in de wereld. En met ruimte voor slecht één Waarheid.

Het rapport van de commissie-Maas dat het vertrouwen in de financiële sector moet herstellen, bevat nogal wat ideeën voor nieuwe regels, maar volgens prof. dr. Kor Mollema zal dat niet helpen, omdat veel van die regels er al waren. En toch ging het mis.

De economische crisis is een historisch kruispunt. Velen zien in de crisis reden voor angst en zelfbeklag.

Voor de oplossing van de crisis is de wereld aangewezen op een generatie verwende en onzekere jongeren. Dat zegt Arie Kuiper, een van die jongeren. Toch is er volgens hem hoop voor zijn generatie, die niet gewend is de straat op te gaan voor haar idealen, maar hooguit in de rij wil staan voor de nieuwste iPhone.

Het plan waarmee Balkenende-IV de economische crisis te lijf wil gaan, bevat een redelijk evenwichtig samenstel van verdedigbare, maar niet bijzonder moedige maatregelen. Op dat laatste vormt het besluit om de AOW-leeftijd te verhogen naar 67 jaar evenwel een uitzondering, die het akkoord een historisch karakter kan geven.

Voor veel ondernemers wordt 2009 geen goed jaar. Hun bedrijven zullen in problemen komen. Een aantal zal absoluut failliet gaan. Werk van jaren gaat in rook op, en dat is buitengewoon pijnlijk.

,,De rivieroase, die net nog associaties met het paradijs bij hem had opgeroepen, kwam hem nu voor als een hel vol verstikkend groen, waarin het wemelde van de malariamuggen, slangen, hagedissen, schorpioenen en schurftige honden.''

Het was geen slimme zet van de drie hoogste Amerikaanse autobazen: toen ze een maand geleden bij het Congres bedelden voor hun noodlijdende bedrijven, kwamen ze elk in een eigen privévliegtuig.

UTRECHT - Boekhoudfraude was een belangrijke oorzaak van de kredietcrisis in de Verenigde Staten. Dat werd nog eens gestimuleerd door het beloningsbeleid van bedrijven.

Wie op zoek is naar de relevantie van Bijbel en geloof voor de kredietcrisis heeft daar een zware dobber aan. De Bijbel heeft het niet zo op het grote geld, op schaalvergroting en centraal gezag. Egypte, Babel, Ninevé en Rome laten er geen twijfel over bestaan: overvloed baart overmoed.

Banken hoeven geen schuld te bekennen voor de kredietcrisis zei Rabobank-topman Bert Heemskerk dinsdag tijdens een lezing op de Universiteit van Tilburg. ,,Iedereen deed mee aan dit spel.'' Professor Graafland mist de ethiek bij Heemskerk.

Wat is de overeenkomst tussen een financiële crisis en een verjaardagsfeestje? De rotzooi ontstaat waar je bij staat en opruimen vergt heel wat energie. Voordat je het weet, kom je erin om. De snelheid waarmee de economie inzakt, illustreert dit. Nadat vorige week de EU-lidstaten een recessie hadden aangekondigd, meldden de Japanners gisteren dat hun economie - de tweede van de wereld - in het tweede en derde kwartaal is gekrompen.

De financiële crisis is niet alleen negatief, maar kent ook een grote, positieve uitdaging. Want als christenen nu laten zien dat zij niet aan hun geld vastzitten, is dat een getuigenis aan de rest van de wereld.

Het gesprek van de dag in New York is de kredietcrisis. Bij de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties, maar ook op straat en in de taxi. Iedereen is ernstig bezorgd, signaleert Egbert Schuurman. Hij roep het Westen op tot zelfkritiek. Er zal meer samenhangend nagedacht moeten worden op wat de oorzaken en de uitwegen zijn uit de vele crises van onze cultuur.

Banken liggen onder vuur. Na jaren van torenhoge winsten en topbonussen beheersen grote financiële kredietproblemen het wereldnieuws. De ontwrichting van economieën dreigt. En tussendoor waren er de 'woekerpolissen'.

Hoe vraag je als volksvertegenwoordiger om een parlementair onderzoek? Door een advertentie te zetten in een landelijke krant, kennelijk. Dat deed gisteren tenminste de vrijwel voltallige oppositie: in een advertentie in NRC Next riep ze de coalitiepartijen CDA, PvdA en ChristenUnie op in te stemmen met een parlementair onderzoek naar de oorzaak en aanpak van de kredietcrisis.

In de kredietcrisis is de verleiding groot om hulp te verwachten van overheden die toezicht houden. Maar is er nog iémand met het besef van een 'vaderlijke hand', zoals de catechismus dat klassiek omschrijft?

Het kan verkeren. Vorig jaar oktober doceerde ING-bestuursvoorzitter Michel Tilmant dat het ondernemingsklimaat in Nederland niet deugde. Dat was de schuld van de overheid. En het gezeur over de topsalarissen door bewindslieden als Wouter Bos, moest afgelopen zijn. Anders kon de bankverzekeraar, een financiële moloch met wereldwijd 130.000 werknemers, het hoofdkantoor wel eens uit Nederland weghalen, dreigde de ING-baas.

Staatssecretaris Ank Bijleveld zag dinsdag de bui al hangen. Als gemeenten en provincies met spaargeld op een van de omgevallen IJslandse banken in problemen komen, betaalt zij als verantwoordelijk bewindspersoon de rekening. En 200 miljoen euro is heel veel geld.

Nederlandse gemeenten, Britse voetbalclubs, gerenommeerde warenhuizen in dure Londense straten: ze zijnineens samen van een IJslandkoude kermis thuisgekomen. Na een snelle financiële Blitz kapseisde hun IJslandsegeldschip. Maar wie zegt, dat alles tot voor kort nog goed op koers lag, heeft diep geslapen.

De val van de aandelenkoersen doet denken aan de beurscrisis van 1929. Toen leidde de crisis tot een wereldwijde depressie. De daadkracht van nu kan het verschil gaan maken.

De ineenstorting van de financiële markten toont het failliet van de neoliberale ideologie. De samenleving ontkomt er nu niet aan de bakens te verzetten. Om het vertrouwen in de overheid en financiële instellingen te herwinnen, moet de samenleving haar 'moreel kapitaal' aanspreken. Vertrouwen begint in concrete gemeenschappen waarin mensen hun trouw bewijzen aan elkaar.

Voor de tweede maandag op rij zijn de beurzen keihard onderuit gegaan. Dit jaar hebben Nederlandse beursgenoteerde ondernemingen, net als rond het uiteenspatten van de internetzeepbel in 2002, al bijna tweehonderd miljard aan waarde verloren. Beleggers trekken massaal hun aandelen uit banken en verzekeraars terug.

Wat heeft de internatonale kredietcrisis de komende dagen weer in petto? De volledige nationalisatie van Fortis, afgelopen vrijdag, kwam voor velen als een volslagen verrassing. Ongetwijfeld dienen nieuwe harde klappen zich aan.

De internationale kredietcrisis herinnert er de moderne westerse samenleving dezer dagen weer hardhandig aan: we kunnen wel denken dat een hoogwaardige maatschappij het leven een stuk voorspelbaarder en zekerder maakt, maar de werkelijkheid is heel anders. Dat geldt op het terrein van de economie en als er een aanslag plaatsvindt.

De architecten van het Amerikaanse noodplan om de crisis op de financiële markten een halt toe te roepen stonden maandag simpelweg perplex. Wat niemand had verwacht, was gebeurd: het Huis van Afgevaardigden had zojuist het plan voor het grootste noodfonds uit de geschiedenis van de VS ooit, afgewezen.

Het meest frustrerende vind ik dat er niks anders schijnt op te zitten dan die 4 miljard euro voor Fortis gewoon op te hoesten. Ja 'we', want het is uw en mijn belastinggeld. Bijna 250 euro per Nederlander. Reken maar uit hoeveel dat per gezin is. En onze minister van Financiën heeft dus besloten dat uit te gaan geven, want anders......

Een noodzakelijk kwaad. Dat is wel het minste wat van de gedeeltelijke overname van Fortis door de Belgische, de Nederlandse en de Luxemburgse staat gezegd kan worden.

Is het rechtvaardig dat de belastingbetaler gaat opdraaien voor de problemen die ontstaan bij risicovolle banken? Dat is een reële vraag. Op korte termijn moet er iets gebeuren, Maar op langere termijn moet ook bekeken worden hoe de beloning van bankbestuurders in lijn kan worden gebracht met hun prestaties.