Sluiten

Nederlands Dagblad

Dossier: Oorlog in Irak - Achtergronden

Nu in Irak het geweld dit jaar aanzienlijk is afgenomen, maakt het Amerikaanse leger in 2009 een begin met de beëindiging van zijn gevechtsrol in Irak. Ook worden er verkiezingen gehouden waarvan de uitkomst mede zal bepalen of de op het gebied van de veiligheid geboekte vooruitgang beklijft.

PRETORIA - Slaapt Gnassingbe Eyadema minder rustig sinds de arrestatie van Saddam Hussein? Nee, de dictator van Togo, bijna 40 jaar aan de macht en na Fidel Castro de langst zittende regeringsleider ter wereld, maakt zich geen zorgen. Afrikaanse potentaten slagen er wonderwel in, goeddeels uit de schijnwerpers te blijven. Of is het continent echt netter geworden?

WASHINGTON - Om waardevolle informatie van Saddam Hussein los te peuteren heeft de Amerikaanse minister van Defensie, Donald Rumsfeld, de inlichtingendienst CIA en zijn specialisten verzocht, de ondervraging van de oud-dictator op zich te nemen. Door middel van list, zachte en harde druk en mogelijk zelfs onderhandelingen moet de voormalige Iraakse dictator ertoe gebracht worden, waardevolle gegevens prijs te geven.

Korporaal Gea Heddes kwam donderdag terug uit Irak na een verblijf van bijna vier maanden. ,,Zand. Overal zat zand. Bijna alle horloges gingen stuk, door de hitte en het zand.''

DAMASCUS - Duizenden Iraakse vluchtelingen in Syrië en Libanon wachten al maanden op het moment dat ze terug mogen naar huis. De angst voor aanslagen op coalitietroepen in Irak is echter zo groot dat de grens met het land voorlopig dicht blijft, Irakees of niet.

DOORN - Een gevaarlijke missie? Nee, op wat schietincidenten na hebben de teruggekeerde Nederlandse militairen weinig hachelijke momenten beleefd. Maar toen luitenant-kolonel Dick Swijgman gisteren krantenfoto's met de kisten van gedode Italiaanse militairen zag, realiseerde hij zich dat het nog lang geen vrede is in Irak. ,,Daar ben je echt even stil van'', zegt hij, vlak na de aankomst op het oefenterrein van de Van Braam Houckgeest Kazerne in Doorn.

Als kleuter ontvluchtte Safia Taleb al-Souhail met het ouderlijk gezin, Irak uit angst voor Saddam Hoessein. Een leven in ballingschap dat eerst haar vader - totdat hij in 1994 door agenten van Saddam werd vermoord - en later Safia wijdden aan de strijd voor een vrij Irak. Dit jaar zette Safia weer voet op vaderlandse bodem. Ze is uitverkoren zitting te nemen in de tijdelijke Iraakse bestuursraad en straks, medio 2004, in de eerste Iraakse regering. Haar levensverhaal verscheen deze week in boekvorm. Een interview met 'De muze van Bagdad'.

BAGDAD - Ondanks de massale aanwezigheid van westerse troepen zijn dodelijke aanslagen schering en inslag in Irak. Een overzicht van de zwaarste aanslagen in Irak in de afgelopen drie maanden.

BASRA - In de avondlucht slenteren honderden mensen door de belangrijkste winkelstraat van Basra. Straatventers prijzen hun waar aan. Terwijl in Bagdad en het gebied ten noorden en westen daarvan nog dagelijks doden vallen onder Amerikaanse militairen, is het in de door Britten bewaakte grootste stad in het zuiden van Irak relatief rustig - dankzij een ononderbroken water- en stroomvoorziening, een minder opdringerig aanwezige troepenmacht en een sjiitische bevolking die niets van het vorige regime wil weten.

WASHINGTON - De aanslagen tegen de Verenigde Staten in en rond Bagdad, de zogenoemde 'soennietische driehoek', wordt steeds bloediger. De Amerikanen zeggen niet precies te weten wie de opstandelingen zijn: boeven, buitenlandse terroristen, Saddam-aanhangers of alledrie tegelijk. Maar duidelijk is, dat het geweld bedoeld is om de VS te isoleren en de omvorming van Irak tot een westerse democratie te ondermijnen. Niet voor niets zijn behalve Amerikaanse soldaten ook de Verenigde Naties, het Rode Kruis, Amerikaanse burgers en Irakezen die meewerken met de VS het doelwit van aanslagen.

DEN HAAG - Amerikaanse soldaten worden in Irak bestreden met eenvoudige wapens. De raket die zondag een Amerikaanse Chinook transporthelikopter vernietigde, was waarschijnlijk een oude Russische SA-7. Van die gemakkelijk te bedienen draagbare raketten zwerven er duizenden rond in de wereld. Ook in Irak. En je kunt er ook passagiersvliegtuigen mee neerhalen. Kortom, een nachtmerrie.

Tineke Huizinga keerde gisternacht terug van een kort werkbezoek aan Basra en de Iraakse provincie Al Muthanna. Het ChristenUnie-Kamerlid ziet positieve ontwikkelingen, maar stelt dat er in het land nog veel moet veranderen.

DEN HAAG - Ondanks een reeks bomaanslagen die Bagdad gisteren trof, vertrekken vandaag twaalf Tweede-Kamerleden naar Irak. ,,Als de Kamer besluit om militairen naar Irak te sturen, moeten Kamerleden niet te benauwd zijn ook zelf een kijkje te nemen'', vindt ChristenUnie-Kamerlid Tineke Huizinga.

WASHINGTON - Elf regionale kranten in de VS hebben de afgelopen tijd precies dezelfde ingezonden brief gepubliceerd, elk voorzien van een andere afzender uit Kirkuk, Irak. Een van de corresponderende Amerikaanse soldaten wist niet eens dat er een ingezonden brief naar zijn lokale krant was gestuurd, terwijl een ander zei dat hij 'm helemaal niet had ondertekend, aldus de Amerikaanse nieuwsdienst Gannett, die de kopieën ontdekte.

AS SAMAWAH - Mannen verdringen zich achter de tralies, sommigen steken hun handen erdoor. Over en weer roepen de gevangenen naar elkaar vanuit hun cellen. Op het zonovergoten binnenplaatsje van de gevangenis in het Iraakse As Samawah wijst kapitein Dennis Klein van de koninklijke marechaussee naar een smetteloos crême geschilderde muur. ,,Kijk, dat was de oude executiemuur.''

Bijna dagelijks raken tientallen Amerikaanse soldaten gewond in Irak. Zij worden in het Duitse dorp Landstuhl opgelapt voor de thuisreis of de terugreis, want de meesten willen terug naar hun maten in Irak. Op ziekenbezoek bij de slachtoffers van de vrede.

AS SAMAWAH/SHAIBAH - Allerlei gespuis gaat er vanaf de stad As Samawah door de Iraakse provincie Al Moethanna van en naar Saoedi-Arabië. Al-Qaeda-terroristen, smokkelaars van drugs en brandstof. Tenminste als je de verhalen van de lokale bevolking moet geloven.

PARIJS - De Franse afwijzing van de huidige Amerikaanse ontwerp-resolutie over optreden in Irak komt voor politieke waarnemers in Parijs niet als een verrassing. Frankrijk heeft zich van meet af aan op het standpunt gesteld dat de Amerikaanse aanwezigheid in Irak een bezetting is, en dat de Amerikanen hun bevoegdheden dienen over te dragen aan de Verenigde Naties.

BAQOUBA - Briefjes die aan militairen worden gegeven, boodschappen die tolken worden ingefluisterd of mensen die zelf naar legerbases komen om een tip door te geven. Zonder die informatiebronnen zouden de Amerikanen onmogelijk gezochte Irakezen kunnen opsporen. Hoe langer de militairen in Irak zijn, hoe bedrevener ze raken in hun zoektocht. Toch hebben ze ook harde lessen geleerd, bijvoorbeeld wanneer ze bleken gebruikt te zijn voor wraakacties door rivaliserende Irakezen.

NEW YORK - Secretaris-generaal Kofi Annan van de Verenigde Naties voelt er niets voor, blauwhelmen naar Irak sturen om de vrede in het land te helpen bewaren. Hij zei dat gistermiddag op een persconferentie met de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, Powell.

WASHINGTON - Irak is dé trekpleister voor terroristen die de Verenigde Staten willen aanvallen. Het is een 'gatenkaas' en er zijn kansen genoeg voor ,,zieke terroristen die Amerikanen willen doden'', aldus James Rubin, voormalig woordvoerder op het Amerikaanse ministerie van buitenlandse zaken.

ROOSENDAAL - Bruine bonen, hutspot, pindakaas en hagelslag. De in het zuiden van Irak gelegerde Nederlandse militairen genieten dagelijks van de Hollandse pot.

WASHINGTON - Schuilkelders waren eens felbegeerd in de Verenigde Staten. Dat was tijdens de Koude Oorlog. In de jaren daarna werden de gezien als griezelige, maar ook lachwekkende overblijfselen van het verleden. Nu de regering in Washington de burgers aanbeveelt hun huizen dicht te plakken met vellen plastic en een sterk soort plakband, als bescherming tegen terroristische aanvallen, en nu ze waarschuwt voor 'vuile bommen' met een radioactieve of biologische lading, zijn de schuilkelders opeens terug.

DEN HAAG - De oorlog in Irak verloopt anders dan de Golfoorlog. Amerikaanse generaals in Kuweit en Qatar hebben de afgelopen weken stukje bij beetje losgelaten hoe ze die oorlog denken te voeren. Binnen vier dagen moet het Vijfde Korps aan de poorten van Bagdad staan. Zonder risico's is deze snelle opmars niet, zo houdt het Pentagon de bondgenoten voor. De kans op grote verliezen aan eigen kant is zeer reëel.7

JERUZALEM - Israëliërs troffen gisteren de laatste voorbereidingen voor een oorlog in het Golfgebied. De legerleiding acht de kans van betrokkenheid van Israël bij de oorlog gering, maar de afdeling die verantwoordelijk is voor de bescherming burgerbevolking, het Thuisfront Commando, houdt rekening met alle scenario's. Het Israëlische leger houdt er rekening mee dat de Amerikanen vandaag de oorlog tegen Irak beginnen.

De Amerikaanse planners verwachten in vier dagen Bagdad te hebben bereikt. De aanval zal ongekend hard zijn en razendsnel. Daarmee moet niet alleen de militaire top in Bagdad aan het wankelen worden gebracht, maar moet ook het gevaar van aanvallen met chemische en biologische wapens de kop worden ingedrukt.

WASHINGTON - De Amerikaanse kabelnieuwszender CNN maakte naam met de verslaggeving over Desert Storm, de eerste Golfoorlog. In de Verenigde Staten is door betaalzender HBO - ¢¢k AOL Time Warner - zelfs een tv-film gemaakt over de CNN-ploeg in Bagdad. Na veel tegenslagen triomfeerde het team met presentator Peter Arnett - dankzij een speciale telefoonlijn naar het hoofdkwartier in Atlanta - met het enige live-verslag van de eerste bommen op Bagdad. Die coup bezorgde pionier Cable News Network twaalf jaar geleden een prominent plekje op de media-landkaart.

AMERSFOORT - De naderende oorlog in Irak roept veel spanningen, vragen en twijfels op. Drie christenen lichten dit toe, elk vanuit hun eigen positie en betrokkenheid.

ROTTERDAM - Met een oorlog in het verschiet, verkeren de Iraakse vluchtelingen in Nederland in een spagaat. Enerzijds zijn ze blij dat de dagen van Saddam Hussein zijn geteld, anderzijds bang voor de gevolgen van een oorlog.

WASHINGTON - De Amerikaanse strategie voor een snelle overwinning op Saddam Hussein veronderstelt een snelle opmars naar Bagdad. De oprukkende Amerikaanse legereenheden zijn van plan sommige Iraakse divisies niet aan te vallen, maar voorbij te gaan.

WASHINGTON - De Amerikaanse strategie voor een snelle overwinning op Saddam Hussein veronderstelt een snelle opmars naar Bagdad. De oprukkende Amerikaanse legereenheden zijn van plan sommige Iraakse divisies niet aan te vallen, maar voorbij te gaan.