Sluiten

Nederlands Dagblad

Dossier: Jeugdzorg - Opinie

Wie misbruik zei, zei kerk. Tot de krant van gisteren. Honderd mensen hebben zich gemeld als slachtoffer van seksueel misbruik in de jeugdzorg en pleegzorg.

Je kon de kritiek van verre zien aankomen. De Toekomstverkenning Jeugdzorg, die dinsdag werd gepresenteerd door een brede werkgroep uit de Tweede Kamer, is in veel opzichten een pendelbeweging terug.

Er zijn van die jaarverslagen die eruit springen. Dat geldt zeker voor dat van de Nationale ombudsman, Alex Brenninkmeijer.

Begin deze week verscheen de langverwachte evaluatie van de Wet op de jeugdzorg. Wat iedereen al vreesde, werd bewaarheid. De wet, die nog geen vijf jaar geleden met unanieme steun van de Tweede Kamer werd aangenomen, lijkt ten dode opgeschreven.

De Gezinsnota die minister Rouvoet maandag presenteerde is zakelijk van toon en bevat geen zwaar beladen, ideologische begrippen. Een benadering die in een politieke omgeving, die stijf staat van oordelen en voordelen, waarschijnlijk de meeste zoden aan de dijk zet.

Kinderen in Nederlandse probleemgezinnen zijn niet voldoende beschermd tegen mishandeling, verwaarlozing en misbruik. Zo staat het sinds gisteren weer eens in een rapport van de Inspectie Jeugdzorg. Natuurlijk is de veiligheid van kinderen in gezinnen allereerst een taak voor ouders.

Om een goede pleegouder te zijn is christelijke inspiratie niet genoeg. Pleegzorg vergt inzicht, wijsheid, geduld en bijzondere vaardigheden voor beschadigde of getraumatiseerde kinderen.

Graag zou ik willen reageren op het artikel van minister Rouvoet in de krant van 14 maart. Daarin stelt hij: als een gezin in problemen is geraakt, kan dit aanleiding zijn voor de overheid om in te grijpen. Zo kan zij een hulp- of zorgtraject aan een kind bieden, indien nodig buitenshuis, bijvoorbeeld in een pleeggezin.

 

Komt André Rouvoet in zijn beleid als minister van Jeugd en Gezin niet te ver achter de voordeur, als hij vindt dat de overheid in geval van nood in een gezinssituatie moet kunnen ingrijpen? En komt hij daarmee niet in strijd met het door hem beleden antirevolutionaire beginsel van soevereiniteit in eigen kring? Hier klonk op een congres in Leiden, eerder deze week, twee maal een 'nee' van de bewindsman.

De voogd van Savanna, het meisje dat na verwaarlozing en mishandeling overleed, heeft terecht gestaan, een hele week lang, waarna een werkstraf geëist werd. Zij was daar alleen, terwijl bekend is dat het werk zich voltrekt in teamverband, binnen organisaties waar stafmedewerkers en managers deel van uitmaken.

Als een vertrouwelijk rapport uitlekt, is allereerst de vraag waarom het gelekt is. Politici spelen doorgaans verontwaardiging, maar CDA-Kamerlid Jan Schinkelshoek vertelde afgelopen week in het blad Binnenlands Bestuur openhartig over hoe politici onder meer door behendig lekken proberen media voor hun kar te spannen.

De belemmeringen om het ouderschap te kunnen combineren met werk en inkomen, moeten worden weggenomen. Ook het taboe op een actief bevolkingsbeleid moet worden doorbroken. Anders is het niet denkbeeldig dat het gezin op weg naar het einde is.

Het verhaal van Gijs Lekkerkerker over zorg om de jeugdzorg (Nederlands Dagblad, donderdag 2 augustus) is mij uit het hart gegrepen. Het lijkt - ook in andere vormen van zorg - inderdaad vaak dat geld en regelgeving een hogere prioriteit hebben dan adequate zorg.

Maatschappelijk gezien gaat er van deze problematiek in meerdere of mindere mate dreiging en onzekerheid uit. Dit verklaart de politieke bereidheid tot steeds krachtiger ingrijpen en de neiging om meer invloed te krijgen op het opvoedgebeuren, tot zelfs (ver?) achter de voordeur. De publieke moraal lijkt hierin overwegend mee te kunnen gaan en positieve verwachtingen op dit gebied te koesteren.

Je kunt niet van kinderen verwachten dat zij bij iemand aankloppen als zij mishandeld worden. Ook ouders vragen vaak geen hulp als zij het niet aankunnen. Daarom ligt de verantwoordelijkheid bij 'mensen als u en ik'.

Alleen geld pompen in het wegwerken van wachtlijsten voor jeugdzorg, is geen oplossing. Opvoeders zijn meer gebaat met een overheid die moreel gezag toont en zorgt voor goede preventie. Opvoeding is primair de taak van de ouders. En gelukkig gaat dat vaak goed. Maar schrijnende problemen, zoals kindermishandeling, vragen soms om ingrijpen in het belang van het kind. Als het moet met drang.

De huisarts kan meer betrokken worden bij de jeugdzorg, bijvoorbeeld door het plaatsen van een jeugdhulpverlener in de huisartsenpraktijk.

Jeugdzorg komt vaak negatief in het nieuws. Volgens Roel Kuiper moet de oplossing voor de problemen gezocht worden in schaalverkleining, drempelverlaging of zelfs opheffing van de Bureaus Jeugdzorg (Nederlands Dagblad 2 juni). David de Jong betoogt dat de problemen niet (alleen) bij de gezinsvoogd of de bureaus jeugdzorg liggen. Volgens hem biedt de wet de gezinsvoogd onvoldoende middelen om adequaat in te grijpen en plaatst de wet de gezinsvoogd in een positie die vraagt om problemen.

Er staan alweer 1680 jongeren op een wachtlijst voor jeugdzorg. Als het zo doorgaat, zijn dat er vijfduizend voor het jaar om is. Ze zijn ontvangen door jeugdzorg, hun problemen zijn in kaart gebracht en er is een plan van aanpak gemaakt. Maar vervolgens is er geen hulp voor de jongeren thuis, geen plek in een tehuis of ontbreekt een pleeggezin. Dat bleek gisteren uit cijfers van de MO-groep, de verzamelde werkgevers in de jeugdzorg.

De taken op het gebied van jeugd zijn verdeeld over zes ministeries, twaalf provincies, drie grootstedelijke regio’s en meer dan vierhonderd gemeenten. Jongeren wonen in de ene plaats, maar gaan in een andere plaats naar school. Veel hulpverleningsvormen worden door organisaties aangeboden, die niet op lokale, maar op regionale schaal georganiseerd zijn. Voor een goede afstemming zou minister Rouvoet op de volgende manier kunnen sturen en stimuleren.