Uit Nederland komen koningin Beatrix, prins Willem-Alexander en prinses Mxima. Het tekent het grote aanzien dat de Zweedse vorst sinds zijn aantreden in 1973 heeft verkregen. De republikeinen in eigen land zijn er niet zo blij mee. De monarchie is dankzij Carl Gustaf sterker dan ooit.

'We zijn n pennenstreek verwijderd van de republiek', merkte toenmalig premier Olof Palme hoopvol op toen Carl XVI Gustaf in 1975 voor het laatst zijn handtekening mocht zetten onder een Zweedse wet. Dat was de nieuwe grondwet, waarin hij uit de regering werd gehaald en een louter ceremonile functie kreeg als 'symbool van Zweden'.

Een gedachte achter die modernisering was dat de koning zich vanzelf overbodig zou maken. Carl Gustaf, die op zijn 27e koning werd, had het aanvankelijk ook niet gemakkelijk. ,,Ik moest het ambt opnieuw vorm geven en invullen.'' Dat ging met vallen en opstaan, maar de laatste jaren is de positie van de koning onbetwist. Zijn snelle en adequate reactie bijvoorbeeld op de tsunami, waarbij honderden Zweden omkwamen, stak bijvoorbeeld gunstig af bij het gestuntel van de regering.

In het buitenland staat de staatsinrichting bekend als het 'Zweedse model', dat door politici in Nederland en Belgi met regelmaat ook voor eigen gebruik wordt aangeprezen. ,,De essentie van de monarchie ligt niet in de koning als deel van het bestuur, maar in de koning als staatshoofd'', zei voormalig D66-voorman Thom de Graaf een paar jaar geleden. Maar, zo voegde hij er als waarschuwing aan toe ,,het Zweedse model is in de beeldvorming ten onrechte het lintenknipmodel''. Het koningschap is niet alleen symbolisch, maar heeft wel degelijk nog veel inhoud. Degenen die dit aanbevelen voor Willem-Alexander en Filip schieten er niet veel mee op, wilde De Graaf maar zeggen.

Dat de koning nog een rol van betekenis heeft, hebben de Zweedse republikeinen - een meerderheid van de Riksdag, het parlement is voor afschaffing van monarchie - inmiddels ook ontdekt. De kans dat kroonprinses Victoria haar vader na diens overlijden opvolgt, is gezien de populariteit en steun voor het koningshuis groot. De volksfeesten van de komende dagen geven dat al aan.

Reacties