Sluiten

ND.nl maakt gebruik van cookies. Klik hier voor meer informatie.

Nederlands Dagblad

Vanavond
is op Nederland 2 een van de
winnaars van vorig jaar te zien.
Beste Nederlandse documentaire
was toen 900 dagen, het relaas
van overlevenden van het beleg
van Leningrad. |beeld GPD / ikon

Verzwegen verhalen

Gisteren ging de 25e editie van het Amsterdamse documentairefestival IDFA van start. Vanavond is op Nederland 2 een van de winnaars van vorig jaar te zien. Beste Nederlandse documentaire was toen 900 dagen, het relaas van overlevenden van het beleg van Leningrad.

In september 1941 omsingelde het Duitse leger Leningrad, maar nam de stad niet in. De winter stond voor de deur en drie miljoen inwoners zaten als ratten in de val. Negenhonderd dagen later was een derde deel van de bevolking door honger en kou omgekomen. De officiële propagandamachine zette ze later als helden op een voetstuk.

Ieder jaar zijn er weer grote parades om ze als ‘overwinnaars’ te eren. Overlevenden kregen ook mooie medailles, maar niet iedereen is daar even gelukkig mee. Een ouder echtpaar in de film van Jessica Gorter weigert ze te dragen en bewaart ze in een plastic zakje. ‘Een medaille omdat het ons niet gelukt was dood te gaan’, schampert de man, die de parades een komedie vindt.

schuilen voor de kou

De documentaire vertelt de lang verzwegen verhalen uit de tijd van het beleg. Zoals dat van het meisje dat om te schuilen voor de kou een woning binnenging en zag hoe daar een heel gezin doodgevroren aan tafel zat. De overlevenden die nu in 900 dagen herinneringen ophalen, waren toen nog kinderen.

Op een schilderij dat de 80-jarige Lenina aan Gorter toont, is te zien hoe ze haar moeder helpt met het slachten van de kat Streepje. Het mocht niet baten. Toen haar moeder overleden was, lag ze nog zes dagen bij haar in bed, en kopieerde ze haar handtekening om gebruik te kunnen maken van haar voedselbonnen.

Ze kent ook het verhaal van een moeder die een van haar gestorven kinderen in de vrieskou legde om er vervolgens kleine stukjes vlees af te snijden. Daarmee voedde ze haar andere kind. Was dat nu liefde of zonde, vraagt Lenina zich nog steeds af.

spektakel

Gorter plaatst de aangrijpende, maar vaak nuchter vertelde getuigenissen naast het opgepoetste spektakel van de jaarlijkse herdenking, zonder er overigens een al te simpele zwart-wittegenstelling van te maken. Sommigen voelen zich wel degelijk gesteund door dit eerbetoon, terwijl anderen nog weten dat er na de oorlog een ongeschreven verbod was om de waarheid te vertellen.

Zoals over de politie, die mensen op zoek naar voedsel soms doodschoot. Of over Stalins zuiveringen, die tijdens het beleg en na de oorlog gewoon doorgingen. Helden werden plotseling vijanden. Een vrouw durft nog steeds niet te herhalen wat haar vader haar op zijn sterfbed toevertrouwde. Maar haar gepijnigde gezicht spreekt boekdelen.

Holland Doc: 900 dagen, IKON, Ned. 2, 22:55-00.00 uur

  • 15-11-2012 - 11.34
  • 15-11-2012 - 11.35

waardeer:

  • Waardeer dit artikel met 1 ster
  • Waardeer dit artikel met 2 sterren
  • Waardeer dit artikel met 3 sterren
  • Waardeer dit artikel met 4 sterren
  • Waardeer dit artikel met 5 sterren


Indien u geregistreerd bent, kunt u hieronder reageren op het artikel. Hiertoe dient u in te loggen.

Reacties (0)