Nederlands Dagblad

Bij diepe hersenstimulatie (DBS) wordt een bepaald deel van de hersenen gestimuleerd met elektrische stroom. Daarvoor worden er dunne elektroden geplaatst naast het te stimuleren gebied. Die worden aangesloten op een bij de patiënt geïmplanteerde batterij. DBS wordt al geregeld toegepast bij mensen die lijden aan parkinson, depressie of tourette. Maar over hoe dit precies werkt, is nog niet veel bekend.

Aan de Universiteit van Toronto deden onderzoekers onder leiding van professor Andres Lozano proeven met DBS bij zes patiënten met alzheimer. Bij hen werd het deel van de hersenen dat boodschappen doorgeeft aan de hippocampus door middel van stroom gestimuleerd. De hippocampus is belangrijk voor het opslaan van informatie in het geheugen. Bij alzheimer is de hippocampus een van de eerste hersengebieden die achteruitgaan.

verbijsterende ontdekking

Na twaalf maanden DBS was bij twee van de zes patiënten de hippocampus niet alleen niet gekrompen, maar zelfs gegroeid: bij een van hen met vijf procent, bij de ander met acht procent. ‘Het was een verbijsterende ontdekking’, verklaarde Lozano tegenover de Britse omroep BBC. We hebben nog nooit eerder bij een patiënt met alzheimer de hippocampus zien groeien.’ Acht procent groei is volgens hem enorm veel.

De resultaten van het Canadese onderzoek zijn onlangs gepresenteerd op een congres van Society for Neuroscience, maar zijn nog niet in een wetenschappelijk blad gepubliceerd. De hoofdonderzoeker waarschuwt overigens tegen overmatig optimisme. Uitgebreider onderzoek zal moeten aantonen of er werkelijk verbetering is opgetreden, of dat er bij zijn onderzoek slechts sprake is geweest van een toevalstreffer.

In april volgend jaar begint een vervolgonderzoek met vijftig patiënten die een milde vorm van alzheimer hebben. Zij krijgen allemaal elektroden ingeplant, maar slechts bij de helft van hen wordt de stroom aangezet. Zo kunnen de onderzoekers zien of er tussen de twee groepen verschil is in effect op de hippocampus.

DTI-scan

Inmiddels komen ook Nederlandse neurowetenschappers met hoopgevend nieuws. Karlijn de Laat en Anouk van Norden van de Radboud Universiteit Nijmegen ontdekten bij promotieonderzoek dat de relatief nieuwe scantechniek Diffusion Tensor Imaging (DTI) hersenbeschadigingen eerder zichtbaar maakt dan andere tot dusver gebruikte technieken, zoals de MRI-scan. Het gaat daarbij om kleine hersenbeschadigingen die het gevolg zijn van stoornissen in de doorbloeding van de hersenenen. Zulke beschadigingen, vaak veroorzaakt door hart-en vaatziekten, komen voor bij ruim 90 procent van de mensen boven de zestig jaar. Ze kunnen leiden tot achteruitgang van het geheugen en het loopvermogen. Het zijn mogelijk voorboden van dementie en op de ziekte van Parkinson lijkende aandoeningen.

Volgens de Nijmeegs neuroloog Frank-Erik de Leeuw kunnen onderzoekers, nu de beschadigingen eerder kunnen worden vastgesteld, gaan uitzoeken of mensen ook in een vroeger stadium moeten worden behandeld.

De Laat en Van Norden presenteren hun onderzoeksresultaten woensdag tijdens een symposium.